آثول فوگارد

کتاب «آثول فوگارد» اثر دنیس والدر (Dennis Walder) استاد دانشگاه است که در سال ۲۰۰۲ منتشر شد. این کتاب مطالعه‌ای انتقادی و مختصر اما در عین‌حال ژرف و عمیق است که به بررسی زندگی، آثار و دیدگاه اخلاقی یکی از مهم‌ترین نمایشنامه‌نویسان آفریقای جنوبی می‌پردازد. «آثول فوگارد» را یکی از مهم‌ترین نمایشنامه‌نویسان معاصر در عرصهٔ تئاتر می‌دانند. مطالعهٔ پرفسور والدر این پرسش را مطرح می‌کند که آثار این نمایشنامه‌نویس اهل آفریقای جنوبی تا چه حد در ادامه جستجوی آشتی و هماهنگی در کشوری که هنوز درگیر گذشته وحشتناک خود است، موفق بوده است.

هارولد آثول لانیگان فوگارد (Harold Athol Lanigan Fugard) نمایشنامه‌نویس، رمان‌نویس، بازیگر و کارگردان اهل آفریقای جنوبی بود که در ۱۹۳۲ به دنیا آمد و در ۲۰۲۵ درگذشت. او به‌طور گسترده به‌عنوان بزرگترین نمایشنامه‌نویس آفریقای جنوبی شناخته می‌شد و در سال ۱۹۸۵ مجلهٔ تایم او را  به‌عنوان «بزرگترین نمایشنامه‌نویس فعال در جهان انگلیسی‌زبان» تحسین کرد. تاکنون بیش از سی نمایشنامه از این نویسنده منتشر شده است و بیشتر به خاطر نمایشنامه‌های سیاسی و تأثیرگذارش در مخالفت با نظام آپارتاید شناخته می‌شود که برخی از آنها به فیلم اقتباس شده‌اند. با اقتباس از رمانش «تسوتسی» (Tsotsi) فیلمی با همین نام ساخته شد که در سال ۲۰۰۵ برنده جایزه اسکار شد. سه نمایشنامه‌ای که او نوشت و دو نمایشنامه‌ای که او به‌طور مشترک نوشت، نامزد دریافت جایزه تونی برای بهترین نمایشنامه شدند.

فوگارد همچنین به عنوان استاد کمکی نمایشنامه‌نویسی، بازیگری و کارگردانی در گروه تئاتر و رقص دانشگاه کالیفرنیا، سن دیگو، فعالیت داشت. او جوایز، افتخارات و مدارک افتخاری زیادی از جمله نشان نقره‌ای ایخامانگا (Order of Ikhamanga in Silver) از دولت آفریقای جنوبی در سال 2005 را به خاطر سهم و دستاوردهای عالی‌اش در تئاتر دریافت کرد. او در سال 1986 به عنوان عضو انجمن سلطنتی ادبیات انتخاب شد. فوگارد در سال 2010 با افتتاح تئاتر فوگارد در منطقه شش در کیپ تاون مورد تقدیر قرار گرفت و در سال 2011 جایزه تونی (Tony Award) را برای یک عمر دستاورد هنری دریافت کرد.

کتاب «آثول فوگارد» نه‌تنها یک زندگینامه کامل و جامع از این نویسنده است، بلکه کاوشی دقیق در نمایشنامه‌های فوگارد به حساب می‌آید و چگونگی بازتاب و واکنش آنها به واقعیت‌های آفریقای جنوبی دوران آپارتاید را بررسی می‌کند. این کتاب آثار کلیدی این نویسنده مانند «ارباب هارولد و پسرها» (Master Harold…and the boys)، «جاده مکه» (The Road to Mecca) و «سیزوه بانزی مرده است» را بررسی می‌کند و چگونگی استفاده‌ فوگارد از موقعیت‌های روزمره‌ی خانگی و اجتماعی برای روشن کردن اثرات اخلاقی و روانی ظلم و ستم سیستماتیک را تحلیل می‌کند. 

والدر بر تعهد فوگارد به واقع‌گرایی و تعامل اخلاقی تأکید می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه شخصیت‌های او مسئولیت شخصی، وجدان و فشارهای یک جامعه‌ نژادپرستانه را به تصویر می‌کشند. این تحلیل، توانایی فوگارد را در آمیختن امور شخصی با امور سیاسی، با استفاده از درام صمیمی برای برانگیختن تأمل در مورد بی‌عدالتی‌های اجتماعی بزرگ‌تر، برجسته می‌کند. والدر علاوه بر تحلیل هر نمایشنامه، آثار فوگارد را در یک زمینه‌ تئاتری و تاریخی گسترده‌تر قرار می‌دهد. 

