آیا یک کتاب میتواند پرده از سازوکارهایی بردارد که پشت تصمیمهای سیاسی و رقابت برای قدرت پنهان است؟ کتاب «شهریار» (The Prince) رسالهای سیاسی و مشهور اثر نیکولو ماکیاولی (Niccolo Machiavelli) مورخ، سیاستمدار، دیپلمات، فیلسوف، انسانشناس و نویسنده ایتالیایی دوره رنسانس است که در قرن شانزدهم منتشر شد و در قالب یک راهنمای آموزشی برای شهریاران جدید نوشته شده است.
از مکاتبات ماکیاولی، نسخهای در سال 1513 با عنوان لاتین De Principatibus (از شهریاریها) نوشته شده است. با این حال، نسخه چاپی تا سال 1532، پنج سال پس از مرگ ماکیاولی، منتشر نشد. اگرچه کتاب «شهریار» به گونهای نوشته شده بود که گویی اثری سنتی در سبک «آینهها برای شهریاران» است، اما عموماً به عنوان اثری نوآورانه در نظر گرفته میشود. دلیل این امر آن است که ماکیاولی ظاهراً در این کتاب از تمام آثار کلاسیک فلسفه سیاسی فاصله میگیرد، زیرا معتقد بود که آنها بیش از حد به رژیم ایدهآل توجه دارند. ماکیاولی استدلال خود را با استفاده از مقایسههای قابل توجه وقایع کلاسیک، کتاب مقدس و قرون وسطی، از جمله اشارات مثبت فراوان به دوران جنایتآمیز چزاره بورجیا که در دوران فعالیت دیپلماتیک خود ماکیاولی رخ داد، توضیح میدهد.
دربارهٔ کتاب
کتاب «شهریار» که سنگ بنای فلسفه سیاسی است، راهنمای عملگرایانه نیکولو ماکیاولی برای کسب و حفظ قدرت است. این اثر که در دوران پرآشوب رنسانس ایتالیا نوشته شده است؛ دورهای که شهر-دولتهایی مانند فلورانس، میلان، رم، ناپل و ونیز دائماً با یکدیگر درگیر بودند و ایتالیا نیز بارها مورد هجوم قدرتهای خارجی قرار میگرفت؛ از رهبری، استراتژی و واقعیتهای گاه بیرحمانه حکومتداری و درباره چگونگی بهدستآوردن و حفظ قدرت سیاسی توضیحاتی میدهد. ماکیاولی در این شرایط، سیاست را از آرمانهای اخلاقی جدا میکند و بر واقعیت قدرت و شیوههای عملی حکومتداری تمرکز دارد. از همین رو، «شهریار» بعدها با ایدهای که بهطور خلاصه به صورت هدف وسیله را توجیه میکند شناخته شد، هرچند این عبارت عیناً در کتاب نیامده است.
ماکیاولی در بحث بهدستآوردن قدرت توضیح میدهد که مردم معمولاً از تغییر حکومت استقبال میکنند، زیرا امیدوارند شرایط زندگیشان بهتر شود؛ اما این امید همیشه نتیجهای مطلوب ندارد. از نظر او، بهدستآوردن قلمرو جدید بهتنهایی کافی نیست و حاکم باید از ابتدا پایههای حکومت خود را بهدرستی بنا کند. حفظ قدرت نیز به انتخاب متحدان، کنترل قدرتهای رقیب و حضور مؤثر در سرزمین تحت فرمان وابسته است. حکومتی که بدون پایههای محکم شکل بگیرد، بسیار شکننده خواهد بود و حتی کسانی که در بهدستآوردن قدرت به حاکم کمک کردهاند، ممکن است بعدها به دلیل برآوردهنشدن انتظاراتشان به مخالفان او تبدیل شوند.
