تشنگی

کتاب «تشنگی» (Thirst) اثر وارشا باجاج (Varsha Bajaj) رمانی قدرتمند برای نوجوانان است که وقایع آن در بمبئی اتفاق می‌افتد و حول محور داستان مینی ۱۲ ساله می‌چرخد که شاهد دزدیده شدن آب است. آب منبعی گرانبها برای جامعهٔ مینی است، جایی که مردم برای دسترسی محدود به آن صف می‌کشند و ناگهان مینی خود را در برابر ناعدالتی می‌یابد. «تشنگی» درونی مینی فقط برای آب نیست، بلکه برای آموزش، احترام و آینده‌ای بهتر است و این رمان سفر شجاعانه او را دنبال می‌کند، زمانی که تصمیم می‌گیرد آیا چهره‌های قدرتمند پشت سرقت آب را افشا کند یا خیر، و شغل و امنیت خود را برای کمک به جامعه‌اش به خطر بیندازد. روایت باجاج به بررسی مضامین عمیقی مانند اختلاف طبقاتی، عدالت اجتماعی و چگونگی تأثیر دسترسی به منابع اساسی بر زندگی مردم می‌پردازد و داستان او هم یک نقد اجتماعی و هم فراخوانی امیدوارانه برای تغییر جمعی است.

درباره‌ٔ کتاب 
.

داستان «تشنگی» دربارهٔ نوجوانی فقیر به نام مینی است که در منطقهٔ بمبئی در هندوستان زندگی می‌‌کند، جایی که دسترسی به آب به چند ساعت در روز محدود می‌شود و شیرهای آب عمومی صف‌های طولانی دارند. مینی و برادرش هر چند در محله‌ای فقیرنشین زندگی می‌کنند اما رویاهای بزرگی در سر دارند. می‌خواهند مدرسه را تمام کنند، یک شغل خوب پیدا کنند و شاید در یک ساختمان بلندی زندگی کنند که آب از شیرهای آن جاری است. بااین‌حال، اخیراً حتی همین دسترسی هم به دلیل کمبود شدید آب و دزدانی که این کالای گرانبها را می‌دزدند، تقریباً غیرممکن شده است؛ عملی که مینی یک شب به‌طور تصادفی شاهد آن است.

در همین میان، مینی که به تازگی کار کردن را در آسمان‌خراشی شروع کرده، متوجه می‌شود که آب از هر شیری جاری است و حتی یک استخر نیز روی پشت بام وجود دارد. مینی متوجه می‌شود که یکی از رؤسای این شرکت، مافیای آب است. حالا او باید تصمیم بگیرد که آیا این شخص را لو بدهد و شغل و یا شاید حتی زندگی‌اش را به‌خطر بیندازد یا این‌که در سکوت به زندگی‌اش ادامه دهد. 

نویسنده در این کتاب نشان می‌دهد که چطور چیزی به سادگی دسترسی به آب، می‌تواند مسئله‌ای بسیار پیچیده شود و زندگی یک انسان و شاید هزاران انسان را تهدید کند.

ویژگی‌های برجسته‌ٔ کتاب 
.

«تشنگی» یک داستان زیبا و احساسی برای نوجوانان است که یک مسئله اجتماعی پیچیده و نابرابری را به روایتی گیرا تبدیل کرده است. این رمان از نگاه مینی، تضاد شدید بین فراوانی و کمبود در بمبئی را آشکار می‌کند و با استفاده از صحنه‌های زنده و لحظات صمیمانه، نشان می‌دهد که چگونه طبقه، امتیاز و فرصت، آینده‌ یک کودک را شکل می‌دهند. نثر باجاج هم ملایم و هم قدرتمند است و تعلیق، دلسوزی و شجاعت اخلاقی را نشان می‌دهد. این کتاب به نوجوان قدرت تشخیص بی‌عدالتی را می‌دهد و به آن‌ها نشان می‌‌دهد که چطور به صدای خود ایمان داشته باشند و درک کنند که حتی اعمال شجاعانه‌ کوچک می‌توانند جرقه‌ تغییر معناداری را بزند. ویژگی‌های برجستهٔ این کتاب عبارت‌اند از:

