نظام جدید هنرها

کتاب «نظام جدید هنرها» (The Modern System of the Arts) پژوهشی در تاریخ زیبایی‌شناسی اثر پاول اسکار کریستلر (Paul Oskar Kristeller) مورخ فلسفهٔ آلمانی-آمریکایی است. این اثر مقاله‌ای بنیادی در تاریخ روشنفکری زیبایی‌شناسی است که آنچه بسیاری از خوانندگان آن را طبقه‌بندی جاودانهٔ هنر‌های زیبا می‌دانند، به چالش می‌کشد. کریستلر استدلال می‌کند که گروه‌بندی نقاشی، مجسمه‌سازی، معماری، موسیقی و شعر در یک نظام واحد از هنرهای مستقل، باستانی یا جهانی نیست، بلکه ساختاری کاملاً مدرن است که در قرن هجدهم، به‌ویژه در دوران روشنگری، پدیدار شد. او از طریق تحلیل دقیق تاریخی، نشان می‌دهد که چگونه در دوران باستان و قرون وسطی، این رشته‌ها تحت چارچوب‌های مفهومی بسیار متفاوتی درک می‌شدند. 

کتاب «نظام جدید هنرها» ظهور تاریخی مقولهٔ هنرهای زیبا را توضیح داده و استدلال می‌کند که این طبقه‌بندی یک چارچوب جاودانه یا جهانی نیست، بلکه یک تحول فکری نسبتاً جدید است. کریستلر نشان می‌دهد که در دوران باستان و قرون وسطی، هیچ مفهوم واحدی وجود نداشت که نقاشی، مجسمه‌سازی، موسیقی، شعر و معماری را تحت یک نظام زیبایی‌شناسی واحد گروه‌بندی کند. در عوض، این فعالیت‌ها بر اساس معیارهای مختلفی مانند تمایز بین هنرهای آزاد و مکانیکی طبقه‌بندی می‌شدند و اغلب به دلیل کارکردهای عملی، اخلاقی یا فکری‌شان ارزش‌گذاری می‌شدند.

 

او با بررسی دقیق منابع کلاسیک و قرون وسطایی، نشان می‌دهد که سلسله مراتب مدرن هنرها را نمی‌توان بدون تحریف درک تاریخی، به عقب برگرداند. سپس در این مقاله توضیح می‌دهد که چگونه، در طول قرن هفدهم و به ویژه هجدهم، متفکران اروپایی به تدریج نظام جدیدی را تدوین کردند که رشته‌های خاصی را تحت مفهوم هنرهای زیبا متحد می‌کرد، که مبتنی بر هدف مشترک تولید زیبایی و برانگیختن لذت زیبایی‌شناختی بود. 

در ادامهٔ کتاب «نظام جدید هنرها» کریستلر توضیح می‌دهد که فیلسوفان عصر روشنگری، نظریه‌ زیبایی‌شناسی را به عنوان یک حوزه‌ مستقل توسعه دادند و هنر را از هنر جدا کردند و بر سلیقه، تخیل و نبوغ تأکید داشتند. کریستلر استدلال می‌کند که این تغییر مفهومی اساساً تاریخ و نقد هنر مدرن را شکل داده و بر نحوه تعریف هنر توسط نهادها، آکادمی‌ها و گفتمان فرهنگی تا به امروز تأثیر گذاشته است. این اثر در نهایت خوانندگان را تشویق می‌کند تا با آگاهی انتقادی بیشتری به مقوله‌های هنری نزدیک شوند.

«نظام جدید هنرها» به خاطر روش‌شناسی تاریخی دقیق و بازاندیشی جسورانه‌اش در مورد چیزی که اکثر خوانندگان بدیهی می‌دانند، یعنی همان ایده‌ هنرهای زیبا، برجسته است. کریستلر به جای بحث در مورد آثار هنری یا هنرمندان منفرد، تبارشناسی فکری یک مفهوم را بازسازی می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه نقاشی، مجسمه‌سازی، موسیقی، شعر و معماری تنها در قرن هجدهم تحت یک دسته‌بندی زیبایی‌شناختی واحد گروه‌بندی شدند. قدرت این مقاله در دقت، وضوح و ظرفیت آن برای تغییر شکل نحوه‌ درک ما از تاریخ هنر، زیبایی‌شناسی و طبقه‌بندی فرهنگی نهفته است. ویژگی‌های برجستهٔ این کتاب عبارت‌اند از: 

