توسعه همه جانبه و برابری طلبانه

درباره کتاب

«توسعه همه‌جانبه و برابری‌طلبانه» نوشته علیرضا علوی‌تبار، مجموعه مقالاتی درباره توسعه ایران است که نشر نگاه معاصر آن را منتشر کرده است.
پرسش اصلی کتاب را می‌توان این‌گونه صورت‌بندی کرد: ایران برای دستیابی به توسعه‌ای پایدار و فراگیر به چه تغییراتی نیاز دارد؟
نویسنده برای پاسخ دادن به این پرسش، توسعه را صرفاً مسئله‌ای اقتصادی نمی‌داند. از دیدگاه مطرح‌شده در کتاب، ساختار سیاسی، کیفیت سیاست‌گذاری عمومی، توزیع قدرت و ثروت و میزان نابرابری اجتماعی نیز در فرایند توسعه نقش دارند.
رویکرد اصلی اثر به اقتصاد سیاسی نزدیک است؛ یعنی برای توضیح موفقیت یا شکست سیاست‌های توسعه، تنها شاخص‌های اقتصادی بررسی نمی‌شوند و مناسبات قدرت، نهادها و نحوه توزیع منابع نیز اهمیت پیدا می‌کنند.

ویژگی‌های برجسته کتاب

یکی از ویژگی‌های اصلی کتاب، تأکید بر «همه‌جانبه» بودن توسعه است. در این چارچوب، رشد اقتصادی به تنهایی برای توسعه یک جامعه کافی نیست و تحولات سیاسی و اجتماعی نیز باید مورد توجه قرار گیرند.
محور دوم، برابری است. علوی‌تبار در آثار و گفت‌وگوهای خود بارها بر اهمیت کاهش نابرابری تأکید کرده و توسعه مطلوب را با برخورداری گسترده‌تر گروه‌های اجتماعی از امکانات و فرصت‌ها مرتبط دانسته است.
ویژگی دیگر کتاب، استفاده از نگاه اقتصاد سیاسی است. این رویکرد امکان می‌دهد رابطه میان قدرت سیاسی، تصمیم‌گیری عمومی و توزیع منابع اقتصادی در کنار یکدیگر بررسی شود.
ساختار مقاله‌ای کتاب نیز باعث شده هر بخش بتواند جنبه‌ای از مسئله توسعه را بررسی کند و خواننده با مجموعه‌ای از بحث‌های مرتبط درباره وضعیت ایران روبه‌رو شود.

این کتاب مناسب چه کسانی است؟

این کتاب برای دانشجویان و علاقه‌مندان علوم سیاسی، جامعه‌شناسی، اقتصاد سیاسی، توسعه و سیاست‌گذاری عمومی مناسب است.
کسانی که درباره علل توسعه‌نیافتگی ایران، رابطه سیاست و اقتصاد یا مسئله نابرابری مطالعه می‌کنند نیز می‌توانند از مخاطبان این اثر باشند.
کتاب همچنین برای خوانندگانی مناسب است که می‌خواهند با یکی از دیدگاه‌های مطرح در بحث توسعه ایران آشنا شوند و ببینند چگونه می‌توان مسئله توسعه را فراتر از رشد اقتصادی بررسی کرد.
از آنجا که کتاب دیدگاه مشخص نویسنده درباره توسعه و برابری را بازتاب می‌دهد، مطالعه آن در کنار دیدگاه‌ها و مکاتب دیگر توسعه می‌تواند تصویر کامل‌تری از اختلاف‌نظرهای این حوزه در اختیار خواننده قرار دهد.

چرا این کتاب را می‌خوانیم؟

توسعه یکی از مسائل مهم ایران معاصر است، اما درباره تعریف آن و مسیری که باید برای دستیابی به آن طی شود اتفاق‌نظر وجود ندارد.
آیا رشد اقتصادی به تنهایی نشانه توسعه است؟ توسعه سیاسی چه ارتباطی با توسعه اقتصادی دارد؟ نابرابری تا چه اندازه می‌تواند مانع توسعه شود؟ ساختار قدرت چه تأثیری بر توزیع منابع دارد؟ و سیاست‌گذاری عمومی چگونه می‌تواند بر این فرایند اثر بگذارد؟
«توسعه همه‌جانبه و برابری‌طلبانه» این پرسش‌ها را از یک منظر مشخص بررسی می‌کند.
علوی‌تبار بر پیوند میان توسعه سیاسی و سایر ابعاد توسعه تأکید دارد و در عین حال برابری و کاهش نابرابری را بخشی از الگوی مطلوب توسعه می‌داند.
اهمیت مطالعه کتاب در این است که خواننده را با یکی از رویکردهای موجود در مناقشه توسعه ایران آشنا می‌کند و زمینه‌ای برای مقایسه آن با دیدگاه‌های دیگر فراهم می‌آورد.

درباره نویسنده

علیرضا علوی‌تبار پژوهشگر و نویسنده ایرانی در حوزه علوم سیاسی، اقتصاد سیاسی، توسعه و سیاست‌گذاری عمومی است.
بخش مهمی از نوشته‌ها و گفت‌وگوهای او به موضوعاتی مانند توسعه سیاسی، دموکراسی، نابرابری، توزیع قدرت و ثروت و مسائل ساختاری ایران اختصاص دارد.
در دیدگاه‌های منتشرشده او، مفهوم برابری جایگاه مهمی دارد. علوی‌تبار میان توزیع قدرت و توزیع ثروت ارتباط برقرار می‌کند و معتقد است بررسی نابرابری اقتصادی بدون توجه به ساختار قدرت سیاسی کافی نیست.
«توسعه همه‌جانبه و برابری‌طلبانه» را نیز می‌توان در امتداد همین دغدغه‌های فکری نویسنده دانست؛ اثری که در آن توسعه ایران از منظر اقتصاد سیاسی و با تأکید بر مردم‌سالاری و برابری بررسی می‌شود.

سخن پایانی

«توسعه همه‌جانبه و برابری‌طلبانه» کتابی درباره یکی از پرسش‌های اساسی ایران معاصر است: توسعه چگونه باید تعریف شود و چه عواملی مانع یا زمینه‌ساز آن هستند؟
پاسخ علیرضا علوی‌تبار بر پیوند میان ابعاد مختلف توسعه استوار است. در چارچوب مورد نظر او، رشد اقتصادی، توسعه سیاسی، سیاست‌گذاری عمومی و مسئله برابری را نمی‌توان کاملاً مستقل از یکدیگر بررسی کرد.
کتاب یک دیدگاه مشخص در بحث توسعه ایران ارائه می‌کند و طبیعتاً تنها رویکرد موجود در این حوزه نیست. همین ویژگی می‌تواند آن را به منبعی برای شناخت و مقایسه دیدگاه‌های مختلف درباره اقتصاد سیاسی و توسعه ایران تبدیل کند.