ارثیه باد (جیبی)

کتاب «ارثیه باد» (Inherit the Wind) نمایشنامه‌ای آمریکایی اثر جروم لارنس (Jerome Lawrence) و رابرت ادوین لی (Robert Edwin Lee) نمایشنامه‌نویسان آمریکایی است و اولین‌بار در سال ۱۹۵۵ در دالاس به کارگردانی مارگو جونز به روی صحنه رفت. این نمایشنامه براساس داستان محاکمهٔ اسکوپس معروف به «محاکمهٔ میمون» در سال ۱۹۲۵ نوشته شده است و ماجرای دادگاهی شدن یک معلم به سبب تدریس نظریۀ تکامل است که در آن دوره بسیار جدال‌انگیز بود. این معلم به دلیل تدریس نظریهٔ تکامل چارلز داروین در علوم دبیرستان که برخلاف قانون ایالت تنسی بود محاکمه شده است. 

داستان نمایشنامهٔ «ارثیه باد» نبرد دادگاهی در شهر کوچک هیلزبورو را به تصویر می‌کشد، جایی که یک معلم مدرسه با نام برترام کیتس، به دلیل تدریس نظریه تکامل داروین که نقض قانون ایالتی است، محاکمه می‌شود. این پرونده توجه ملی را به خود جلب می‌کند و این شهر آرام را به یک نمایش رسانه‌ای تبدیل می‌کند. دو وکیل مشهور برای ارائهٔ استدلال‌ها و دفاع از دو طرف وارد نمایشنامه‌ می‌شوند.

وکیل اول متیو هریسون بردی، خطیب مشهور و مدافع کتاب مقدس، پرونده را پیگیری می‌کند، در حالی که هنری دراموند تیزبین و شکاک از کیتس دفاع می‌کند. با شروع محاکمه، تنش‌ها بین بنیادگرایی مذهبی و آزادی افزایش می‌یابد و مردم شهر عمدتاً علیه معلم متهم موضع می‌گیرند. در طول دادرسی، دراموند به طور استراتژیک بِردی را به عنوان متخصص کتاب مقدس به جایگاه فرا می‌خواند و ناسازگاری‌های تفسیر تحت‌اللفظی کتاب مقدس را آشکار می‌کند. این رویارویی دراماتیک، تمرکز را از جرم ادعایی کیتس به موضوع گسترده‌تری یعنی آزادی اندیشه تغییر می‌دهد. 

اگرچه کیتس گناهکار شناخته و جریمه می‌شود، اما این حکم از نظر اخلاقی پوچ به نظر می‌رسد، زیرا تحقیر عمومی و فروپاشی روانی پس از آن، هزینه‌ جزم‌اندیشی سفت و سخت را برجسته می‌کند. در لحظات پایانی، دراموند به طور نمادین یک نسخه از کتاب مقدس و اثر داروین را در دستان خود می‌گیرد و نشان می‌دهد که پیشرفت نه به انتخاب یکی بر دیگری، بلکه به همزیستی ایمان و عقل بستگی دارد.

«ارثیه باد» کاوشی قدرتمند در تنش بین آزادی و انطباق اجتماعی است و نبردی در دادگاه را به نمایش می‌‌گذارد که درواقع منعکس‌‌کننده مباحث گسترده‌تری در مورد دین، علم و تفکر فردی است. این نمایشنامه به دلیل شخصیت‌پردازی‌های جذاب، دیالوگ‌های تند و تیز و توانایی‌اش در تبدیل یک رویداد تاریخی، به داستانی جاودانه درباره شجاعت انسانی، پیچیدگی اخلاقی و حق تفکر مستقل، قابل توجه است. این نمایشنامه از طریق ترکیبی از درام، طنز و پرسش‌های اخلاقی، مخاطبان را نه تنها سرگرم‌ می‌کند، بلکه به عنوان بررسی تأمل‌برانگیزی از تضادهای فرهنگی و اخلاقی آن‌ها را درگیر می‌کند. ویژگی‌های برجستهٔ این کتاب عبارت‌اند از:

این کتاب مناسب علاقه‌مندان به نمایشنامه و درام است، به ویژه کسانی که به درام‌های بحث‌برانگیز علاقه دارند که شجاعت، معضلات اخلاقی و برخورد جامعه با ایده‌های متضاد را به نمایش می‌گذارد از مطالعهٔ این نمایشنامه بسیار لذت خواهند بُرد. این نمایشنامه به‌ویژه برای دانش‌آموزان، دانشجویان، استادان، کارگردان‌ها و بازیگران و هر کسی که در مورد تعادل بین سنت و پیشرفت کنجکاو است، و همچنین خوانندگانی که از درام‌های تفکربرانگیز که فرضیات را به چالش می‌کشد لذت می‌برند، مناسب است. علاقه‌مندان به تئاتر، باشگاه‌های کتاب و افرادی که از روایت‌های شخصیت‌محور که پرسش‌هایی در مورد آزادی اندیشه، عدالت و صداقت شخصی مطرح می‌کنند، قدردانی می‌کنند، نیز این نمایشنامه را جذاب و معنادار خواهند یافت.

نمایشنامهٔ «ارثیه باد» بسیار خواندنی و جذاب است، چون درام، پرسش‌های اخلاقی و تاریخ را با هم ترکیب کرده و بسیار سرگرم‌کننده و تأمل‌برانگیز است. نویسندگان برای نوشتن این نمایشنامه، از محاکمه اسکوپس به عنوان دریچه‌ای برای بررسی مسائل گسترده‌تری مانند آزادی اندیشه، تضاد بین سنت و پیشرفت و شجاعت لازم برای پایبندی به اصول خود استفاده می‌کند. شخصیت‌های غنی، دیالوگ‌های تیز و مضامین ماندگار، آن را به اثری تبدیل می‌کند که در طول نسل‌ها تأثیرگذار بوده و خوانندگان را تشویق می‌کند تا در مورد باورهای خود و جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنند تأمل کنند.