برای توضیح دیدگاههایش، ماکیاولی از نمونههای تاریخی مانند لویی دوازدهم، پادشاه فرانسه، و چزاره بورجیا استفاده میکند. لویی دوازدهم با تصمیمهای نادرست، متحد خود ونیز را تضعیف کرد، قدرت پاپ را افزایش داد و پای اسپانیا را به ماجرا باز کرد؛ درحالیکه چزاره بورجیا، به باور ماکیاولی، با تصمیمهای سنجیدهتر توانست قدرتی را که از راه بخت به دست آورده بود، تثبیت کند و پایههای حکومت خود را استحکام بخشد. کتاب «شهریار» که هنوز هم به طور گسترده مورد مطالعه قرار میگیرد، همچنان برای علاقهمندان به سیاست، تاریخ و طبیعت انسان، کتابی ضروری است.
ماکیاولی و مفهوم قدرت
یکی از دلایلی که کتاب «شهریار» همچنان خوانده میشود، نگاه متفاوت آن به مفهوم قدرت است. در این اثر، قدرت پدیدهای ثابت و تضمینشده نیست؛ حاکم باید دائماً شرایط سیاسی را ارزیابی کند و برای حفظ جایگاه خود تصمیم بگیرد. از نظر ماکیاولی حکومتداری به داشتن عنوان یا مقام وابسته نیست، بلکه به توانایی مدیریت شرایط متغیر سیاسی مربوط میشود.
ماکیاولی همچنین نشان میدهد که تصمیمهای سیاسی ممکن است پیامدهایی فراتر از هدف اولیه خود داشته باشند. نمونه لویی دوازدهم نشان میدهد که یک فرمانروا چگونه ممکن است با افزایش قدرت برخی بازیگران، تضعیف متحدان و واردکردن قدرتهای خارجی، موقعیت خود را دشوارتر کند.
در مقابل، چزاره بورجیا در کتاب نمونهای از حاکمی است که تلاش میکند از قدرتی که به واسطه شرایط و بخت به دست آورده، بنیانی پایدار بسازد. ماکیاولی اقدامات او را در مقایسه با اشتباهات لویی دوازدهم موفقتر میداند و از سرگذشت او برای توضیح اهمیت تصمیمگیری سیاسی استفاده میکند.
جایگاه اخلاق در اندیشه ماکیاولی
یکی از بحثبرانگیزترین جنبههای کتاب «شهریار»، رابطه میان سیاست و اخلاق است. ماکیاولی در تحلیل خود از رفتار سیاسی، همیشه از معیارهای اخلاقی رایج به عنوان معیار اصلی موفقیت یک حاکم استفاده نمیکند. به همین دلیل، «شهریار» در طول تاریخ گاهی اثری در دفاع از بیاخلاقی سیاسی تلقی شده و گاهی نیز به عنوان تحلیلی واقعگرایانه از سازوکار قدرت مورد بررسی قرار گرفته است.
عبارت مشهور «هدف وسیله را توجیه میکند» معمولاً به این کتاب نسبت داده میشود، اما این جمله به همین شکل در متن «شهریار» وجود ندارد. بااینحال، ارتباط این تعبیر با تصویری که از سیاست در اثر ماکیاولی شکل گرفته، باعث شده این کتاب در بحثهای مربوط به اخلاق سیاسی جایگاه ویژهای داشته باشد.
مطالعه اثر میتواند فرصتی باشد برای بررسی این پرسش که آیا موفقیت سیاسی را باید صرفاً با نتایج آن سنجید یا شیوه رسیدن به نتیجه نیز اهمیت دارد.
