درباره‌ی شمس و مولانا و رابطه‌ی شگفت‌انگیز این دو بسیار گفته‌اند و نوشته‌اند. دیداری که بین شاعر و عارف رخ می‌دهد و سنگ‌بنای رابطه‌ای رازآلود و درخشان را گذاشت که درباب نتایج و دستاوردهای آن تا همین امروز هم بحث می‌شود.

تابلوی شمس و مولانا اثر فرشچیان
شمس2

روحیات و عواطف بی‌نظیر مولانا و ساختار‌شکنی و نوع نگاه شجاعانه شمس به عالم و امور گوناگون این رابطه را پیچیده و کم‌نظیر کرده است.

اما مهمترین علت محبوبیت شمس تبریزی در چند دهه‌ی اخیر- علاوه بر عواملی دیگر- این است که هرکس که اندکی با حال و قال او آشنا می‌گردد، درمی‌یابد که شمس در دو ساحت بیش از همه و همواره درگیر بوده است: نخست، پیچیدن و درپیچیدن با ذات آدمی و لایه‌های پنهان او و دیگر، آویزش و ستیز با تابوهایی که در کشف جان و جهان، و مخصوصا ارتباط این و آن، همیشه و همواره ممنوع و حرام اعلام شده‌اند.

مهدی محبتی در مقدمه این کتاب آورده است:

»شمس بنده هیچ عنوان و قاعده و قانون و عرف و کرداری نیست. در همان حدی که می‌فهمد، آزاد می‌زید. باورهای کلام عرفانی و دینی و عرفی و اجتماعی، توان تحمیل هنجارها و قالب‌هایشان را بر او ندارند. فعله‌گی و کتک‌کاری و فحش و فحشا‌خانه‌روی، همان‌قدر برایش هنجار است که همنشینی با خدا و شاه و شیخ و عوام و پنجه‌اندازی با بزرگترین عرفا و فلاسفه و مفاهیم دینی و عرفانی و عرفی«.

مهمترین محور کتاب حاضر تبیین معنی و نگاهی‌ عمیق‌تر به گفته‌ها و کرده‌های شمس تبریزی است تا تصویری دقیق‌تر و عمیق‌تر از او به دور از حب و بغض‌ها و افراط و تفریط‌های قالبی و غالبی ترسیم شود. همچنین نخستین کتابی است که شخصیت شمس را بدون مولانا و حواشی مربوط به ارتباط آن دو مورد بررسی قرار می‌دهد.

نویسنده دراین‌باره آورده است:

»این کتاب اساسا بر پایه این نگاه شکل گرفته است که مخاطب، اندکی در فهمیدن و گفتن، شجاع‌تر و گستاخ‌تر گردد و حتی شده لحظه‌ای قالب‌های هزارساله ذهنی و زبانی و بت‌های ازلی و -گویا- ابدی خود را بشکند اگرچه این بت، خود شمس و مولانا باشد! هرکس یک‌بار هم شده، به تعبیر شمس، «رساله خود» را بخواند از پی آنکه «ورق یار» را بارها خوانده است«!

مقدمات آشنایی، سنگ و آینه، اندیشه‌ها و اسرار، جایگاه عقل و عاقلان در مقالات، زندگی و آثار شمس و متن مقالات عناوین فصل‌های »در جدال با خویشتن« هستند. .

مهدی محبتی، نویسنده و پژوهشگر ادبیات فارسی و استاد دانشگاه زنجان است. «بدیع نو«، »سیمرغ در جستجوی قاف«، » اللمع فی التصوف«، »فارسی عمومی نو«، » کارنامه مولوی پژوهی در ایران«، » المعجم فی آثار ملوک العجم«، »دانش و دانشمند در ادبیات فارسی« و »پوشش و حجاب زن در ادبیات فارسی از انقلاب مشروطه تا امروز« از آثار او هستند.

فروشگاه اینترنتی ۳۰بوک

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نمیشود