جروم لارنس نمایشنامهٔ‌ آمریکایی بود که در ۱۹۱۵ به دنیا آمد و در ۲۰۰۴ درگذشت. لارنس پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه ایالتی اوهایو در سال ۱۹۳۷ و دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس در سال ۱۹۳۹، با رابرت ادوین لی نمایشنامه‌نویس و ترانه‌سرای آمریکایی برای کمک به ایجاد رادیو نیروهای مسلح همکاری کرد و در طول جنگ جهانی دوم با هم در ارتش ایالات متحده خدمت می‌کردند. این دو در طول زندگی خود همکاری مشترک زیادی با هم داشتند و تا زمان مرگ لی در سال ۱۹۹۴ به همکاری در فیلمنامه‌ها و نمایش‌های موزیکال ادامه دادند.

لارنس و لی برای نمایشنامه «ارثیه باد» در سال ۱۹۵۵، بر اساس دادگاه اسکوپس، تحسین همگان را برانگیختند. این دو نفر در اواخر دوران حرفه‌ای خود عمداً از برادوی اجتناب کردند و در سال ۱۹۶۳ تئاتر نمایشنامه‌نویسان آمریکایی را برای کمک به تبلیغ نمایشنامه‌های خود تشکیل دادند. پس از مرگ لی، لارنس در خانه‌اش در مالیبو، کالیفرنیا، به نوشتن نمایشنامه ادامه داد. او در ۲۹ فوریه ۲۰۰۴ در مالیبو بر اثر عوارض سکته مغزی درگذشت.

نمایشنامهٔ «ارثیه باد» یک یادآوری زنده از مبارزه است؛ مبارزه برای ایده‌هایی که به ندرت درست یا غلط هستند، بلکه بیشتر بر شجاعت، وجدان و تمایل به دفاع از خودِ اندیشه تمرکز کرده‌اند. این دادگاه یک عرصهٔ نمادین است که در آن آزادی، سنت و اخلاق با هم برخورد می‌کنند و هر انتخاب فراتر از محاکمه تأثیرگذار خواهد بود. این نمایشنامه از طریق تنش بین دراموند و بردی نشان می‌دهد که دفاع از عقل و زیر سوال بردن اقتدار یک آرمان انتزاعی نیست، بلکه یک عمل انسانی است که خطر، پاداش و مسئولیت عمیقی را به همراه دارد.

شخصیت‌های این نمایشنامه بسیار تأثیرگذارند چون نه تنها کاریزماتیک هستند، بلکه چون نمایانگر تضاد ادبی میان کنجکاوی و انطباق هستند. اصرار دراموند بر گفتگو و تحقیق و تعهد تزلزل‌ناپذیر بردی به سنت، به خواننده نشان می‌دهد که جوامع نه زمانی که یک دیدگاه غالب باشد، بلکه زمانی که ایده‌ها با صداقت و شجاعت مورد بحث قرار می‌گیرند، شکوفا می‌شوند. وزن عاطفی تعاملات آنها، یک محاکمه تاریخی را به یک مراقبه جهانی در مورد اخلاق، باور و هزینه ایستادگی بر اعتقادات خود تبدیل می‌کند. 

«ارثیه باد» با موضوع و نثر خلاقانه‌اش، مخاطب را به چالش می‌کشد تا رویکرد خود به دانش و اقتدار را بسنجد. این نمایش می‌پرسد که آیا ما شجاعت پرسشگری، استدلال و دادن همان آزادی به دیگران را حتی زمانی که با باورهای عمیق ما در تضاد باشد، داریم. این نمایشنامه نه‌تنها یک رویداد تاریخی را به نمایش گذاشته و از فراموشی آن جلوگیری کرده، بلکه به عنوان فراخوانی جاودانه برای حفظ آزادی تفکر و احترام به روح انسان‌‌‌هایی است که تحت هیچ شرایطی سکوت نمی‌کنند.  

تلخی شدید، دَوان‌دَوان از مدخل ۴ بیرون می‌رود. هاوارد مانند مردی دنیادیده شانه می‌پراند، بعد بلند می‌شود و پشت سر او را نگاه می‌کند و می‌گوید: «بای.بای... لیندی.» راشل از مدخل نمرهٔ ۵ ظاهر می‌شود. دختری است بیست‌ودوساله، بانمک است اما خوشگل نیست، لباس کتاب تابستانی به تن و یک چمدان کوچک مقوایی در دست دارد. خیلی گرفته و سر در گریبان است و احتمالاً مشغول گریه بوده. با ترس و لرز دور و برش را نگاه می‌کند مثل این‌که نمی‌خواهد کسی او را ببیند. وقتی چشمش به هاروارد می‌افتد، درنگ می‌کند، بعد با قدم‌های کوتاه و تند به طرف صحنه و به سمت دادگاه می‌آید، به این امید که هاوارد او را نخواهد دید. ولی پسرک او را می‌بیند و با کنجکاوی خواب‌آلودی براندازش می‌‌کند. در حال بیرون رفتن از مدخل ۴ خطاب به کرمی که در دستش آویزان است می‌گوید: «تو وقتی بزرگ شدی می‌خواهی چه کار بشی؟» و بیرون می‌رود. راشل با وضعی مردد در کنار در دادگاه می‌ایستد. نور صحنه روی شهر خاموش می‌شود.