ویژگیهای برجستهٔ کتاب
«شهریار» از مهمترین آثار نیکولو ماکیاولی در حوزه اندیشه سیاسی است که موضوع اصلی آن به قدرت سیاسی، شیوه دستیابی به حکومت و راههای حفظ آن مربوط میشود. این اثر به دلیل فاصله گرفتن از تصویر آرمانی حکومتداری و توجه به شرایط واقعی سیاست، جایگاه ویژهای در تاریخ فلسفه سیاسی پیدا کرده است. ماکیاولی در تحلیل خود از نمونههای تاریخی و شخصیتهای سیاسی استفاده میکند تا نشان دهد که موفقیت یک حاکم به تثبیت و حفظ حکومت، مهارت، شناخت شرایط و تصمیمگیری سنجیده بستگی دارد. ویژگیهای برجستهٔ این کتاب عبارتاند از:
- نگاه واقعگرایانه به سیاست: یکی از برجستهترین ویژگیهای این کتاب، توجه آن به سیاست همانگونه است که در عمل اتفاق میافتد، نه آنگونه که در یک نظام آرمانی باید باشد. ماکیاولی درباره رفتار حاکمان و مناسبات قدرت با صراحت صحبت میکند و نشان میدهد که دستیابی به اهداف سیاسی گاهی با تصمیمهایی همراه میشود که از منظر اخلاقی محل مناقشهاند. همین رویکرد بعدها باعث شد نام ماکیاولی با مفهوم «ماکیاولیسم» پیوند بخورد.
- تمرکز بر کسب قدرت: بخش مهمی از مباحث اثر به چگونگی بهدستآوردن قدرت اختصاص دارد. ماکیاولی معتقد است مردم معمولاً به تغییر حکومت امیدوارند، زیرا تصور میکنند حاکم جدید میتواند شرایط زندگی آنها را بهتر کند. بااینحال، تغییر قدرت لزوماً به معنای ایجاد شرایط بهتر نیست و حاکم جدید ممکن است خیلی زود با مقاومت گروههایی روبهرو شود که از وضعیت پیشین سود میبردند.
- اهمیت تثبیت حکومت: از دید ماکیاولی، بهدستآوردن قدرت پایان کار نیست. حاکم باید از همان ابتدا پایههای حکومت خود را محکم بنا کند؛ زیرا حکومتی که بدون پشتوانه و ساختار مناسب شکل گرفته باشد، در برابر بحرانها آسیبپذیر خواهد بود. همچنین اتکا به متحدانی که بعدها خود به قدرتهای رقیب تبدیل میشوند، میتواند حکومت را تهدید کند.
- استفاده از نمونههای تاریخی: ماکیاولی برای توضیح دیدگاههای خود از شخصیتها و رویدادهای تاریخی کمک میگیرد. نمونههایی مانند لویی دوازدهم، پادشاه فرانسه، و چزاره بورجیا در استدلالهای او اهمیت زیادی دارند و به خواننده امکان میدهند پیامد تصمیمهای سیاسی مختلف را در موقعیتهای واقعی بررسی کند.
- توجه به نقش بخت و توانایی: در تحلیل ماکیاولی، قدرت تنها نتیجه شانس نیست. یک حاکم باید بتواند از موقعیتی که به دست آورده استفاده کند و برای آینده پایههای مناسبی بسازد. سرگذشت چزاره بورجیا در کتاب نمونهای برای نشان دادن این مسئله است که حتی فردی که قدرت را از طریق بخت به دست آورده، میتواند با تصمیمهای درست در جهت تثبیت آن حرکت کند.
- صراحت در بیان مسائل سیاسی: صراحت ماکیاولی در تحلیل رفتار سیاسی یکی از دلایل ماندگاری کتاب «شهریار» است. همین صراحت گاهی خواننده را با دیدگاههایی مواجه میکند که ممکن است ناخوشایند یا بحثبرانگیز باشند، اما در عین حال زمینهای برای اندیشیدن درباره رابطه قدرت، تصمیمگیری و پیامدهای سیاسی فراهم میکنند.
بازخوردها به کتاب شهریار
- بسیاری از مفسران معتقدند که یکی از مضامین اصلی کتاب «شهریار» این است که اعمال غیراخلاقی گاهی برای دستیابی به شکوه در سیاست ضروری هستند.
