مهدی یزدانی خرم:

اصولن مجموعه‌هایی را که مشتمل بر آثار چند نویسنده هستند زیاد دوست ندارم. زمانی انتشار چنین کتاب‌هایی بسیار مرسوم بود در ایران و حالا اگر هم انجام شود باید مثل این کتاب خواندنی باشد: «بنویس من زنِ عرب نیستم».
درواقع انتخاب‌های مترجم از ده نویسنده‌ای که آثارشان در کتاب گردِ هم آمده ناظر است به دغدغه‌هایی مشترک. دغدغه‌هایی از لبنان تا کویت. عمده‌ی نویسنده‌گان هم‌نسل و اکثرشان زنده هستند و از قضا آثار مهمی از آن‌ها نیز به فارسی درآمده. مثلن از غاده السمان، هیفاء بیطار و هدی برکات که عکس‌های‌شان را هم به همین ترتیب ضمیمه کرده‌ام کتاب‌های خوبی به فارسی هست. از السمان که چندین اثر، یا از بیطار «خاطرات زن مطلقه» و از هدی بَرکات که برنده‌ی بوکر عربی هم شده کتابِ «پست شبانه» و… درواقع اهمیت این مجموعه‌ی کوچک در انتخاب‌های درست مترجم‌اش است که باری به هر جهت این یازده داستان را کنار هم نگذاشته ( از غاده السمان دو‌ داستان انتخاب شده که شگفت‌اند). مسائلی چون‌مهاجرت، جنگ، کشتارهای ناموسی، مرگ و عشق در داستان‌ها موضوع اصلی روایت‌اند. حتا اکثر داستان‌ها از نظر جنس روایت هم به هم‌ نزدیک‌اند البته می‌توان تفاوت پرداخت به سوژه‌ها را با توجه به میزان دانش و خاست‌گاه هر کدام مقایسه کرد. مثلن مقایسه کنید داستان فاطمه یوسف العلی را با نویسنده‌ی مدرنی چون عالیه ممدوح. تفاوت‌های روایی ظریف در این مقایسه‌ها خود را نشان می‌دهند. دو داستان ابتدایی کتاب که هر دو از غاده السمان هستند بی هیچ اغراقی شاه‌کارند. به‌نوعی مانیفست کتاب را هم بیان می‌کنند. حضور مرده‌گان در جهان زنده‌گان. و این موتیف به شکل‌های مختلف در تمامِ داستان‌ها خود را به رخ می‌کشد.نام کتاب برگرفته شده از داستان غاده السمان است که درش بازی‌ای با شعر مشهور محمود درویش فقید انجام شده. شعری که بسیاری خوانده‌ایم‌اش، « بنویس من عرب‌ام…» که این‌جا یکی از شخصیت‌های داستان آن را با ضمیر مونث زیر لب می‌خواند… جای خوش‌حالی‌ست که کم‌کم آثار نویسنده‌گان عرب در حوزه‌ی داستان مخاطب پیدا می‌کند در ایران. چه در سال‌های نه‌چندان دور مخاطبان چندان علاقه‌ای به این ادبیات درخشان که قلب‌اش در لبنان و سوریه و مصر می‌تپد بیش‌تر نداشتند و اغلب شعرهای شاعران عرب طرف‌دار داشت. اما داستان‌نویسان عرب سال‌هاست که آثار مهمی خلق کرده‌اند که گاه می‌توان درشان دغدغه‌های مشترک دید با نویسنده‌گان ایرانی… القصه، کتاب «بنویس من زن عرب نیستم» یک تجربه‌ی عالی بود برای من که ادبیات داستانی عرب را دنبال کرده و بی‌تردید پیشنهاد می‌کنم این کتاب را بخوانید.

 

فروشکاه اینترنتی کتاب ۳۰بوک

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نمیشود