او به بررسی همکاری‌ها، تأثیرات و نوآوری‌های فوگارد می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه صحنه‌پردازی مینیمالیستی، تمرکز شدید بر شخصیت‌ها و معضلات اخلاقی این نمایشنامه‌نویس، تئاتری را خلق می‌کند که هم از نظر سیاسی برجسته و هم عمیقاً انسانی است. این کتاب همچنین به مضامین تکرارشونده‌ای مانند تبعید، بیگانگی و تنش بین تمامیت فردی و سازش اجتماعی در آثار فوگارد می‌پردازد. در مجموع، والدر، فوگارد را به عنوان نویسنده‌ای معرفی می‌کند که هنر نمایشی‌اش مخاطب را با حقایق ناخوشایندی روبرو می‌کند و همین ویژگی‌ها باعث شدند که او تبدیل به یک نمایشنامه‌نویس جهانی شود. 

«آثول فوگارد» مطالعه‌ای جامع و دقیق درباره یکی از تأثیرگذارترین نمایشنامه‌نویسان آفریقای جنوبی  است. این کتاب در ترکیب تحلیل ادبی با زمینه‌های تاریخی و سیاسی سرآمد است و به خوانندگان اجازه می‌دهد تا هم هنر و هم اهمیت اجتماعی آثار فوگارد را درک کنند. والدر توجه دقیقی به ابعاد اخلاقی و عاطفی نمایشنامه‌های فوگارد دارد و برجسته می‌کند که چگونه داستان‌های شخصی و محیط‌های صمیمی، بی‌عدالتی‌های اجتماعی گسترده‌تر را منعکس می‌کنند. ویژگی‌های برجستهٔ این کتاب عبارت‌اند از:

• ادغام تحلیل سیاسی و ادبی: والدر به طور مؤثر نشان می‌دهد که چگونه نمایشنامه‌های فوگارد از فضای سیاسی آپارتاید جدایی‌ناپذیر هستند. او با تجزیه و تحلیل شکل و محتوای نمایشنامه‌ها، نشان می‌دهد که چگونه تئاتر بدون از دست دادن ظرافت هنری خود، به وسیله‌ای برای نقد اجتماعی تبدیل می‌شود.

• تمرکز بر مضامین اخلاقی و انسان‌گرایانه: این کتاب بر دغدغه فوگارد در مورد مسئولیت اخلاقی، همدلی و کرامت انسانی تأکید دارد. والدر بررسی می‌کند که چگونه این مضامین از طریق تعاملات شخصیت‌ها و تنش دراماتیک توسعه می‌یابند.

• بررسی تکنیک‌های تئاتری: والدر استفاده فوگارد از واقع‌گرایی، صحنه‌آرایی مینیمالیستی و دیالوگ‌های صمیمانه را برجسته می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه این انتخاب‌ها تأثیر عاطفی نمایشنامه‌ها را تقویت می‌کنند. 

• نثر ساده و واضح: این کتاب با وجود پرداختن به مسائل پیچیده اجتماعی و ادبی، به سبکی واضح و سازمان‌یافته نوشته شده است و آن را هم برای مطالعه دانشگاهی و هم برای علاقه عمومی مناسب می‌سازد.

• زمینه‌سازی در تئاتر آفریقای جنوبی و جهانی: والدر، فوگارد را هم در بافت ملی و هم در چشم‌انداز وسیع‌تر درام مدرن قرار می‌دهد. این دیدگاه وسیع‌تر، تأثیر، اهمیت و سهم منحصر به فرد فوگارد در تئاتر جهان را روشن می‌کند. 

این کتاب مناسب علاقه‌مندان به فوگارد و همچنین کسانی است که به درک تلاقی تئاتر، سیاست و اخلاق علاقه دارند. این کتاب به‌خصوص مناسب دانشجویان و محققان درام و خوانندگان علاقه‌مند به پیشینهٔ تاریخ آفریقای جنوبی و آپارتاید است. وضوح نثر والدر، همراه با تمرکزش بر مضامین تکرارشونده و تکنیک‌های تئاتری، این کتاب را برای دانشجویان و خوانندگان عمومی علاقه‌مند به درام، تاریخ آفریقای جنوبی یا داستان‌سرایی انسان‌گرایانه قابل فهم می‌کند.