- گاهی ادعا میشود که «شهریار» یکی از اولین آثار فلسفه مدرن، به ویژه فلسفه سیاسی مدرن است که در آن تأثیر عملی مهمتر از هر آرمان انتزاعی در نظر گرفته میشود. جهانبینی آن در تضاد مستقیم با آموزههای غالب کاتولیک و مدرسی آن زمان، به ویژه آموزههای مربوط به سیاست و اخلاق، قرار گرفت.
- ماکیاولی کتاب «شهریار» را در دوران تبعید از فلورانس نوشت. از آنجایی که او کتاب را با نامهای به لورنزو مدیچی آغاز میکند، به نظر میرسد که ماکیاولی سعی داشته با نشان دادن دانش سیاسی خود، جایگاهی سیاسی در خاندان مدیچی به دست آورد. (مدیچیها اخیراً پس از پانزده سال تبعید، به قدرت در فلورانس بازگشته بودند.) اما برخی از محققان معتقدند که «شهریار» طنز است. برخی دیگر معتقدند که توصیههای درون آن یک ترفند بوده است، به این معنی که اگر به آن عمل شود، اقدامات انجام شده قدرت مدیچیها را تضعیف میکند.
- نصیحت ماکیاولی - اگر واقعاً چنین باشد - برای گوشهای امروزی وحشیانه به نظر میرسد، اما محصول واقعیت آن زمان بود. ماکیاولی تنها کسی بود که به اندازه کافی شجاع - شاید به اندازه کافی ناامید - بود که آن واقعیت را توصیف کند.
این کتاب مناسب چه کسانی است؟
- مناسب علاقهمندان به فلسفهٔ سیاسی و اندیشهٔ سیاسی.
- علاقهمندان به تاریخ ایتالیا و دیدگاههای ماکیاولی و همچنین تاریخ شهر-دولتهای ایتالیا.
- علاقهمندان به آثار کلاسیک اندیشهٔ سیاسی.
- علاقهمندان به تحلیل قدرت و رهبری و سیاست.
- خوانندگان علاقهمند به آثار بحثبرانگیز و چالشی.
چرا کتاب «شهریار» را بخوانیم؟
- برای آشنایی با یکی از آثار مهم تاریخ اندیشه سیاسی: مطالعه «شهریار» فرصتی برای شناخت یکی از متونی است که بحث درباره قدرت سیاسی را تحت تأثیر قرار داده است. این کتاب فقط به دلیل شهرت ماکیاولی معروف نشده است. ماکیاولی به دلیل نوع نگاهش به حکومت، رفتار حاکمان و شرایط سیاسی بود که به شهرت رسید و آثارش هنوز هم خوانده میشود. خواندن این کتاب شما را با یکی از سرچشمههای مهم اندیشه واقعگرایانه در سیاست آشنا میکند و خواهید فهمید که چرا دیدگاههای ماکیاولی قرنها محل بحث باقی ماندهاند.
- برای تقویت نگاه تحلیلی به قدرت: ماکیاولی به خواننده یادآوری میکند که قدرت پدیدهای ایستا نیست و برای حفظ آن باید همیشه در حال تصمیمگیری باشید. او عواملی مانند متحدان، مخالفان، تغییرات سیاسی، شرایط سرزمین تحت حکومت و رفتار مردم را در نظر میگیرد. همین نگاه چندوجهی باعث میشود خواننده هنگام مطالعه، با عوامل مختلف قدرت آشنا شوید و بتواند آنها را تجزیه و تحلیل کند.
- برای آشنایی با نمونههای تاریخی و درس گرفتن از آنها: حضور شخصیتهایی مانند لویی دوازدهم و چزاره بورجیا به کتاب «شهریار» جنبهای تاریخی و عینی میدهد. ماکیاولی از تصمیمهای این شخصیتها استفاده میکند تا نشان دهد چگونه انتخابهای سیاسی میتوانند به تقویت یا تضعیف یک حکومت منجر شوند. این روش باعث میشود مفاهیم سیاسی کتاب در قالب مثالهای مشخص و قابل بررسی قرار بگیرند.
