هزار و یکشب (5جلدی)

(198)

19,800,000ریال

13,860,000 ریال

دفعات مشاهده کتاب
19631

علاقه مندان به این کتاب
124

می‌خواهند کتاب را بخوانند
10

کسانی که پیشنهاد می کنند
22

کسانی که پیشنهاد نمی کنند
2

نظر خود را برای ما ثبت کنید

توضیحات کتاب هزار و یکشب

انتشارات مرکز منتشر کرد:
هزار و یک‌شب مجموعه‌ای از داستان‌های افسانه‌ای قدیمی عربی، ایرانی و هندی است که با زبان‌های متعددی منتشر شده است. اکثر ماجراهای ‌آن در بغداد و ایران می‌گذرد و داستان‌های آن را از ریشه ایرانی دانسته‌اند که تحت تاثیر آثار هندی و عربی بوده است. اینکه داستان‌های هزار و یک‌شب مشخص و روشن باشند و تعداد آن‌ها دقیقا هزار و یک باشد چندان واقعی به نظر نمی‌رسد. نخستین ترجمه هزار و یک‌شب به زبان‌های اروپایی در قرن شانزدهم میلادی به دست آنتوان گالان به فرانسوی درآمد و در سال 1704 میلادی منتشر شد. سر ریچارد برتون نخستین ترجمه انگلیسی این کتاب را در 1885 عرضه کرد. بورخس همه آثارش را مدیون هزار و یک‌شب می‌دانست و تاثیر آن بر بسیاری از نویسندگان معروف جهان از جمله جیمز جویس انکار ناپذیر است.
ماجراهای هزار و یک‌شب نیز همه از سفر آغاز می‌شود. شاه‌زمان به قصد دیدار برادرش شهریار از سمرقند بار سفر می‌بندد و برای آوردن هدیه‌ای که با خود نیاورده در لحظه رفتن به قصر باز می‌گردد و از آنچه در سرای او می‌گذرد (خلوت کردن ملکه با غلامک سیاه) آگاه می‌شود و سفر بیرونی او به سفری اندرونی [به درونِ خویش] دگرگون می‌شود.
بدیع الجمال گفت: چون چنین است بنشین و آسوده باش که با یکدیگر پیمان ببندیم که هیچیک به دیگری جفا نورزیم و خیانت نکنیم و هر کس که رفیق خود را خیانت کند، خدای تعالی انتقام ازو بکشد. سیف الملوک بنشست و با بدیع الجمال سوگند یاد کردند، که هیچ یک دیگری به جای محبوب خود نگزیند، چه از انسیان باشد چه از جنیان، پس از آن غایت فرح بگریستند و شوق و وجد به سیف الملوک چیره گشته، این دو بیتی بخواند:
از حسن تو در خانه بهاری دارم از روی تو در دیده نگاری دارم
با تو بنشاط روزگاری دارم شکر ایزد را که چون تو یاری دارم
فروشگاه اینترنتی 30بوک

    • نوع کالا
    • دسته بندی
    • موضوع اصلی
    • موضوع فرعی
    • مترجم
    • نشر
    • شابک
    • زبان کتاب
    • قطع کتاب
    • جلد کتاب
    • تعداد صفحه
    • وزن
    • نوبت چاپ
    • سال انتشار
    • فارسی
    • رقعی
    • گالینگور
    • 3210 صفحه
    • 3600 گرم
    • 9
    • 1402

نقد و بررسی تخصصی نقد و بررسی تخصصی

معرفی کتاب هزار و یک‌ شب (5 جلدی) با ترجمۀ ابراهیم اقلیدی


هزار و یک شب ـ اَلف لَیلَه و لِیله ـ کتابی است پیوندی و چند رگه (هیبرید)، که ریشۀ اصلی آن در کتاب هزار افسان فارسی و نیز داستان‌های هندی بوده است. پس از انتقال این داستان‌ها به جامعۀ اسلامی و عربی، بسیاری از عناصر ایرانی و هندی آن باقی ماند، و از جمله آن که داستان آغازین و زمینه‌ای کتاب همان داستانی است که هزار افسان نیز با آن آغاز می‌شده است، و حتی نام راوی داستان‌ها، شهرزاد، یک نام فارسی است. اما به مرور زمان بسیاری عناصر دیگر و عمدتاً عربی وارد داستان‌ها شد و در زمان‌های مختلف داستان‌هایی به کتاب افزوده و یا از آن کاسته شد. بدین ترتیب این کتاب، برخلاف نیاکان خود، هزار افسان و مجموعه‌های هندی و غیره، کتابی است لایه‌لایه که هر لایۀ آن در عصر و زمانی متفاوت پدید آمده اما بخش عمدۀ آن که نزدیک به هشت‌صد شب داستانی را در برمی‌گیرد نسبتاً جدیدتر است و بنا به شواهد بسیار از جمله اشاره به پدیده‌های جدیدی چون تفنگ و غیره در اواخر قرن شانزده تا اوایل هفده میلادی به صورت کتابی که اکنون در دست داریم، در آمده است.

