چرا می خوابیم

خواب از دیرباز یکی از اسرارآمیزترین تجربه‌های انسانی بوده است. شاید هیچ تجربه متعارفی تا به‌اندازه آن به افسانه پهلو نزده و داستان‌های خیالی را شکل نداده باشد. ما تقریباً یک سوم از عمرمان را می‌خوابیم؛ اما چرا؟ چرا تکامل به خواب تن داده است؟ چرا نمی‌توانیم ساعت کمتری در شبانه‌روز بخوابیم؟ چرا تاکنون جایگزینی برای خواب پیدا نشده است؟ چرا وقتی می‌خوابیم رؤیا می‌بینیم؟ کتاب «چرا می‌خوابیم؟» (Why We Sleep) اثر دکتر متیو واکر (Mathew Walker) دانشمند و عصب‌شناس انگلیسی است و در سال ۲۰۱۷ منتشر شد. نویسنده در آن کوشیده تا بر مبنای معتبرترین یافته‌های پژوهشی، به سؤالات متعدد پیرامون خواب پاسخ دهد و از واقعیاتی شگفت‌انگیز در این زمینه پرده بردارد. 

کتاب «چرا می‌خوابیم» شرحی بر قدرت خواب و رویا است و دربارهٔ یکی از بزرگ‌ترین و مؤثرترین دلایل سلامتی انسان، یعنی خواب صحبت کرده است. در بخش اول این کتاب خواب به‌عنوان رازی مسحورکننده توصیف شده و نویسنده به ما می‌گوید که خواب چه چیزی نیست، چه موجوداتی و تا چه میزان می‌خوابند، چرا انسان باید بخوابد و چگونه خواب شما یا کودک‌تان چه بخواهید و چه نخواهید با گذر عمر تغییر می‌کند. در بخش دوم کتاب «چرا می‌خوابیم» شرحی از خواب خوب، خواب بد و عوارض مرگبار ناشی از کمبود خواب ارائه شده است. در این بخش با مزایای حیرت‌انگیز خواب برای مغز و بدن آشنا خواهید شد و نویسنده نشان می‌دهد خواب چطور برای سلامت و بهزیستی مانند یک آچار فرانسه می‌ماند.

در بخش سوم کتاب نویسنده کوشیده تا به‌صورت علمی، رؤیا و خواب دیدن را توضیح دهد. در این قسمت نگاهی دقیق به مغز آدمی حین رؤیابینی خواهیم داشت و همچنین می‌بینیم چگونه رؤیاها می‌توانند به‌گونه‌ای بی‌نقص با دگرگون‌ساختن دنیا، الهام‌بخش ایده‌هایی باشند که در نهایت جایزهٔ نوبل را برای بیننده‌شان به ارمغان آورده‌اند. در بخش چهارم کتاب «چرا می‌خوابیم» نویسنده به شرح اختلالات متعدد از جمله بی‌خوابی پرداخته است. در این بخش به دلایل آشکار و نه‌چندان آشکاری پرداخته شده که موجب می‌شوند برخی از ما برای دست یافتن به خواب مناسب شبانه به قرص‌های خواب‌آور روی بیاوریم.

«چرا می‌خوابیم» پژوهشی روشنگرانه در مورد اهمیت حیاتی خواب در زندگی است. واکر با تکیه بر دهه‌ها تحقیق و مطالعات پیشگامانه‌اش، توضیحات قانع‌کننده‌ای را برای نقش ضروری خواب درسلامت فیزیکی، ذهنی و عاطفی ما ارائه می‌کند. او با وضوح، بینش و فوریت، افسانه‌های فراگیر پیرامون خواب را از بین می‌برد و تأثیر عمیقی را که کمبود خواب می‌تواند بر هر جنبه‌ای از زندگی ما داشته باشد، روشن می‌کند. ویژگی‌های برجستهٔ این کتاب عبارت‌اند از:

از زمان انتشار «چرا می‌خوابیم؟» در سال ۲۰۱۷، این اثر با استقبال چشمگیری از سوی خوانندگان و منتقدان مواجه شده است. برخی از افتخارات و جوایز آن عبارت‌اند از:

این کتاب برای عموم مردم نگاشته شده و نویسنده تلاش کرده تا وسیع‌ترین گروه خوانندگان از هر طبقه و سطح تحصیلی را مخاطب قرار دهد و درعین ارائه توصیف روان یافته‌های علمی، از ساده‌سازی خطاآلود آن‌ها بپرهیزد. بنابراین اگر اساساً تحصیلات چندانی ندارید و تنها به مطالعه علاقه دارید، می‌توانید از مطالعهٔ این کتاب لذت ببرید. چنانچه دانش‌آموختهٔ رشته‌هایی مثل روان‌شناسی، روان‌پزشکی، طب خواب یا علوم اعصاب هستید، باز هم مطالعهٔ این کتاب برای شما آموزنده خواهد بود. این کتاب همچنین مناسب صاحبان مشاغل، مربیان، والدین، مقامات دولتی و هر کسی است که تا به حال از خواب ضعیف رنج برده است.