- برای شناخت بهتر مفهوم ماکیاولیسم: اصطلاح «ماکیاولیسم» از نام ماکیاولی گرفته شده و معمولاً با ویژگیهایی مانند حسابگری، دستکاری دیگران و بیاعتنایی به اخلاق پیوند خورده است. با خواندن کتاب «شهریار» میتوانید کاملاً با این مفهوم در زمینه تاریخی و فکری خودش آشنا شوید و میان تصویری که بعدها از ماکیاولی شکل گرفته و محتوای خود اثر تمایز بگذارید.
کتاب «شهریار» را باید خواند چون یکی از آثار مهم برای شناخت نگاه واقعگرایانه به قدرت سیاسی است؛ اثری که خواننده را با پرسشهایی درباره کسب قدرت، تثبیت حکومت، تصمیمگیری، اتحادهای سیاسی، نقش بخت و پیامدهای اقدامات یک حاکم روبهرو میکند. ماکیاولی برای توضیح دیدگاههای خود از نمونههای تاریخی بهره میگیرد و به همین دلیل، بحثهای این کتاب بسیار مهم میشوند. مطالعه این اثر همچنین کمک میکند با یکی از متون تأثیرگذار تاریخ اندیشه سیاسی آشنا شوید و درباره مرز میان سیاست، اخلاق و مصلحت به شکل عمیقتری فکر کنید.
دربارهٔ نویسنده
نیکولو ماکیاولی در سال 1469 در شهرِ فلورانسِ ایتالیا به دنیا آمد و در سال 1527 از دنیا رفت. او دیپلمات، نویسنده، فیلسوف و مورخ ایتالیایی بود که در دورۀ رنسانس زندگی میکرد. او را بیشتر برای نوشتن رسالۀ سیاسی شهریار میشناسند که در حدود سال 1513 آن را نوشت اما تا سال 1532 منتشر نشد. او را اغلب پدر فلسفۀ سیاسی و علوم سیاسی مدرن مینامند. او سالها به عنوان یک مقام ارشد در جمهوری فلورانس مسئولیتهایی در امور دیپلماتیک و نظامی داشت. او متون کمدی، ترانههای کارناوال و شعر مینوشت. مکاتبات شخصی او برای مورخان و محققان مکاتبات ایتالیایی نیز مهم است. او از سال 1498 تا 1512 زمانی که مدیچیها از قدرت خارج شده بودند به عنوان منشی صدر اعظم دوم جمهوری فلورانس کار میکرد.
خاندانِ او از خاندانهای کهن و توانگر شهر بودند و مردانِ خانوادهشان گهگاه مقامهای بسیار بلندپایه داشتند. اما پدر نیکولو حقوقدان بود و ثروت چندانی نداشت و با تنگدستی سر میکرد. نیکولو روزگاری نوشت که پیش از آنکه مزۀ زندگی را بچشد مزۀ فقر را چشیده است برای همین در کودکی از آموزشی درخورِ تواناییاش برخوردار نشد. در روزگاری که جوانان فلورانسی به سراغ استادِ ادب روم و یونان میرفتند تا از او دانشِ لاتینی و یونانی بیاموزند، نیکولو هرگز زبانِ یونانی نیاموخت. او بیشتر نخودش با کتابهایی که تنها آذینِ خانۀ فقیرانۀ پدریاش بودند دانش آموخت. او تا بیست و نه سالگی ناشناخته ماند اما در این سن به ریاستِ دیوانِ دوم جمهوری فلورانس برگماشته شد و پس از مدتی کارهای شورای اجرایی نیز به او واگذار شد. ماکیاولی همچنین دبیر شورای فرمانروا بود و به نامِ آن امورِ خارجی و دفاعی را هم زیرِ نظر داشت.