• کاوش شفاف و دلسوزانه‌ در نابرابری اجتماعی: این رمان نوجوانان را با واقعیت‌های کمبود آب آشنا می‌کند و یک مسئله‌ جدی جهانی را بدون اینکه آنها را تحت الشعاع قرار دهد، قابل درک می‌کند. این نشان می‌دهد که چگونه کمبود منابع، زندگی روزمره را شکل می‌دهد و آن را در تضاد با امتیازات کسانی که منابع بیشتری دارند، قرار می‌دهد.
• شخصیت ساده اما قابل درک: مینی بسیار بااحساس، امیدوار، ترسیده، شجاع و صادق است. عزم او برای انجام کار درست، حتی زمانی که امنیتش را به خطر می‌اندازد، او را به شخصیتی الهام‌بخش تبدیل می‌کند.
• اصالت فرهنگی: باجاج ریتم‌ها، صداها، مبارزات و زیبایی بمبئی را با جزئیات واضح به تصویر می‌کشد. این زمینه‌سازی در بستر دنیای واقعی، تأثیر عاطفی داستان را افزایش می‌دهد و تجربه‌ای فراگیر به خوانندگان می‌دهد.
• ترکیبی جذاب از واقع‌گرایی و تعلیق: گنجاندن خط داستانی مافیای آب، تنش و جذابیت را به روایت می‌افزاید و طرح داستان را پویا نگه می‌دارد و در عین حال بر رشد شخصی و انتخاب‌های اخلاقی مینی تمرکز دارد.
• توانمندسازی و اجتماع: کتاب «تشنگی» نشان می‌دهد که چگونه اقدام جمعی و شجاعت به ویژه از سوی مردم عادی، می‌تواند بی‌عدالتی را به چالش بکشد. این کتاب همدلی، مسئولیت‌پذیری و باور به امکان‌پذیر بودن تغییر را تشویق می‌کند.

افتخارات و جوایز 
.

از زمان انتشار «تشنگی» در سال ۲۰۲۲، این اثر با استقبال چشمگیری از سوی خوانندگان و منتقدان مواجه شده است. برخی از افتخارات و جوایز آن عبارت‌اند از:

• پرفروش‌ترین کتاب نیویورک تایمز
• کتاب برگزیدهٔ جهانی Global Read Aloud

بازخوردها به رمان «تشنگی»
.

• در این اثر تکان‌دهنده و قابل درک، باجاج به طرز ماهرانه‌ای تفاوت‌های طبقاتی و ثروت را به تصویر می‌کشد؛ نگرانی‌های مینی برای مادرش و خشم او از بی‌عدالتی‌هایی که بر جامعه‌اش تحمیل می‌شود، به ویژه تأثیرگذار است. فراخوانی شجاعانه برای عدالت. کایرکاس ریویوز (Kirkus Reviews)

• یک دختر ۱۲ ساله در این نگاه روشن به دسترسی به منابع و نابرابری ثروت، دزدیده شدن آب از محله‌اش در بمبئی را بررسی می‌کند... باجاج با توصیف مناسب تفاوت‌های بین ثروتمندان و فقرا و جایگزینی روایت اول شخص مینی با نوشته‌های دقیق کودک در دفتر خاطراتش، یک داستان معمایی ادبی جذاب می‌نویسد. پابلیشرز ویکلی (Publishers Weekly)

• مشکلات در رمان «تشنگی» واقعی و واضح هستند، اما روایت متفکرانه مینی و اشعار گاه به گاهش، خانواده و جامعه‌ای را به تصویر می‌کشد که خستگی‌ناپذیر برای حمایت از یکدیگر و القای امید در محیطی که به ویژه برای زنان و کودکان سخت است، تلاش می‌کنند. الهام‌بخش حل مسئله و کمک از سوی مجموعه‌ای جذاب از شخصیت‌ها... یادداشت نویسنده توجه را به واقعیت‌های بحران آب در هند جلب می‌کند. بولتن مرکز کتاب‌های کودکان (The Bulletin of the Center for Children's Books)

• بچه‌ها باهوش و زرنگ هستند و دوستی‌شان قوی است، بنابراین وقتی مجموعه‌ای از فجایع لایه‌های خطر را به زندگی‌شان اضافه می‌کند، آنها در بدترین شرایط از یکدیگر حمایت می‌کنند. این داستان ماجراجویی سریع، تصویری واضح از زندگی در مکانی را ارائه می‌دهد که در آن اختلاف درآمدها چشمگیر است، آموزش یک امتیاز سخت به دست آمده است و وقتی ریسک می‌کنید، چیزهای زیادی در خطر است. طرح اصلی داستان شامل برخورد تصادفی بچه‌ها با مافیای آب، دزدانی است که آب شیرین را به طور غیرقانونی می‌دزدند و می‌فروشند. این یک واقعیت واقعی و خطرناک در بمبئی است و... به طور قانع‌کننده‌ای به تصویر کشیده شده است. چیزهای زیادی برای یادگیری و دوست داشتن در اینجا وجود دارد: شخصیت‌ها، طنز، سواری احساسی و موارد دیگر. بوک لیست (Booklist)