کتاب هزار و یک شب برخلاف آنچه گاه تصور می‌شود تا اواخر قرن هفدهم میلادی در جهان ناشناخته بود و جهانیان کشف آن را مدیون یک کتاب‌شناس و کهن‌شناس فرانسوی، آنتوان‌گالان می‌دانند که از سوی دربار لویی چهاردهم برای شناسایی و خرید سکه‌ها و نشان‌ها و مدال‌های شرقی عازم ترکیه (عثمانی آن روز) و سپس خاورمیانه شد و با یافتن نسخه‌ای از ماجراهای سندباد بحری و ترجمه و اقتباس از آن به زبان فرانسوی و سپس تکمیل کل مجموعه زمینه‌ساز شناسایی و کشف الف لیله و لیله و باز کردن جایزۀ ابریشمین شرق به روی ادبیات و زندگی غریبان گردید. و هم او سیصد سال پیش نخستین ترجمۀ این اثر را در فاصلۀ سال 1704 تا 1715 به پایان رساند و پس از او چندین ترجمه به زبان اسپانیایی، ایتالیایی، فرانسوی، آلمانی،‌ انگلیسی و ... در اروپا انجام شد و تب داغ این کتاب سراسر جهان را فراگرفت.

از نسخه‌های دیگر کتاب هزار و یک شب چه می‌دانیم؟

از انتشار نخستین ترجمۀ هزار و یک شب (آنتوان گالان، پاریس 1704) تا امروز سیصد سال و از اولین برگردان فارسی آن (عبداللطیف تسوجی، تبریز، 1223 شمسی) بیش از صد و شصت سال می‌گذرد. در سیصد سالی که با هزار و یک شب بر جهان و اروپا گذشته، هزار و یک شب در شئون فرهنگی غرب و در نتیجه بر جهان تأثیر گذاشته و از موسیقی و تئاتر و هنر پاپ تا توریسم و آرایش و تبلیغات تجاری و کارتون‌های سینمایی و حتی در واقع‌گرایی جادویی داستان‌نویسان آمریکای لاتین چون بورخس و مارکز و اکنون نویسندگان پست‌مدرن تأثیر آن مشهود است.

در اکثر داستان‌های هزار و یک شب می‌توان نشانه‌هایی از ساز و کارها و سبک زندگی جامعۀ تجاری مصر (قاهره)، بغداد و سوریه (شام) و نیز آثار گونه‌ای فئودالیسم رو به زوال خاورمیانه‌ای، هجوم خارجیان (فرنگی‌ها) و ... را به روشنی مشاهده کرد. درست‌تر آنکه این کتاب از به هم پیوستن دست‌نامه‌ها و دفترها یا کتابچه‌های کوچک و بزرگی حاصل شده که در میان قصه‌گویان و معدودی کم‌سواد که در آن دوران خواندن (و نوشتن) می‌دانستند، دست‌به دست می‌گشته است و برخی ترجمه‌های آن قصه‌ها و کتابچه‌ها نخست به اسپانیایی و ایتالیایی و سپس به زبان‌های دیگر از جمله آلمانی و فرانسوی درآمده بود و به شب‌های عربی و غیره شهرت یافته بود.

