کسی که دورهٔ بزرگسالی و مشکلاتش را از دریچهٔ تجربیات کودکی می‌فهمید و تحلیل می‌کرد، حالا خودش در همان چاه افتاده است. زیگموند فروید یکی از تاثیرگذارترین چهره‌های جهان است و درک امروزمان از شکل‌گیری شخصیت و انواع و اقسام اختلالات و بیماری‌های روانی را تا حد زیادی مدیون او هستیم.

فروید با آن دقت‌نظر و موشکافی که داشت، خود و تجربیات کودکیش را هم واکاوی کرد و آن‌ها را در نامه‌ها و یادداشت‌هایی که نمی‌خواست به دست کسی برسد، نوشته بود. آن نامه‌ها به همراه دیگر دستنوشته‌ها و عکس‌ها و شرح روابطش با خانواده و شاگردان و دوستانش مایهٔ اصلی کتاب «زیگموند فروید» را تشکیل داده است.

چه انتظاری از این کتاب داشته باشیم؟

کتاب از کودکی فروید شروع و به بیماری و مرگش ختم می‌شود و سرگذشت او را در بستر شرایط تاریخی و اجتماعی و فکری خاص آن دوران بررسی می‌کند و مثلاً می‌فهمیم وقتی فروید در آلمان پا به دنیا گذاشت، سه سال از انتشار کتاب تاثیرگذار «منشا انواع» داروین گذشته بود و یازده سال پس از تولد او «سرمایه» مارکس منتشر شد. فروید پزشکی خواند و از آن دانشجویانی بود که دوران تحصیلش به درازا کشیده شد چون بیشتر از آن‌که «دانشجو» باشد، «پژوهشگر» بود.

فروید آسیب‌شناس اعصاب بود و مراجعه بیمارانی با مشکلات روانی او را به سوی آن چیزی کشاند که حالا همه به آن می‌شناسیمش. فضای فکری خاص دوران فروید بر تولد شخصیت علمی و تعیین‌کننده‌اش تاثیرگذاشت:

پدرم اصرار می‌کرد که خودم حرفه‌ای را انتخاب کنم. باید دنبال علائق می‌گشتم. در آن زمان و بعدها نیز علاقهٔ وافری نداشتم که پزشک شوم. نوعی حس کنجکاوی داشتم که بیشتر به موضوعات انسانی معطوف بود تا به علوم طبیعی. همچنین اهمیت مشاهده را به عنوان بهترین روش برای خشنودی از علوم طبیعی درک نمی‌کردم… در آن زمان نظریه‌های داروین که بسیار مورد توجه همگان بود به شدت مرا جذب کرد چرا که این امید را دامن زده بود که درک ما از جهان با این نظریه‌ها به نحو چشمگیری پیشرفت خواهد کرد؛ و درست قبل از ترک دبیرستان شنیدن مقالهٔ زیبایی از گوته دربارهٔ طبیعت که پروفسور برول در جلسه‌ای عمومی قرائت کرده بود مرا واداشت تا دانشجوی رشته پزشکی شوم (ص: ۸۰).

کتاب به‌خوبی نشان می‌دهد که برای تولد «دانشمند» نبوغ به تنهایی کافی نیست و شرایط اجتماعی و تاریخی می‌تواند نوابغ زیادی را ناکام به گور بفرستد. دستکم دربارهٔ خود فروید می‌دانیم که اگر چند دهه زودتر به دنیا آمده بود، یهودی بودن او مانع ورودش به دانشگاه می‌شد اما فروید زمانی به جوانی رسید که یهودیان می‌توانستند به دانشگاه بروند و حاصل تحصیلات او تولد شاخهٔ جدیدی از علم شد.

تاثیرات او بسیار فراتر از یک شاخهٔ علمی خاص رفت و درک ما را در حوزه‌های مختلفی مانند ادبیات و هنر و مذهب و اسطوره و جامعه شناسی دگرگون کرد.

کتاب از عکس‌های متعددی تشکیل شده است که با توضیحاتی تکمیل می‌شوند. توضیحات یا برگرفته از کتاب‌های فروید است یا در گفت‌و‌گو با نزدیکان و آشنایانش به دست آمده یا بخشی از یادداشت‌های منتشر نشده و نامه‌های فروید است. کتاب به دلیل منابع متفاوت و متنوعش تصویری جدید از شخصیت و روش علمی و عادات مطالعاتی و برنامهٔ روزمرهٔ فروید و همچنین زمانه‌اش نمایش می‌دهد.

«زیگموند فروید» با عنوان فرعی «در قاب عکس‌ها و لابه‌لای کلمات» با ترجمهٔ حسن مرتضوی و مهدی ارجمند تجدید چاپ شده است. تصاویری از این کتاب را در ادامه مشاهده نمایید:

مجلهٔ اینترنتی ۳۰بوک

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نمیشود