زنبور

کتاب «زنبور» (The Wasp) نمایشنامه‌ای در ژانر تریلر روان‌شناختی اثر مورگان لوید مالکوم (Morgan Lloyd Malcolm) نمایشنامه‌نویس و کمدی‌نویس بریتانیایی است و اولین‌بار در سال ۲۰۱۵ منتشر شد. این اثر یک دوئل پرتنش بین دو زن است که گذشتهٔ مشترک‌شان در مدرسه، رویارویی خطرناکی را در زمان حال رقم می‌زند. هدر که زندگی امن و مرفهی برای خود ساخته، به‌طور غیرمنتظره‌ای با کارلا که در حاشیهٔ جامعه زندگی کرده ملاقات می‌کند و به او یک کیسه پول نقد و یک پیشنهاد مرموز می‌دهد. این رویایی به مطالعه‌ای در قدرت، رنجش و سایه‌های طولانی گذشته و تجربیات کودکی تبدیل می‌شود. این نمایشنامه مانند یک تریلر روان‌شناسانه است و نشان می‌دهد که چگونه آسیب‌های گذشته و نابرابری‌های اجتماعی تا بزرگسالی با افراد می‌ماند و زخم‌ها و نیش‌های گذشته، چقدر در هویت و انتخاب‌های ما تأثیر دارند.

داستان «زنبور» دربارهٔ هدر و کارلا است که از زمان مدرسه یکدیگر را ندیده‌اند. زندگی‌ آن‌ها مسیرهای بسیار متفاوتی را طی کرده است. کارلا زندگی بخور و نمیری دارد، درحالی‌که هدر شغلی مناسب، شوهر و خانه‌ای زیبا دارد و بسیار پولدار است. شما در این نمایشنامه مکالمهٔ این دو نفر را درحالی می‌خوانید که در کافه‌ای مشغول نوشیدن چای و صحبت‌های عجیب‌وغریب هستند. آن‌ها با هم صحبت می‌کنند تا این‌که هدر کیفی حاوی مقدار قابل‌توجهی پول نقد و یک پیشنهاد غیرمنتظره به کارلا می‌دهد.

نمایشنامهٔ جذاب و خواندنی «زنبور» این سؤال را در ذهن خواننده ایجاد می‌کند که تجربیات کودکی و دوران بازی بچگی تا چه حد می‌تواند در زندگی آینده با ما همراه باشید و بر ما تأثیر بگذارد و این‌که برخی از مردم تا چه حد حاضرند برای کنار آمدن با مشکلات کودکی در زندگی پیش‌ بروند. مالکوم از طریق دیالوگ‌های پیچیده و تنش فزاینده میان کارلا و هدر، اختلافات طبقاتی، حافظه، آسیب‌پذیری و زمینهٔ اخلاقی مبهم میان انتقام و رستگاری را به نمایش می‌گذارد.

کتاب «زنبور» یک مونولوگ دو نفرهٔ قوی و روان‌شناسانه است که بررسی می‌کند چگونه درد حل نشده دوران کودکی و عدم تعادل قدرت می‌تواند زندگی بزرگسالان را شکل دهد و یک تجدید دیدار به ظاهر معمولی را به یک رویارویی جذاب و از نظر اخلاقی پیچیده تبدیل کند. قدرت این نمایشنامه در چگونگی براندازی انتظارات مخاطب، ترکیب دیالوگ‌های پیچیده و تنش فزاینده با طنز تلخ و پیچش‌های غیرمنتظره برای بررسی قلدری، اختلافات طبقاتی، تروما و انتقام نهفته است. این نمایشنامه، مخاطب را به مبارزه با واقعیت نگران‌کننده‌ای می‌کشاند و نشان می‌دهد که خشونت و زخم‌های عاطفی اغلب در زیر سطوح صیقلی باقی می‌مانند. ویژگی‌های برجستهٔ این کتاب عبارت‌اند از:

این کتاب مناسب علاقه‌مندان به تئاتر و نمایشنامه‌ و درام‌های روان‌شناختی است. این کتاب برای افرادی که به روایت‌های شخصیت‌محور جذب می‌شوند، اعضای باشگاه کتاب که از بحث در مورد تغییر دیدگاه‌ها و ابهامات اخلاقی لذت می‌برند و خوانندگانی که به داستان‌هایی درباره اثرات بلندمدت تجربیات دوران کودکی علاقه‌مند هستند، مناسب است. کسانی که از مطالعهٔ تریلرهایی با ساختار محکم لذت می‌برند، تنش مبتنی بر دیالوگ این نمایشنامه را جذاب خواهند یافت و علاقه‌مندان به تئاتر که به دنبال نمایشنامه‌های معاصر با نقش‌های قوی برای زنان هستند، از ساختار تیز و عمق احساسی آن قدردانی خواهند کرد. کارگردان‌ها و بازیگرانی که به مطالعهٔ نمایشنامه‌های چالش‌برانگیز و ساده علاقه دارند نیز بسیار از مطالعهٔ این کتاب لذت خواهند بُرد.

کتاب «زنبور» اثر مورگان لوید مالکوم ارزش خواندن دارد، زیرا یک تجربه روانشناختی شدید و کاملاً کنترل‌شده است که مدت‌ها پس از صفحه آخر در ذهن باقی می‌ماند. آنچه که به عنوان یک تجدید دیدار به ظاهر ساده بین دو همکلاسی سابق آغاز می‌شود، به تدریج به کاوشی لایه لایه از حافظه، طبقه اجتماعی، تروما و ابهام اخلاقی تبدیل می‌شود. دقت نمایشنامه از نظر ساختاری و احساسی، به تدریج تنش نمایشنامه را افزایش داده و دائماً فرضیات شما از وقایع را بی‌ثبات می‌کند و باعث می‌شود این نمایشنامه به شدت جذاب و هیجان‌انگیز باشد. 