زبان کتاب نه عربی فصیح و بلیغ بلکه زبان مردم کوچه و بازارهای عراق و مصر و شام در اواخر قرون وسطا است که برای افراد مسلط بر زبان‌های آن دوران و زبان‌شناسان عرب تشخیص جغرافیایی قصه‌ها -اینکه قصه بغدادی است یا مصری یا شامی و... ـ از طریق زبان و واژه‌ها و نحو آن‌ها، ممکن است. این زبان آمیخته‌ای است از عرب و معرّب با واژه‌های فارسی بی‌شمار، واژه‌های یونانی و لاتین و اصطلاحات عامیانه عرب، و نیز واژه‌هایی از زبان‌های دیگر از قبیل ترکی و مغولی. حذف بدون قرینۀ ضمایر منفصل (و نام شخصیت‌ها)، نارسایی و ابهام در کلام، قافیه کردن یا سجع‌پردازی غلوآمیز و افراط کارانه که بوی بذله و دست انداختن می‌دهد، گاه حوصلۀ خواننده و نیز فهم داستان را به تنگنا می‌افکند و نه تنها غیرعرب‌های آشنا به عربی بلکه خوانندگان عرب را سردرگم می‌کند.

نثر کتاب برخلاف نثر مترجمان از گالان تا لِین و پِین و تَسوجی و نیز نثر ترجمۀ حاضر، در بسیاری از قصه‌ها نثری یکنواخت است که نویسندۀ قصه‌گوی آن، نثر را با توسل به سَجع و بذله‌گویی و توصیف‌های با آب‌وتاب و تکرار و شاخ و برگ (مشخصۀ سبک باروک و بِرلِسک) به خورد خواننده می‌دهد. زبان تنها در برخی قصه‌ها قوتی دارد که به‌ نظر می‌آید مربوط به نویسندۀ اصلی همان قصه باشد و نه تدوینگر. مثل حکایات حیوانات و چند قصۀ دیگر.

شعرها و نظم‌های موجود در کتاب نیز دوگونه است: اشعار سست و لوس و عامیانه، اشعار زیبای طنزآلود (از جمله چند بینی از ابونواس)، تا شعرهای زیبای شاعران عرب از شاعران پیش از اسلام تا حریزی شاعر قرن دوازدهم میلادی (ششم هجری).

در کتاب هزار و یک شب (5 جلدی) نشر مرکز چه می‌خوانیم؟ 

ماجراهای هزار و یک شب نیز همه از سفر آغاز می‌شود. شاه‌زمان به قصد دیدار برادرش شهریار از سمرقند بار سفر می‌بندد و برای آوردن هدیه‌ای که با خود نیاورده در لحظۀ رفتن به قصر بازمی‌گردد و از آنچه در سرای او می‌گذرد (خلوت کردن ملکه با غلامک سیاه) آگاه می‌شود و سفر بیرونی او به سفری اندرونی (به درونِ خویش) ‌دگرگون می‌شود. شاه‌زمان در طول این سفر، سفری دور و دراز و رنجبار به روان و در حقیقت ضمیر خویش دارد، با پی بردن به این نکته که پادشاه نادان به درونِ (خوابگاهِ) خویش پادشاهی را نشاید زیرا چون کسی از خود بی‌خبر باشد چگونه می‌تواند بر اوضاع و مقدرات کشور و احوال شهروندان (رعیب)‌ آگاه شود، از خود به خود سفر می‌کند. این سفر آگاهی برادر وی شهریار را نیز در پی دارد. و سرانجام با سفر به درون (حرمسرای خویش) شهریار نیز از جرثومۀ چرکین و تبهگن روان خود و تباهی شهر و سرزمین خویش آگاهی می‌یابد و باز دو برادر سفری دیگر در پیش می‌گیرند و این سفر از همه مهم‌تر است. منزلی میانۀ منزل اول و منزل آخر که قصه‌گویی شهرزاد است.

دو برادر با گفتن این جمله که:‌ «ما را شهریاری نشاید [ترجمۀ تسوجی]» یا به روایت نسخۀ بولاق 2 [یکی از منابع اصلی ترجمۀ حاضر]: «... راه سفری بی‌مقصد در پیش گیریم و تا آن هنگام که کسی را نبینیم که این ماجرا بر او نیز گذشته باشد، سلطنت ما بیهوده است و مرگ هر آینه برای ما از زندگی بهتر خواهد بود». به نفس یا ذهن خویش سفر می‌کنند. پایان این سفر، رهاوردی تلخ دارد یعنی آموزۀ غلط بازمانده از جامعه‌های کاستی «یا منطقِ نرینه محور» که «زنان همه پلید و نادرست‌اند». اما خود این خطا میانجیِ رسیدن به سنتزِ «برخی مردان و برخی زنان به پلیدی گرایش دارند» می‌انجامد. 