دکتر متیو واکر، دانشمند و عصب‌شناس انگلیسی است که در سال ۱۹۷۲ در انگلستان به دنیا آمد. تحقیقات او در باب مسائل مختلفی از جمله خواب، به طور گسترده در جهان مورد توجه قرار گرفته است. دکتر متیو واکر مدرک خود را در رشتهٔ علوم اعصاب از دانشگاه ناتینگهام انگلستان و مدرک دکترای خود را در رشتهٔ فیزیولوژی عصبی از شورای تحقیقات پزشکی لندن دریافت کرد. او پس از آن، استاد روانپزشکی در دانشکده‌ی پزشکی هاروارد در ایالات متحده شد. واکر در حال حاضر استاد علوم اعصاب و روانشناسی در دانشگاه کالیفرنیا در ایالات متحده است. او همچنین موسس و مدیر مرکز علوم خواب انسان است. تحقیقات دکتر واکر تاثیر خواب را بر عملکرد مغز انسان در جمعیت‌های سالم و بیمار بررسی می‌کند. او جوایز مالی متعددی را از بنیاد ملی علوم و انستیتوی ملی بهداشت دریافت کرده و عضو آکادمی ملی علوم نیز هست. تاکنون بیش از ۱۰۰ تحقیقی علمی از دکتر واکر منتشر شده است. متیو واکر همچنین در شبکه‌های تلویزیونی و رادیویی متعددی از جمله بی‌‌بی‌سی، نووا ساینس، کانال نشنال جئوگرافی و ۶۰ دقیقه‌ی سی‌بی‌اس حضور داشته است.

فکر می‌کنید در هفتهٔ گذشته خواب کافی داشته‌اید؟ می‌توانید آخرین باری که بدون زنگ ساعت از خواب بیدار شدید یا بدون قهوه حس شادابی داشتید را به یاد بیاورید؟ اگر جواب‌تان نه است نگران نباشید، چون شما تنها نیستید. دو سوم بزرگسالان در تمام کشورهای توسعه‌یافته نمی‌توانند خواب شبانهٔ خوبی داشته باشند. برای همین متیو واکر در کتاب «چرا می‌خوابیم» ما را به سفری جذاب و ضروری به سوی جدیدترین درک علم خواب می‌برد و به بررسی عواقب شناختی، سلامتی، ایمنی و تجاری ناشی از به خطر انداختن کیفیت و کمیت خواب می‌پردازد؛ بینش‌هایی که ممکن است شیوه زندگی‌تان را تغییر دهد.

او در کتاب «چرا می‌خوابیم» به رابطهٔ پیچیده‌ٔ بین خواب و شرایط مزمن مانند چاقی، دیابت، بیماری‌های قلبی عروقی و سرطان می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه خواب ناکافی می‌تواند فرآیندهای متابولیک را مختل کند و عملکرد سیستم ایمنی را به خطر بیندازد. واکر تعامل پیچیدهٔ بین خواب و خلق‌و‌خو را روشن می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه محرومیت از خواب می‌تواند احساسات منفی را تشدید کند و انعطاف‌پذیری عاطفی را مختل کند. واکر به طرز ماهرانه‌ای این موضوعات را به هم پیوند می‌زند تا پرتره‌ای جامع از خواب را به عنوان سنگ بنای سلامت و رفاه انسان ترسیم کند.

خواب یکی از مهم‌ترین جنبه‌های زندگی، تندرستی و طول عمر ماست، اما کمتر درک شده و به آن پرداخته شده است. امروزه با توجه به دغدغه‌های روزافزون زندگی در اجتماعات مدرن و همچنین به تبع آن اضطراب و استرس انسان، کمتر کسی را می‌توان یافت که خواب او دچار مشکل نشده باشد. خواندن این کتاب می‌تواند به ما کمک کند تا مسائل خوابمان را حل کرده و آرامش بیشتری را تجربه کنیم، آرامشی که به طور مستقیم بر زندگی روزمرهٔ ما نیز اثر می‌گذارد. 

خواب بسیاری از کارکردهای مغز را غنا می‌بخشد، کارکردهایی نظیر توانایی یادگیری، به‌خاطرسپاری و اتخاذ تصمیمات و انتخاب‌های منطقی. خواب با تنظیم مجدد مدارهای هیجانی مغز، خیرخواهانه در خدمت سلامت روانی ما گام برمی‌دارد و اجازه می‌دهد با خونسردی یا مشکلات اجتماعی و روانی روز بعد مواجه شویم. حتی به‌جایی رسیده‌ایم که رفته‌رفته می‌توانیم رسوخ‌ناپذیرترین و مناقشه‌انگیزترین تجربه آگاهی یعنی رؤیا را درک کنیم. رؤیا دربردارنده مجموعه‌ای از مزایاست که تمامی گونه‌ها از جمله انسان بخت تجربه آن را دارند؛ استحمام تسلی‌بخش عصبی-شیمیایی که خاطرات دردناک را تسکین می‌دهد و واقعیتی مجازی که مغز در آن با ترکیب دانش گذشته و حال حاضر خود به خلاقیت دست می‌یابد، تنها برخی از مزایای رؤیایند. 

خواب مجدداً اسلحه‌خانه دستگاه ایمنی بدن را تجهیز می‌‌سازد، کمک می‌کند تا بدن با اختلالات بجنگد، از بروز عفونت پیشگیری و بیماری‌ها را دفع می‌کند. خواب با تنظیم تعادل انسولین و گلوکز در گردش، حالت سوخت‌وسازی بدن را اصلاح می‌کند. خواب اشتها را تعدیل می‌کند و کمک‌مان می‌کند تا با انتخاب‌ غذاهای سالم وزن خود را کنترل کنیم.