• کاوش عمیق در مضامین اخلاقی و معنوی: والدر بر تعهد فوگارد به تصویر کشیدن مبارزات اخلاقی افراد تحت آپارتاید تأکید می‌کند. این کتاب نشان می‌دهد که چگونه شخصیت‌های فوگارد با سؤالات مربوط به مسئولیت، صداقت و همدلی دست و پنجه نرم می‌کنند و خوانندگان را به تأمل در مورد ارزش‌های خود تشویق می‌کند. تمرکز بر اخلاق، این کتاب را فراتر از قلمرو تئاتر بُرده و درس‌هایی در مورد رفتار و وجدان انسانی ارائه می‌دهد. 

• ادغام زمینه‌های تاریخی و اجتماعی: درک فوگارد مستلزم آگاهی از دوران آپارتاید آفریقای جنوبی است و والدر این امر را به طور یکپارچه میسر ساخته است. این کتاب با قرار دادن نمایشنامه‌ها در واقعیت‌های سیاسی و اجتماعی آن زمان، اهمیت و جایگاه آثار فوگارد را روشن می‌کند. خوانندگان دیدگاه روشن‌تری در مورد چگونگی تعامل هنر با بی‌عدالتی اجتماعی به دست می‌آورند و متوجه می‌شوند که چرا نمایشنامه‌های فوگارد بسیار فراتر از زمان خود پیش رفته و جهانی شده‌اند.

• بینشی در مورد تکنیک و هنر تئاتر: والدر به دقت استفاده فوگارد از رئالیسم، مینیمالیسم و تعاملات صمیمانه شخصیت‌ها را بررسی می‌کند. این بینش‌ها نشان می‌دهد که چگونه انتخاب‌های ساختاری و سبکی، تأثیر عاطفی و اخلاقی نمایشنامه‌ها را افزایش می‌دهند. برای خوانندگانی که به داستان‌سرایی، نویسندگی یا تولید تئاتر علاقه‌مند هستند، این تحلیل‌ها درک عملی از چگونگی همکاری فرم و محتوا برای خلق معنا ارائه می‌دهند.

• ارتباط با مباحث اجتماعی و فرهنگی معاصر: بررسی‌های فوگارد در مورد ظلم، نابرابری و کرامت انسانی همچنان امروز نیز مطرح است و والدر این مضامین ماندگار را برجسته می‌کند. خواندن این کتاب، تأمل در مورد مسائل اجتماعی معاصر و نقش هنر در پرداختن به آنها را تشویق می‌کند و درام تاریخی را به گفتگوهای جهانی جاری پیوند می‌دهد.

کتاب «آثول فوگارد» را بخوانید چون درکی غنی و چندبعدی از یکی از مهم‌ترین نمایشنامه‌نویسان قرن بیستم ارائه می‌دهد. مطالعه‌ والدر فراتر از خلاصه‌های سطحی می‌رود تا لایه‌های اخلاقی، سیاسی و عاطفی آثار فوگارد را بررسی کند و نشان دهد که چگونه نمایشنامه‌های او با بی‌عدالتی مقابله می‌کنند و در عین حال عمیقاً انسانی باقی می‌مانند. این کتاب بینش‌هایی در مورد تکنیک‌های نمایشی، مضامین تکرارشونده و زمینه‌ تاریخی فوگارد ارائه می‌دهد و آن را نه تنها برای کسانی که تئاتر مطالعه می‌کنند، بلکه برای هر کسی که علاقه‌مند به چگونگی بازتاب، نقد و به چالش کشیدن جامعه توسط هنر است، ارزشمند می‌کند. خواندن این کتاب هم تعامل فکری و هم طنین عاطفی را ارائه می‌دهد و اهمیت پایدار دیدگاه فوگارد را روشن می‌کند.

دنیس والدر استاد ادبیات در دانشگاه آزاد است، جایی که او همچنین بنیانگذار و مدیر گروه تحقیقاتی ادبیات استعماری و پسااستعماری دانشگاه آزاد به فعالیت می‌پردازد. او که در آفریقای جنوبی متولد و بزرگ شده و در دانشگاه‌های کیپ تاون و ادینبورگ تحصیل کرده است، به طور گسترده در بریتانیا، کانادا، آفریقای جنوبی، سنگاپور و هند سخنرانی کرده است. او نویسنده و ویراستار ۱۲ کتاب در مورد ادبیات قرن نوزدهم و بیستم، از جمله کتاب‌های «ادبیات در جهان مدرن» و «ادبیات پسااستعماری به زبان انگلیسی» است. او همچنین ویراستاری ۳ جلد از نمایشنامه‌های فوگارد را برعهده داشته است.