این کتاب مناسب مورخان هنر، فیلسوفان و افرادی است که در حوزهٔ زیبایی‌شناسی فعالیت دارند. متصدیان موزه‌ها و مسئولین سیستم‌های فرهنگی، نظریه‌پردازان و پژوهشگران و همچنین دانشجویان رشته‌های هنرهای زیبا می‌توانند بسیار از مطالب این کتاب بهره‌مند شوند. همچنین برای محققانی که تحت تأثیر متفکرانی مانند ایمانوئل کانت یا گئورگ ویلهلم فریدریش هگل هستند، خواندن این اثر بسیار مهم است، زیرا پیشینه‌ فکری نظریه‌ زیبایی‌شناسی مدرن را روشن می‌کند. منتقدان، دانشگاهیانی که برنامه‌های درسی علوم انسانی را طراحی می‌کنند و محققانی که علاقه‌مند به چگونگی تعریف ارزش فرهنگی توسط نهادها هستند نیز از این کتاب بهره‌مند خواهند شد.

کتاب «نظام جدید هنرها» را بخوانید، اگر به دنبال تحلیلی دقیق و نظام‌مند در حوزهٔ هنر هستید. کریستلر به جای تحلیل نقاشی‌ها یا اشعار خاص، ساختار تاریخی هنرهای زیبا را به عنوان یک سیستم یکپارچه بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که این طبقه‌بندی به هیچ‌عنوان مربوط به دوران باستان نیست و در قرن هجدهم پدیدار شده است. این مقاله آگاهی انتقادی شما را افزایش می‌دهد و نشان می‌دهد که حتی آشناترین دسته‌بندی‌های فرهنگی از نظر تاریخی مشروط و از نظر فکری ساخته شده‌اند.

پاول اسکار کریستلر مورخ فلسفهٔ آلمانی-آمریکایی است که در ۱۹۰۵ به دنیا آمد و در ۱۹۹۹ درگذشت. او را یکی از تأثیرگذارترین محققان رنسانس در قرن بیستم می‌دانند. او که در برلین متولد شد، فلسفه را در دانشگاه هایدلبرگ زیر نظر متفکر مشهور مارتین هایدگر آموخت و کار دکترای خود را در مورد اندیشه رنسانس به پایان رساند. با ظهور نازیسم، کریستلر آلمان را ترک کرد و سرانجام به ایالات متحده مهاجرت کرد، جایی که حرفه دانشگاهی برجسته‌ای برای خود دست و پا کرد. او سال‌ها در دانشگاه کلمبیا تدریس کرد و به چهره‌ای محوری در مطالعات رنسانس و تاریخ روشنفکری تبدیل شد. 

کریستلر بیشتر به خاطر پژوهش دقیق خود در مورد اومانیسم رنسانس و تغییر شکل درک مدرن از فلسفه کلاسیک و اوایل مدرن شناخته می‌شود. از جمله آثار اصلی او می‌توان به «اندیشه رنسانس و منابع آن» (Renaissance Thought and Its Sources) و «فلسفه مارسیلیو فیچینو» (The Philosophy of Marsilio Ficino) اشاره کرد که او را به عنوان مرجعی برجسته در مورد چهره‌هایی مانند مارسیلیو فیچینو تثبیت کرد. مقاله او با عنوان «نظام جدید هنرها» همچنان متنی بنیادی در زیبایی‌شناسی و تاریخ هنر است. او در طول دوران حرفه‌ای‌اش، به خاطر دقت زبان‌شناختی، دقت تاریخی و تعهدش به قرار دادن ایده‌ها در بسترهای فکری مناسبشان مورد تحسین قرار گرفت.

