یک کتاب تحلیلی درباره‌ی امام حسین (ع) از نویسنده‌ای جوان و موفق

مهدی کمپانی زارع برای دوستداران مولانا نامی آشنا است. او یکی از معدود محققان جوان است که با تسلط بر منابع متعددی با نگاه تحلیلی خود موضوعات و مفاهیم را برای خواننده‌ی ناآشنا قابل فهم و شیرین تبیین می‌کند. اینک به مناسبت این ایام نظری داشته باشیم بر کتابی از مهدی کمپانی زارع با موضوع زندگی امام حسین (ع).

مهاجر راه اصلاح

در این کتاب مهدی کمپانی زارع لحظه لحظه­‌ی زندگانی امام را گزارش می‌کند. بنای نویسنده برآن است تا امامی را معرفی کند که پیش از واقعه‌ی عاشورا نیز الگویی برای زندگی بوده است.
یکی از موارد نابی که نویسنده آن را به تصویر می­‌کشد، وصیت امام علی (ع) است به فرزندش امام حسین (ع). مولا در این وصیت به فرزندش بر نکاتی اشراف داده است که در خور تأمل‌های مکرر است:

 

“ای پسر عزیزم، هیچ گناهکاری را نومید مکن چه بسیار گناه آلوده­‌ای که نیک انجام گشته و چه بسا نیک کرداری که در پایان عمر به تباهی گراییده و به دوزخ رفته است… ادب بهترین میراث است و نیک خویی بهترین همنشین باشد. با گسستن پیوند خانوادگی (قطع رَحم) پیشرفت و بالندگی نباشد و با تبهکاری توانگری صورت نبندد.”

 

این نگاه اخلاق مدارانه در آموزه‌­های امام علی (ع) است که در فرزندش نیز رخنه می‌کند.

سخن اصلی نویسنده در این کتاب اما جایی است که به تحلیل واقعه عاشورا می­‌پردازد و علتِ اقدامِ امام را پی‌جویی می­‌کند. وی در فصل چهارم کتاب، ابتدا دیدگاه‌های رقیب را یکی‌یکی به تصویر می­‌کشد. رویکردی که بر تحلیل تاریخی مبتنی است و مرحوم سید جعفر شهیدی آن را نمایندگی می­‌کند؛ دیدگاهی که مبتنی بر تشکیل حکومت است و آیت الله نعمت الله صالحی نجف آبادی معرّف آن است؛ انگاره‌­ای که مبتنی بر شهادت‌طلبی است و علی شریعتی از باورمندان به این رویکرد است و تحلیل‌های مبتنی بر امتناع از بیعت و حفظ جان؛ همگی مورد اشاره قرار می‌گیرد تا دیدگاه اصلی نویسنده در این خصوص به نحو نیکی ترسیم شود.

نویسنده پس از بررسی علت‌های مختلفی که در خصوص واقعه‌ی عاشورا و حرکت امام حسین (ع) بیان شده است، هدف اصلی امام در این حرکت را هجرت به قصد اصلاح معرفی می‌کند. وی یکی پس از دیگری مؤلفه‌ها و اقدامات امام را بر می­‌شمرد تا نشان دهد که هدف اصلی از این اقدام، هجرت بوده است. هجرتی که در قرآن کریم نیز بدان توصیه‌های مکرر شده تا مایه­‌ی برکت گردد. هجرت در ادبیات قرآنی ملازم با گشایش است و بسیاری از رزق­‌ها در هجرت رو می­‌نماید؛ همچنان که موسی به مدین رفت و محمد (ص) به یثرب و هر دو بهره‌های فراوانی از این مهاجرت­‌ها بردند.

کمپانی زارع با برجسته ساختن مفهوم هجرت در اقدام امام حسین (ع)، این اصل را اقدام سنجیده­‌ی امام می­‌داند. این اصل از مبانی فکری دینی است که می­‌توان به نیکی از آن بهره برد. هجرت و تقیه دو اصل اسلامی‌اند در مواجهه با کسانی که از قدرت مست شده و عربده‌جویی می­‌کنند و کشته شدن در چنین معرکه‌ای به هیچ روی فضیلت نیست؛ بلکه به تعبیر قرآنی با دست خود، خویش را هلاک کردن است که از آن منع شده‌است… قدرتمندان برای حذف مخالفان و دشمنان‌شان مایل­‌اند که مخالفان و دشمنان دست به خشونت بزنند تا به این بهانه آنان را سریعاً حذف کنند. بنی‌امیه مایل بودند در روزگار استیلا و حکومتشان چنین نزاعی درگیرد تا به بهانه‌ی بغی، حسین (ع) و نزدیکان و یارانش را به قتل برسانند، اما امام از موضع خشونت مهاجرت کرد و به مکه رفت؛ زیرا او دانا بود و طریق مواجهه با نادانان را می‌دانست.

 

این معرفی خلاصه‌ای از یادداشت سید هادی طباطبایی است. منبع اصل یادداشت وبسایت خبر ثریا است.

فروشگاه اینترنتی ۳۰بوک

یک نظر

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نمیشود