معرفی کتابهای مشابه
اگر از مطالعهٔ «شهریار» لذت بردهاید و به دنبال آثار مشابه میگردید، بهتر است هنگام انتخاب کتاب ابتدا مشخص کنید کدام جنبه اثر برای شما جذابتر بوده است؛ اگر به فلسفه سیاسی و نظریه قدرت علاقهمند شدهاید، سراغ آثار کلاسیک و معاصر درباره حکومت، دولت و قدرت بروید؛ اگر نمونههای تاریخی برایتان جذابتر بودهاند، کتابهایی را انتخاب کنید که تاریخ سیاسی را با تحلیل تصمیمهای حاکمان پیوند میدهند؛ و اگر بیشتر به جنبههای اخلاقی و فلسفی کتاب علاقه داشتهاید، آثاری درباره رابطه اخلاق و سیاست انتخاب کنید. کتابهایی که موضوعاتی مانند قدرت سیاسی، حکومتداری، واقعگرایی سیاسی، رهبری، اخلاق سیاسی و تاریخ اندیشه را بررسی میکنند، میتوانند انتخابهای مناسبی برای ادامه این مسیر مطالعاتی باشند. در ادامه چند اثر بسیار مهم در زمینهٔ اندیشهٔ سیاسی به شما معرفی کردهایم.
- قرارداد اجتماعی اثر ژان ژاک روسو
کتاب «قرارداد اجتماعی» (The Social Contract) اثر ژان ژاک روسو یکی از مهمترین آثار فلسفه سیاسی است که در آن روسو درباره منشأ مشروعیت حکومت، آزادی، اراده عمومی و رابطه میان مردم و قدرت سیاسی بحث میکند. این اثر با کتاب «شهریار» در توجه جدی به مسئله قدرت، شیوه شکلگیری و حفظ حکومت و نقش مردم در ساختار سیاسی شباهت دارد، هرچند روسو برخلاف نگاه واقعگرایانه و قدرتمحور ماکیاولی، مشروعیت حکومت را به رضایت و اراده عمومی وابسته میداند؛ به همین دلیل، مطالعه این دو کتاب در کنار یکدیگر میتواند دو نگاه متفاوت به سیاست و حکومت را روشنتر کند.
شباهتها با کتاب شهریار:
- بررسی منشأ و مشروعیت قدرت سیاسی
- توجه به رابطه میان مردم و حکومت
- بحث درباره آزادی و حاکمیت
- بررسی شیوه شکلگیری و اداره حکومت
- اهمیت اراده عمومی در ساختار سیاسی
- ارائه دو نگاه متفاوت به مسئله قدرت و حکومت
از مطالعهٔ این کتاب نیز به اندازهٔ «شهریار» لذت خواهید بُرد، چون شما را با پرسشهای بنیادین درباره آزادی، قدرت، حکومت و جایگاه مردم در جامعه روبهرو میکند و فرصتی برای مقایسه دو دیدگاه تأثیرگذار در تاریخ اندیشه سیاسی به وجود میآورد.
کتاب «لویاتان» (Leviathan) اثر توماس هابز یکی از آثار مهم فلسفه سیاسی است که در آن هابز به بررسی ماهیت قدرت، ضرورت وجود حکومت و نقش اقتدار سیاسی در برقراری نظم اجتماعی میپردازد. این کتاب از جهاتی با کتاب «شهریار» شباهت دارد؛ هر دو اثر سیاست را با نگاهی واقعگرایانه بررسی میکنند و به مسئله قدرت، حکومت، اقتدار و راههای حفظ نظم سیاسی توجه دارند، هرچند هابز بیشتر بر ضرورت اقتدار حاکم برای جلوگیری از آشوب تأکید میکند و ماکیاولی بر شیوه کسب و حفظ قدرت سیاسی متمرکز است.
شباهتها با کتاب شهریار:
- تمرکز بر مسئله قدرت سیاسی
- نگاه واقعگرایانه به سیاست و حکومت
- بررسی ضرورت اقتدار حاکم
- توجه به حفظ نظم سیاسی و جلوگیری از آشوب
- بررسی رابطه میان حاکم و جامعه
- تحلیل شیوه اعمال و تثبیت قدرت
از مطالعهٔ این کتاب نیز به اندازهٔ «شهریار» لذت خواهید بُرد، چون با دیدگاهی متفاوت اما به همان اندازه تأثیرگذار، شما را به درک عمیقتری از قدرت، حکومت، نظم سیاسی و تصمیمهای حاکمان میرساند.