«نظام جدید هنرها» درواقع به ما نشان می‌دهد که آنچه هنر می‌نامیم، حقیقتی جاودانه و باستانی نیست، بلکه تصمیمی تاریخی است. این مقاله خود هنر را از هم نمی‌پاشد؛ بلکه توهم اجتناب‌ناپذیری پیرامون طبقه‌بندی آن را از بین می‌برد. کریستلر با آشکار کردن ساختار قرن هجدهمی هنرهای زیبا، ما را دعوت می‌کند تا نظام‌های فرهنگی را به عنوان چارچوب‌های در حال تکامل ببینیم. این تغییر در دیدگاه ظریف است، اما پایه‌ای را که بخش زیادی از گفتمان زیبایی‌شناسی مدرن بر آن استوار است، تغییر می‌دهد.

بنابراین با مطالعهٔ این کتاب و آشنایی با استدلال کریستلر، متوجه خواهید شد که نهادها، موزه‌ها، آکادمی‌ها و سنت‌های انتقادی تا چه حد به مقولاتی وابسته‌اند که طبیعی به نظر می‌رسند اما از نظر تاریخی مشروط هستند. کریستلر در کتاب «نظام جدید هنرها» نشان می‌دهد که اگر این نظام جدید آغازی داشته باشد، ممکن است محدودیت‌هایی نیز داشته باشد. بنابراین، این مقاله فضایی را برای بازنگری در مورد شیوه‌های به حاشیه رانده شده، طبقه‌بندی‌های جایگزین و نحوه‌ تخصیص ارزش فرهنگی، باز می‌کند. این اثر به شما نشان می‌دهد که هر اثر هنری، ردپایی از لحظه تاریخی خود را در خود دارد که توسط اولویت‌های فلسفی و ساختارهای اجتماعی شکل گرفته است.

کریستلر در این کتاب چارچوب‌های سازماندهی دانش را تغییر می‌دهد و از ما به عنوان مخاطب می‌خواهد که در برابر فرافکنی فرضیات خود به گذشته مقاومت کنیم. این آگاهی شاید ماندگارترین میراث این مقاله باشد. او با آشکار کردن ماهیت ساخته‌شده سیستم هنر مدرن در کتاب «نظام جدید هنرها»، ما را مجهز می‌کند تا تفسیرها را کورکورانه کنار نگذاریم، بلکه آن را واضح‌تر درک کنیم و در صورت لزوم، تمام فرضیات و اطلاعات را به گونه‌ای متفاوت تصور کنیم.

اهمیت بنیادینی که سدهٔ هجدهم در تاریخِ زیبایی‌شناسی و نقدِ هنری دارد بر همگان آشکار است. بی‌گمان در دویست سالِ گذشته، نظریه‌ها و جریان‌هایی بس گوناگون در کار بوده‌اند که آن‌ها را نمی‌توان به‌سادگی زیرِ چتری یگانه گرد آورد. بااین‌همه، همهٔ دگرگونی‌ها و بگومگوهایی که در گذشتهٔ نزدیک‌تر در کار بوده‌اند بر تصورهایی بنیادین استوارند که به آن سدهٔ کلاسیکِ زیبایی‌شناسیِ جدید بازمی‌گردند. می‌دانیم که خودِ اصطلاحِ «زیبایی‌شناسی» در آن روزگار ساخته شد؛ دستِ‌کم نزد برخی از تاریخ‌دانان، خودِ موضوعِ پژوهش، یعنی «فلسفهٔ هنر»، در آن روزگارِ گذشتهٔ کمابیش نزدیک پدید آمد و آن را تنها با اما و اگرهایی می‌توان دربارهٔ دوره‌های پیشینِ اندیشهٔ غربی به‌کار برد. نیز همگان هم رأی‌اند که مفهوم‌های مسلطِ زیبایی‌شناسی جدید، مانند ذوق و احساس و نبوغ و اصالت و خیالِ آفرینش‌گر، پیش از سدهٔ هجدهم معنای مشخصِ جدیدشان را به خود نگرفته بودند. برخی صاحب‌نظران دریافته‌اند که تنها در سدهٔ هجدهم گونه‌ای نوشتار به وجود آمد که در آن هنرهای گوناگون با هم مقایسه می‌شدند و بر پایهٔ اصولی همگانی به بحث دربارهٔ آنها پرداخته می‌شد.