• رمان پرتعلیق باجاج، پرده از نابرابری‌های طبقاتی و چگونگی ایجاد چرخه فقر توسط آنها که نسل به نسل ادامه می‌یابد، برمی‌دارد. عطش مینی برای آنچه درست است، رمان را به سمت نتیجه‌گیری خوش‌بینانه‌ای هدایت می‌کند که در آن یک نفر می‌تواند تغییرات بزرگی ایجاد کند. هورن بوک (Horn Book)

این کتاب مناسب چه کسانی است؟ 
.

این کتاب مناسب نوجوانان و دانش‌آموزان دورهٔ راهنمایی و حتی معلمانی است که به دنبال موضوعی جذاب برای بحث در کلاس درس هستند. والدینی که به دنبال کتاب‌‌های اجتماعی برای فرزندانشان می‌گردند و می‌خواهند آن را با تاب‌آوری، عدالت و چالش‌های دنیای واقعی آشنا کنند نیز می‌توانند این کتاب را برای آنها تهیه کنند. این کتاب به ویژه برای خوانندگان نوجوانی جذاب است که از روایت‌های شخصیت‌محور لذت می‌برند و همچنین کسانی که می‌خواهند بفهمند مسائل جهانی مانند کمبود آب چگونه بر زندگی روزمرهٔ افراد مختلف تأثیر می‌‌گذارد. این کتاب بسیار مناسب باشگاه‌های کتابخوانی، برنامه‌های مدرسه و هدیه‌ای مناسب برای نوجوانان خواهد بود.

چرا رمان «تشنگی» را بخوانیم؟ 
.

• آگاهی در مورد نابرابری جهانی: «تشنگی» اشاره به یک مسئله عظیم جهانی یعنی کمبود آب دارد و آن را به تجربه زیسته یک دختر و جامعه‌اش محدود می‌کند. نویسنده در یک داستان دسترسی نابرابر به منابع روی زمین را نشان داده است؛ صف‌های طولانی برای آب، انتخاب‌های محدود و استرس مداوم بر سر بقای اولیه. با تماشای مینی در حال پیمایش این واقعیت‌ها، خوانندگان به درک عمیق‌تر و شخصی‌تری از چگونگی تأثیر نابرابری بر زندگی روزمره دست می‌یابند. این امر کتاب را نه تنها آموزنده، بلکه دگرگون‌کننده می‌کند.
• شخصیت جذاب، شجاع و الهام‌بخش: شخصیت مینی با صداقت و قدرت ساخته شده است. او کامل نیست، اما مصمم، مهربان و مایل به ریسک کردن برای محافظت از خانواده و جامعه خود است. همانطور که او با مافیای آب روبرو می‌شود و با ترس، مسئولیت و امید دست و پنجه نرم می‌کند، خوانندگان شاهد سفری باورپذیر و الهام‌بخش هستند. داستان از طریق شجاعت و آسیب‌پذیری او، نشان می‌دهد که چگونه افراد عادی می‌توانند سیستم‌های قدرتمند را به چالش بکشند. 
• تصویری زنده و فراگیر از بمبئی و تضادهای اجتماعی: محیط کتاب «تشنگی» یکی از بزرگترین نقاط قوت آن است. باجاج با جزئیات بسیار عمیق، بمبئی را زنده می‌کند: خیابان‌های شلوغ، محله‌های پرجنب‌وجوش و تفاوت‌های چشمگیر بین ساختمان‌های بلند ثروتمند و جوامع محروم از آب. این پس‌زمینه‌ زنده نه تنها داستان‌سرایی را تقویت می‌کند، بلکه درک خواننده را از نیروهای اجتماعی شکل‌دهنده‌ دنیای مینی نیز عمیق‌تر می‌کند. تضاد بین محیط‌ها به استعاره‌ای بصری برای نابرابری تبدیل می‌شود و روایت را قدرتمندتر و به‌یادماندنی‌تر می‌کند.
• تفکر و حس مسئولیت‌پذیری: همانطور که مینی با بی‌عدالتی روبرو می‌شود، داستان به‌طور طبیعی سوالاتی در مورد شجاعت، انصاف و مسئولیت‌هایی که افراد در قبال جوامع خود دارند، مطرح می‌کند. از خوانندگان دعوت می‌شود تا در مورد آنچه در موقعیت او انجام می‌دادند و اینکه چگونه اقدامات کوچک می‌توانند به تغییرات بزرگ‌تر کمک کنند، تأمل کنند. این بُعد اخلاقی به رمان، اهمیت پایدار می‌بخشد و نوجوانان را به چالش می‌کشد تا نقش خود را در پرداختن به مشکلات اجتماعی در نظر بگیرند.