سخن پایانی
«شهریار» اثر نیکولو ماکیاولی یکی از مشهورترین آثار تاریخ اندیشه سیاسی است؛ کتابی که با نگاهی واقعگرایانه به مسئله حکومت، کسب قدرت و حفظ آن میپردازد. ماکیاولی در این اثر به جای ترسیم تصویری آرمانی از حاکمیت، شرایط واقعی سیاست را بررسی میکند و نشان میدهد که یک فرمانروا برای تثبیت حکومت خود با چه چالشهایی روبهرو است. همین نگاه واقعگرایانه باعث شده است که این اثر قرنها پس از نگارش همچنان موضوع بحث و تفسیر باشد.
ویژگی برجسته آن، فاصله گرفتن از تصویر آرمانی سیاست و توجه به واقعیتهای پیچیده قدرت است. ماکیاولی نشان میدهد که حاکم برای رسیدن به ثبات سیاسی باید شرایط موجود، متحدان، مخالفان و پیامد تصمیمهای خود را با دقت در نظر بگیرد. خواندن این کتاب میتواند به درک بهتر مفاهیمی مانند قدرت، رهبری، تغییر سیاسی، اتحاد، تصمیمگیری و رابطه سیاست و اخلاق کمک کند. همچنین استفاده از نمونههای تاریخی مانند لویی دوازدهم و چزاره بورجیا، مباحث نظری کتاب را ملموستر کرده است و امکان مقایسه میان تصمیمهای موفق و ناموفق سیاسی را فراهم میکند.
در نهایت، کتاب «شهریار» اثری مناسب برای خوانندگانی است که به تاریخ، فلسفه سیاسی و تحلیل قدرت علاقه دارند و میخواهند با یکی از متون اثرگذار تاریخ اندیشه آشنا شوند. این کتاب ممکن است در برخی بخشها دیدگاههایی بحثبرانگیز داشته باشد، اما همین ویژگی آن را به اثری قابل تأمل تبدیل کرده است. مطالعهٔ این کتاب را نه فقط برای شناخت ماکیاولی، بلکه برای مواجهه انتقادی با پرسشهایی درباره قدرت، سیاست و اخلاق، به تمام علاقهمندان پیشنهاد میکنیم.
در بخشی از کتاب میخوانیم:
این اشخاص نامی تماماً از شهر کوچک فلورانس بیرون آمدهاند؛ یعنی شهری که در تاریخ ادوار گذشته هرگز بیش از هفتاد هزار سکنه به خود ندیده است و تاکنون هر مرد صاحبفکری از میان این همه مجسمه که هر کدام متعلق به یکی از مردان معروف دنیاست عبور نموده، یقیناً از خود این سؤال را کرده است که چه باعث شده این همه نوابغ بیمثل و مانند و مردان نامی که شهرت جهانی یافتهاند، نصیب این یک شهر کوچک شده است؟ ... چرا در خود ایتالیا و یا در محلهای پرجمعیت دیگر، مانند ناپل و میلان یا ونیز، چنین اشخاص نامی پرورش نیافته و چنین فهرستی از نوابغ بر صفحه تاریخ خود به وجود نیاوردهاند؟ ...
تجدد اخیر زاییده فکر این اشخاص است و بنای علم و دانش امروز مرهون فداکاری و مجاهدتهای این برگزیدگان میباشد. البته، همچنانکه هیچ اثر یا تظاهری بدون دلیل نیست، برای ظهور و پیدایش چنین نابغههایی نیز اسباب و وسایل معلوم و معینی در کار است که اگر آنها فراهم شود، چنین نوابغی قدم به عرصه وجود خواهند گذاشت.