پس از این سفر شاه زمان به سکوت و انزوا، سرزمین فراموشی می‌پیوندد و در هیچ لحظه‌ای از شب‌ها و روزهای داستانی نام و نشانی از او نیست. شاه‌زمان اینجا نمادی لفظی از خود «زمان» است که با ناپدید شدن او زمانِ تقویمی و خطی به زمان افسانه‌ای و دوری بدل می‌گردد.

از این گذشته، سفر، موضوع بیش از نیمی از قصه‌های هزار و یک شب است. این سفرها به انگیزه‌های گوناگون (جست‌وجو، مأموریت دیوانی، تجارت، رهایی از افسردگی و گاه سفر برای سفر) با وسایل نقلیۀ گوناگون از جادویی (پریان و دیوان پروازگر، تخت پرنده) تا وسایل مکانیکی (اسب پرنده، کشتی، چهارپایان) انجام می‌شود. پایان هزار و یک شب نیز با پایان یک سفر،‌ سفر «معروف پینه‌دوز» از قاهره به ناکجاآباد و از گدایی به پادشاهی و نیز سفر شهریار از سطوت پادشاهی به کسوت شوهری و فرزندپروری یا پدری خانواده و شهروندان است. 

ترجمۀ ابراهیم اقلیدی از هزار و یک شب و اهمیت و تمایز آن با دیگر ترجمه‌ها

ترجمۀ جدیدی که اینک از هزار و یک شب عرضه شده است، ثمرۀ کاری طولانی است که نزدیک به یازده سال به طول انجامید. نخستین بار در سال 1376 نشر مرکز پیشنهاد ترجمۀ مجدد این اثر را بر اساس متن‌های عربی و با اتکا به ترجمه‌های انگلیسی و فرانسۀ آن با مترجم در میان گذاشت و تسهیلات و تعدادی از منابع و کتاب‌ها و متون لازم برای این کار را نیز فراهم کرد و انجام کار تا سال 1386 زمان بُرد و حاصل آن ارائۀ کامل‌ترین هزار و یک شبی است که به زبان فارسی پیش روی شماست.

در اینجا ضروری است به ترجمۀ شعرهای هزار و یک شب از عربی به فارسی اشاره کنیم. باید تأکید کرد این کار لازم بود چون از یک سو آوردن عین عربی آن‌ها در ترجمۀ فارسی کاری بیهوده می‌نمود زیرا برای بخش اعظم مخاطبان کتاب غیرقابل استفاده می‌شد و از سوی دیگر حذف شعرها چنان‌که بسیاری از مترجمان اروپایی از جمله گالان کرده‌اند به نوعی تصرف در اثر هم از جهت شکل و هم از حیث محتوا مثله کردن اثر بود.

مترجم جایگزین کردن اشعار فارسی همچون اشعار سعدی و دیگران (سروش اصفهانی، شاعر عهد قاجار) را هم درست ندانسته، چون هم به لحاظ معماری و هم فضای شعرها در بیشتر موارد اشعار عربی با نثر و متن پیوستگی داشتند. مترجم معتقد است که اگر چنین می‌کرد فقط یک هزار و یک شبِ دیگر به ده‌ها هزار و یک شب موجود در جهان می‌افزود و ناشر نیز چنین کاری از او نخواسته بود، بنابراین تنها گزینه ترجمۀ عربی تک‌تک بیت‌ها و بازسرایی فارسی آن به نظم معنادار و درست به نحوی هر چه نزدیک‌تر به متن عربی بود.

پس فقط مترجم در کمتر از بیست مورد ترجمۀ سروش یا اشعار دیگر شاعران ایرانی را مناسب دیده است که در پانویس تذکر داده است. بنابراین ترجمۀ شعرها نه به صورت لفظ به لفظ صورت گرفته نه یکسره متن اصلی را از خود وا کرده است، بلکه راهی میانه انتخاب شده است. دیگر آن‌که از میان نزدیک به پنج هزار بیتِ موجود در این ترجمۀ فارسی، ضمن حفظ روح شعر تا حد امکان بیت‌بیت فارسی با بیت‌بیت عربی همخوانی و حتی یکسانی دارد اما نمی‌توان ادعا کرد که شعرها واژه‌به‌واژه همسان یا حتی هم‌طراز باشند بلکه در بیشتر موارد با ابیات عربی هم‌نوایی دارند و در مواردی وزن و گاه وزن و قافیۀ شعر عربی (عروض شعر عربی و واژه) رعایت شده است.

