ادبیات مردمی بخش مهمی از فرهنگ شفاهی هر ملتی است که حامل آرزوها، انتقادها و رابطه‌های تلخ و شیرین و شور افراد یک جامعه است. ادبیات شفاهی شامل قصه‌ها، متل‌ها و متلک‌ها، ضرب‌المثل‌ها و تمثیل‌ها، لطیفه‌ها و هجویه‌ها، تکیه‌کلام‌ها، زبان‌های مخفی و اصطلاحات عوامانه‌ی هر دوره است. اضافه می‌شود به این بخش: انواع فحش‌ها و نفرین‌ها، دعاها و تعارف‌ها، سرودها و تصنیف‌ها، باورهای خرافی و نمایش‌های مردمی و آداب‌و‌رسوم سور و سوگ و مانند آن‌ها.

ضرب‌المثل‌ها، بهترین صورت زبانی مردم را آشکار می‌کنند. فردی در پی تبلور تجربه‌ای یا افزودن به حکمت عامیانه، حاصل تأمل خود و پیشینیان را در باب زیست ـ مرگ، در عبارتی و تعبیری، خلاصه می‌کند. این تمثیل کوتاه اگر مقبول طبع مردم و جامعه قرار گیرد، طی سال‌ها، توسط افراد بی‌شماری تراش و صیقل می‌خورد تا به شکل نهایی‌اش درآید و به عنوان دستاورد تجربی و خرد جمعی، بر زبان همگان جاری شود و در محاورات هر روزی کاربرد داشته باشد.

کتاب پیشنهادی امروز ۳۰بوک کتابی است در باب همین ضرب المثل‌ها. برای آشنایی بیشتر با این کتاب شما را به مطالعه‌ی بخشی از مصاحبه‎‌‌ی نویسنده‌ی کتاب، «جواد مجابی» با روزنامه‌ی اعتماد که در تاریخ ۳۰ مهر ۹۷ منتشر شده است، دعوت می‌کنیم.

آقای دکتر، این روزها کتابی از شما به نام «به قول مردم گفتنی» منتشر شده که اثری طنزآمیز است. در این سال ها چند کار با درونمایه‌ی طنز از شما منتشر شده و تا جایی که من می دانم، کارهای طنز دیگری هم آماده انتشار یا در دست نگارش دارید. این طنازی ها از کجا می آید؟

بله، کتاب «به قول مردم گفتنی» را نشر چشمه منتشر کرده. در این کتاب از ضرب المثل‌هایی که مردم به کار می‌برند، استفاده و آن‌ها را تبدیل به داستان کردم. معمولا نویسندگان ایرانی ضرب المثل‌های مردمی را در متن کارهایشان می‌آوردند اما من سعی کردم، داستان‌هایی بسازم که مشخصا از ضرب المثل‌ها پدید آمده باشد. تعداد این داستان‌ها زیاد شد و من در کتاب‌های متعددی این تجربه را دنبال کردم. کتاب‌هایی مثل «بغل کردن دنیا» یا «حبه نبات» که الان زیر چاپ است و…

 

جذابیت ادبی این کار برای شما در چیست؟

بیشتر در این است که زبان خود مردم عینا و بدون بدون دخالت نویسندگان عرضه می‌شود. زبان مردمی در این آثار دقیق، ظریف، سنجیده به قاعده صریح و البته برا و گاهی هتاک است. این ضرب المثل‌ها به همه چیز این روزگار طعنه و کنایه می‌زنند. من جدا از اینکه با این ضرب المثل‌ها داستان ساختم، سعی کردم تا حد زیادی هم با خود ضرب المثل‌ها شوخی کنم و به کمک آنها مطالب اجتماعی امروز خود را بیان کنم. در مواردی هم سعی کردم، نظیره سازی کنم و بعضی از موارد را با توجه به ساختار کارها خودم عینا بسازم که امیدوارم موفق از آب درآمده باشد.

 

 

در پایان باهم برشی از کتاب را بخوانیم:

«ظالم پای دیوار خود را می‌کند» این ضرب‌المثل در روزگار ما حقیقتی ندارد، چرا که اگر قرار بود دیوار ظالم فرو بریزد که حالا خیلی از این خرابه‌های جهانی گلستان شده بود. بله، ظالم پای دیوار خود را می‌کند که دیوار خشت‌وگلی را با سیمان و فولاد مقاوم‌سازی کند. مظلومان این حرف‌ها را برای دلخوشی خودشان ساخته‌اند.»

فروشگاه اینترنتی ۳۰بوک

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نمیشود