مورگان لوید مالکوم نمایشنامه‌نویس و کمدی‌نویس بریتانیایی است که در سال ۱۹۸۰ به دنیا آمد. این نمایشنامه‌نویس برندهٔ جایزهٔ اولیویه (Olivier-winning) شده است. او دختر کریستوفر مالکوم، بازیگر و تهیه‌کننده وست اند، و جودی لوید، بازیگر است. او در گلداسمیت، دانشگاه لندن، تحصیل کرد و اولین نمایشنامه‌اش با نام «فانی و ماج» در سال ۲۰۰۲ در جشنوراهٔ ادینبورگ تولید شد و سپس برای اجرای سه‌هفته‌ای به تئاتر اولد رد لاین منتقل شد. نمایشنامه «متعلقات» (Belongings) او در سال ۲۰۱۱ در تئاتر همپستد و استودیوهای ترافالگار به روی صحنه رفت و مورد تحسین جهانی منتقدان قرار گرفت و در فهرست نهایی جایزه نمایشنامه‌نویسان چارلز وینتور و جایزه بهترین نمایشنامه جدید قرار گرفت.

نمایشنامهٔ کوتاه و مختصرِ «زنبور» قصد ندارد یک درس اخلاقی ساده را به خواننده منتقل کند، اما شاید ما ندانیم که تأثیر دوران کودکی و خاطراتش، چقدر ممکن است زندگی بزرگسالی ما را تحت‌تأثیر قرار دهد و این هدف نویسنده است. او ما را در ناراحتی معلق نگه می‌دارید و باعث می‌شود از خودمان بپرسیم که آیا زمان واقعاً التیام‌بخش است یا صرفاً جای نیشی که در دوران کودکی داشته‌ایم، هرگز خوب نخواهد شد؟ این نمایشنامه نشان می‌‌دهد که حافظه چه نیروی فعالی است، چگونه هویت ما را شکل می‌دهد و عدالت را تحریف می‌کند و بی‌سروصدا بر بزرگسالی‌مان تأثیر می‌‌گذارد.

نویسنده در این نمایشنامه با محدود کردن تمرکز خود بر روی دو زن در یک اتاق، به‌طور متناقضی چشم‌انداز عاطفی گسترده‌ای را به نمایش می‌گذارد و به ما نشان می‌دهد که انفجاری‌ترین میدان‌های نبرد اغلب درونی هستند. این نمایشنامه قربانی یا تبهکار ندارد و هر شخصیت از نظر خودش قربانی است و درست مانند زندگی مالکوم شخصیت‌هایی خلق کرده که هم‌زمان شکننده و قدرتمند هستند و توسط زخم‌هایی شکل گرفته‌اند که در گذشته به آن‌ها وارد شده است. ما مجبور می‌شویم هنگام خواندن «زنبور»، نه‌تنها افشاگری‌های آن‌ها را مشاهده کنیم، بلکه بی‌ثباتی اخلاقی آن‌ها را نیز حس می‌کنیم و قضاوت خود را نیز زیر سؤال می‌بریم.

در نهایت، «زنبور» در ذهن‌تان ماندگار می‌شود زیرا حقیقتی ناخوشایند را منعکس می‌کند و آن هم این است که گذشته هرگز به طور کامل گذشته نیست. همانطور که عنوانش نشان می‌دهد، نیش ممکن است کوتاه باشد، اما واکنش می‌تواند با گذشت زمان متورم، چرکین و دگرگون شود. این نمایشنامه خواننده را آگاه می‌کند و نشان می‌‌دهد که هر فردی زیر ظاهر صیقلی خود ممکن است آسیب‌های قدیمی و نیش‌‌هایی را پنهان کرده باشد که هنوز هم تازه هستند. همین پس‌لرزه آرام و نگران‌کننده است که به این اثر قدرت دراماتیک ماندگاری می‌بخشد.

کارلا: ببین، من می‌دونم که چه حسی داری. یکی از دوست‌هام، بِک، حامله نمی‌شد و خب این قضیه خیلی افسرده‌ش کرده بود. چند سال گذشت. درنهایت، یه بچه رو به سرپرستی گرفتن. اما اون هنوز هم با این مسئله کنار نیومده. اون یه بچه از خودش می‌خواد. من می‌دونم که تو هم چقدر دلت می‌خواهد برای یک بار هم که شده حاملگی رو تجربه کنی، ولی بهش این‌جوری نگاه کن که اگر حاملگی بدی داشته باشی چی؟ خیلی از زن‌ها دوران حاملگیِ افتضاحی دارن. حداقل اگر من این کارو برات بکنم، تو هنوز هم هیجان به دنیا اومدن بچه‌ت رو داری. با این فرق که این‌طوری تو اصلاً اذیت نمی‌شی.

هدر: کارلا، تو خیلی مهربونی، ولی...

کارلا: من می‌تونم کارم رو ول کنم. برام اون‌قدرها هم اهمیت نداره.

هدر: ممنونم ازت، اما من واقعاً از تو نمی‌خوام که برام یه بچه به دنیا بیاری.

کارلا: چرا نمی‌خوای؟