مثنوی معنوی (وزیری/گلاسه/مینیاتور استاد فرشچیان)(قابدار)(94737)

در میان گنجینه‌‌های ادب پارسی، «مثنوی معنوی» همچون الماسی کمیاب می‌ماند که هر نگاه به آن، معنی تازه‌ای را به روی خواننده می‌گشاید. این کتاب نه فقط یکی از عظیم‌ترین آثار شعر فارسی، بلکه یکی از عمیق‌ترین منابع معنوی و عرفانی در تاریخ ادبیات جهان است. کتاب «مثنوی معنوی» اثر مولانا جلال الدین محمد بلخی و شاهکاری جاودانه از اوست که در قرن هفتم هجری سروده شد و شامل شش دفتر می‌شود و حدود ۲۶۰۰۰ بیت دارد که مفاهیم عرفانی و اخلاقی را در قالب حکایات و تمثیل‌های جذاب بیان می‌کند. کتاب پیش‌روی شما نسخهٔ وزیری مثنوی با تصاویر مینیاتوری از استاد فرشچیان است که در سال ۱۴۰۳ منتشر شد. 

«مثنوی معنوی» گنجینهٔ ماندگار مولانا است که در هر بیت آن، دنیایی از معانی مختلف نهفته است. مولانا جلال الدین محمد بلخی با هنرمندی بی‌نظیر خود، پیچیده‌ترین مفاهیم عرفانی و فلسفی را در این کتاب، در قالب داستان‌هایی ساده بیان می‌کند. او خواننده را دعوت می‌کند تا از سطح و ظاهر کلمات فراتر رود و به عمق معانی راه یابد. مثنوی معنوی را می‌توان اقیانوسی بی‌کران از حکمت دانست. اما چرا این کتاب پس از گذشت قرن‌ها همچنان خوانندگان را مجذوب خود می‌کند؟

مولانا جلال الدین محمد بلخی در مثنوی معنوی از تکنیکی بهره می‌برد که خواننده را به تفکر و تعمق وامی‌دارد. او از ترکیب داستان‌ها با مفاهیم عمیق عرفانی استفاده می‌کند تا خواننده بتواند به‌تدریج به حقیقت پی ببرد و همچنین درک عمیق‌تری از حکایات داشته باشد. مولوی با این روش، هم محتوای آموزنده‌ای را ارائه می‌دهد، هم مخاطب را به یک سفر درونی دعوت می‌کند؛ سفری که تلفیقی از عشق و عرفان است. این شیوه‌ی بیان سبب این می‌شود که هر بار به مطالعه‌ی کتاب مثنوی معنوی می‌پردازیم، نکات جدیدی را کشف کنیم که در گذشته از نظرمان پنهان مانده بود.

«مثنوی معنوی» ترکیبی از قصه‌های تمثیلی، روایت‌های قرآنی، احادیث، حکایت‌های عرفانی و گفت‌وگوهای شاعرانه است که با مفاهیم عمیق فلسفی، اخلاقی و عرفانی همراه شده است. در این نسخهٔ هنری و ارزشمند با هنرمندی استاد فرشچیان، نسخهٔ مینیاتوری کتاب را در اختیار خواهید داشت. این کتاب از دیرباز مورد توجهٔ فلاسفه، صوفیان، شاعران و اندیشمندان شرق و غرب قرار گرفته است. ویژگی‌های برجستهٔ این کتاب عبارت‌اند از:

این کتاب برای علاقه‌مندان به ادبیات عرفانی و فلسفی، پژوهشگران حوزهٔ ادبیات فارسی و کسانی که به دنبال درک عمیق‌تری از مفاهیم معنوی و اخلاقی هستند، مناسب خواهد بود. افرادی که به داستان‌ها و حکایات آموزنده علاقه دارند نیز از مطالعهٔ این اثر لذت خواهند برد. این کتاب همچنین مناسب علاقه‌مندان به عرفان اسلامی و سیر و سلوک معنوی و پژوهشگران و دانشجویان رشته ادبیات فارسی و فلسفه است. خوانندگان علاقه‌مند به شعر و حکمت ایرانی و افرادی که به دنبال آرامش درونی و بینش معنوی هستند نیز از مطالعهٔ این اثر زیبا لذت خواهند بُرد. 

کتاب «مثنوی معنوی» را بخوانید، چون با هر بار مطالعه، می‌توانید معنایی متفاوت از ابیات آن برداشت کنید. هر فرد، بسته به تجربیات و درک شخصی خود، می‌تواند برداشت‌های متفاوتی از این اثر داشته باشد. این ویژگی، مثنوی معنوی را به کتابی زنده و پویا تبدیل کرده که با گذشت زمان، نه‌تنها کهنه نمی‌شود، بلکه معانی تازه‌تری می‌یابد. 