مترجم از میان ترجمه‌های اروپایی از ترجمۀ جان پین و ریچارد فرانسیس برتون به انگلیسی و ترجمۀ ماردروس به فرانسوی و ترجمۀ انگلیسی مَنژز و ترجمۀ فرانسوی گالان استفاده کرده است. سایر نسخ عربی و غیرعربی موجود فقط گاه در حد مشورت به او یاری رسانده‌اند. مترجم ضمن تحقیق به این نتیجه رسید که بهتر است هفده داستان از نسخۀ گالان را به فارسی ترجمه کند و به عنوان افزوده‌های گالان به مجموعۀ هزار و یک شب نشر مرکز اضافه کند.

خواندن کتاب هزار و یک شب (5 جلدی) نشر مرکز را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

ترجمۀ جدید هزار و یک شب که اینک پیش روی شماست، بر اساس نسخه‌های معتبر عربی و به پشتوانۀ تجربه‌های مترجمان اروپایی از جمله گالان فرانسوی، برتون انگلیسی و دیگران فراهم آمده است. مترجم در ترجمه ضمن استفاده از حداکثر ظرفیت زبانی و واژگانی فارسی سعی کرده است نثر هم حال و هوای نثر کهن را داشته باشد و هم با نثر فارسی نوشتاری امروز بیگانگی نکند و از آن‌جا که الف لیله و لیله اثری به زبان فاخر ادبی نیست و در مرز میان ادبیات کلاسیک و پسا کلاسیک قرار دارد و مخاطب آن همۀ مردم بوده‌اند، زبان و نثر داستان‌ها در برخی قصه‌ها که کتابی مستقل بوده‌اند و سپس بدون تغییر درون این اثر گنجانده شده‌اند، با داستان‌های نوشته شده به زبان سوقه (اهل بازار) تفاوت دارند. 

مترجم ضمن حفظ سبک وسیاق زبانی قصه‌های اخیر از عامیانه‌نویسی غلوآمیز خودداری کرده است.

تحلیل سی بوک از کتاب هزار و یک شب (5 جلدی) نشر مرکز 

هزار و یک شب ره‌آورد سفر قصه‌ها، فرهنگ‌ها و تمدن‌ها است و پس از اودیسۀ هومر تنها اثر داستانی جهان است که یک سره از سفر پدید آمده. کتابی که بیشتر بخش آن در مسیر حرکت کاروان‌ها و کشتی‌ها و در کاروان‌سراها، میدان‌ها، بازارها و معرکه‌های قصه‌گویان خلق و نقل شده و دهن به دهن گشته و افسانه‌ها و قصه‌ها را با فرهنگ‌هایِ مندرج در آن‌ها جابه‌جا و نسل‌ به نسل انتقال داده و سرانجام در فاصلۀ ده قرن دفتر به دفتر گردآوری و بازنوشت شده است.

نمایش کامل نقد و بررسی تخصصی

نظرات کاربران (13)

نظر شما در مورد این کتاب

امتیاز شما به این کالا:

نظرات دیگر کاربران

  • تصویر کاربر

    • محمدابراهیم تقوائی
    • پاسخ به نظر

    اگر دوستان به متن اصلی و ترجمه عبدالطیف طسوجی دسترسی داشته و اون رو مطالعه کرده باشند به راحتی متوجه تفاوتها و حذفیات در ترجمه می شوند.نسخه کامل و ترجمه بدون حذفیات فقط ترجمه عبدالطیف طسوجی البته اون هم از انتشارات(کلاله خاور)حتی ترجمه طسوجی که اخیرا توسط انتشارات دیگری بازنشر شد هم گرفتار ممیزی شده.

  • تصویر کاربر

    • محمد آدیش
    • پاسخ به نظر

    دوستانی که این نسخه از هزار و یک شب را خوانده اند بگویند آیا حذفیات هم دارد یا خیر

    • تصویر کاربر

      • شکراله رشتیانی
      • پاسخ به نظر

      حذفیات خاصی ندارد فقط بعضی داستانها مانند علاء الدین و چراغ جادو را ترجمه نکرده

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

بریده ای از کتاب (0)

بریده ای از این کتاب

بریده های دیگر کاربران

عیدی