«آثول فوگارد» زندگینامه‌ای بسیار متفاوت از یک نویسندهٔ برجسته است که خواننده را با قدردانی عمیق از شجاعت اخلاقی و هنری یکی از مهم‌ترین نمایشنامه‌نویسان آفریقای جنوبی مواجه می‌کند. تحلیل والدر نشان می‌دهد که آثار فوگارد نه تنها بازتابی از واقعیت‌های دوران آپارتاید است، بلکه کاوشی جاودانه در وجدان، مسئولیت و شرایط انسانی نیز هستند. این کتاب با تمرکز بر معضلات اخلاقی پیش روی شخصیت‌ها و ساختارهای اجتماعی که آنها را محدود می‌کند، نشان می‌دهد که چگونه تئاتر فوگارد از برهه تاریخی خود فراتر می‌رود تا به پرسش‌های جهانی مانند عدالت و همدلی بپردازد.

یکی از برجسته‌ترین جنبه‌های مطالعه والدر، نحوه روشن کردن هنر فوگارد است. توجه به استفاده او از رئالیسم، صحنه‌آرایی مینیمالیستی و روایت‌های شخصیت‌محور نشان می‌دهد که چگونه هر انتخاب هنری این نمایشنامه‌نویس، در تأثیر عاطفی و اخلاقی نمایشنامه‌هایش نقش داشته است. فوگارد از طریق این تکنیک‌ها، مخاطب را به بررسی اخلاق، سکوت، تردید و توجه به جملات کوچک نمایشنامه‌های فوگارد می‌کشاند. والدر این نکته ظریف را به تصویر می‌کشد و به خوانندگان اجازه می‌دهد نه تنها پیام نمایشنامه‌های فوگارد، بلکه هنر ارائه دهنده آن را با چنین قدرت ظریفی ببینند.

این کتاب، مخاطبان را به تأمل در مورد چگونگی مقابله هنر با بی‌عدالتی، الهام بخشیدن به همدلی و به چالش کشیدن مخاطبان برای بررسی مواضع اخلاقی خود دعوت می‌کند. والدر با بررسی آثار فوگارد در متن و با بینش انتقادی، دریچه‌ای را فراهم می‌کند که از طریق آن خوانندگان می‌توانند با سؤالات گسترده‌تری در مورد کرامت انسانی، مسئولیت اجتماعی و اهمیت پایدار تئاتر که به دنبال روشن کردن پیچیدگی‌های زندگی است، درگیر شوند. این کتاب گواهی بر قدرت درام برای حرکت، برانگیختن و پایداری در طول زمان و فرهنگ است.

در سکوتی عصبی کافه را بستیم. سام پیاده به‌طرف خانه‌اش در نیوبرایتون به راه افتاد و من هم چند دقیقه بعد با دوچرخه حرکت کردم. او را دیدم که داشت جلوی من می‌رفت و من که از ناراحتی تنهایی مطلق درمی‌آمد، از پشت‌سر او را صدا زدم، برگشت که پشت‌سرش را نگاه کند و من، همان‌طور که سواره از کنار او رد می‌شدم، توی صورتش تف کردم. تصور نمی‌کردم که در زندگی هرگز گرفتار شرمی شده باشد که لحظه‌ای پس از انجام آن کار به سراغم آمد.

فوگارد اولین‌بار پس از آشنایی با همسرش، شِیلا میرینگ، که در آن زمان در کیپ‌تاون به بازیگری مشغول بود، ترغیب به شرکت فعال در کار نمایش شد. شیلا میرینگ هم مثل فوگارد نیمه آفریکانر، نیمه انگلیسی بود. او نیز اکنون در آفریقای جنوبی داستان‌نویس و شاعر مهمی است که به زبان‌ انگلیسی می‌نویسد. فوگارد به کار نوشتن بولتن‌های خبری برای بنگاه خبرپراکنیِ آفریقای جنوبی مشغول شد و در اوقات فراغت داستان‌های کوتاهی می‌نوشت؛ اما پس از ازدواج با شیلا در سپتامبر سال ۱۹۵۶، تئاتر هدف اصلی او شد. در یکی از نمایش‌هایی که شیلا در آن بازی می‌کرد، نقش کوتاهِ رهگذری را داشت (ایون بریسلند در رأس آن کار بود)، و پس از آن، نقش پیک را در اجرای موفق ادیپ شهریار برعهده گرفت.