مولانا جلال الدین محمد بلخی شاعر و گاه عارف، حکیم و واعظ معروف به «مولانا» و «ملاّی روم» و «مولانای روم یا رومی»؛ در ربیع‌الاول 604 قمری در بلخ به دنیا آمد و در جمادی‌الاخر 672 قمری در قونیه (ترکیهٔ امروزی» درگذشت. علت شهرت وی به رومی، اقامتش در آسیای صغیر یعنی ترکیهٔ امروزی بوده است. پدرش بهاءالدّین ولد در بلخ مسند تدریس و فتوی داشت اما به سبب رنجش از سلطان محمّد خوارزمشاه، هنگامی که جلال‌الدّین کودک بود از بلخ بیرون آمد و سرانجام به قونیّه رفت و تا هنگام وفات آنجا ماند. 

جلال‌الدّین که در این زمان 24 ساله بود، به جای پدر به وعظ و فتوی پرداخت. چندی بعد برهان‌الدّین محقّق ترمذی، از مشایخ صوفیّه و از مریدان بهاءالدین در بلخ، از خراسان به قونیه آمد و جلال‌الدینِ جوان را تحت ارشاد و تربیت خویش گرفت و او را یک چند به حلب و دمشق فرستاد و تدریجاً با معارف صوفیه آشنایی داد. تا چند سال پس از فوت ترمذی جلال‌الدین همچنان در مسند تدریس مستقر بود تا آنکه شمس تبریزی در 642 به وی پیوست و از صحبت شمس انقلابی روحانی در وجود او پدید آمد و مسند تدریس و فتوی را ترک کرد. 

آثار او غالباً عارفانه و حکمت‌آموز است و در کلیّات شمس به بیرون ریختن عشق سوزنده متمایل است. در نثر، کلام وی در عین صراحت و سادگی، فصاحت تمام دارد و همه جا دور از ابهام است. همچنین در بیشتر موارد، به روش مشایخ صوفیّه، انشائش به آیات و احادیث و اخبار و اشعار آراسته است. پس از وفات مولانا طریقه‌ای به نام مولویّه تأسیس شد که دنبالهٔ آن هنوز در ترکیهٔ امروز موجود است.

قبل از مولوی هم شاعران دیگری مانند سنائی و عطار هم از قالب مثنوی استفاده کرده بودند ولی مثنوی مولوی از سطح ادبی بالاتری نسبت به بقیه برخوردار است. در «مثنوی معنوی» ۴۲۴ داستان پی‌درپی به شیوهٔ تمثیل سختی‌های انسان در راه رسیدن به خدا را بیان می‌کند. مثنوی مولوی، مانند بیشتر مثنوی‌های صوفیانه، از داستان به عنوان ابزاری برای بیان آموزه‌ها و انتقال آن به مخطبان استفاده کرده است. ترتیب قرار گرفتن داستان‌ها در این کتاب نظم مشخصی ندارد و شخصیت‌های اصلی داستان‌ها می‌تواند از پیامبران و پادشاهان تا چوپانان و بردگان باشد. 

حکایات‌ها به صورت خشک در مثنوی نیامده بلکه این داستان‌ها مانند موم در دست مولانا هستند و او بر اساس مقصود و هدف خود به آنها شکل می‌دهد. در این نسخه از «مثنوی معنوی» با هنرمندی استاد فرشچیان، ترکیبی از دو هنر متفاوت را لمس خواهید کرد. عشق، هویت، معنای زندگی و رابطهٔ انسان با خدا، از جمله موضوعاتی هستند که مولانا جلال الدین محمد بلخی با ظرافت و عمق خاصی به آن‌ها می‌پردازد. 

بشنو از نی، چون حکایت میکند

واز جدائی‌ها شکایت میکند

کز نیستان تا مرا ببریده‌اند

از نفیرم مرد و زن نالیده‌اند

سینه خواهم شرحه شرحه از فراق

تا بگویم شرح درد اشتیاق

هر کسی کاو دور ماند از اصلِ خویش

باز جوید روزگار وصلِ خویش

من به هر جمعیتی نالان شدم

جفت بَد حالان و خوش حالان شدم

هر کسی از ظنّ خود، شد یار من

از درون من نَجَست اسرار من

سِرّ من از نالۀ من دور نیست

لیک چشم و گوش را آن نور نیست

تن ز جان و، جان ز تن مستور نیست

لیک کس را دیدِ جان دستور نیست

آتش است این بانگِ نای و، نیست، باد