نوجوانان باید رمان «تشنگی» را بخوانند چون داستانی جذاب ارائه می‌دهد که عمق احساسی را با دنیای واقعی در هم می‌آمیزد و داستان دختری جوان و شجاع را دنبال می‌کند که با عزم و امید با نابرابری روبرو می‌شود. این رمان نگاهی روشنگرانه به چگونگی شکل‌گیری زندگی مردم توسط دسترسی به منابع اولیه ارائه می‌دهد، در عین حال قدرت همدلی و عمل فردی را نیز به خوانندگان یادآوری می‌کند. وارشا باجاج از طریق داستان‌سرایی زنده و یک شخصیت اصلی ملموس، روایتی خلق می‌کند که هم جذاب و هم معنادار است و این کتاب را به تجربه‌ای ارزشمند برای خوانندگانی تبدیل می‌کند که از داستان‌هایی لذت می‌برند که الهام‌بخش، دلسوزانه و آگاهی‌بخش هستند.

درباره‌ٔ نویسنده 
.

وارشا باجاج نویسندهٔ رمان‌های نوجوانان است که از پرفروش‌ترین آن‌ها می‌توانیم به کتاب‌های «تشنگی» و «روی من هم حساب کن» (Count Me In) اشاره کنیم. او همچنین کتاب‌های مصور «حلقه‌ای از حنا»، «سازندگان خانه» (برگزیده کتابخانه تخیل) و «این کودک ماست، امروز متولد شده» (یکی از بهترین کتاب‌های بانک استریت) را نوشته است. او در بمبئی، هند بزرگ شد و وقتی برای اخذ مدرک کارشناسی ارشد به ایالات متحده آمد، کتاب‌ها به او در سازگاری با این کشور کمک کردند و به او در یادگیری فرهنگ کمک کردند. او در هوستون، تگزاس زندگی می‌کند.

معرفی کتاب مشابه: نفرتی که تو می‌کاری (The Hate U Give)
.

کتاب «نفرتی که تو می‌کاری» اثر انجی توماس (Angie Thomas) نویسندهٔ‌ آمریکایی و یکی از پرفروش‌ترین داستان‌های نوجوانان است. این کتاب داستان اِستار است، دختری شانزده سال که بین دو دنیا زندگی می‌کند. یک محله فقیرنشین و عمدتاً سیاه‌پوست نشین و مدرسه‌ای در محله ثروتمند که عمدتاً سفیدپوستان در آن تحصیل می‌کنند. زندگی او زمانی تغییر می‌کند که شاهد تیراندازی پلیس به دوست دوران کودکی غیرمسلحش، خلیل، می‌شود. با افزایش توجه رسانه‌های ملی، استار به تنها کسی تبدیل می‌شود که می‌تواند حقیقت را در مورد آنچه واقعاً اتفاق افتاده است، بیان کند اما انجام این کار، جامعه، خانواده و حتی امنیت خودش را در معرض خطر قرار می‌دهد.

نویسنده در این کتاب درست مانند «تشنگی» به بررسی موضوعاتی مانند بی‌عدالتی در اجتماع پرداخته است. نویسنده به شیوه‌ای مشابه از دیدگاه یک شخصیت اصلی جوان برای آشکار کردن نابرابری‌هایی که دنیای آنها را شکل می‌دهد، استفاده می‌کند. هر دو رمان شخصیت‌های جوانی را دنبال می‌کنند که باید در سیستم‌های اجتماعی خطرناک حرکت کنند، با بی‌عدالتی مقابله کنند و تصمیم بگیرند که آیا قدرت به چالش کشیدن ساختارهای قدرت ریشه‌دار را دارند یا خیر. از شباهت‌های هر دو کتاب می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

• شخصیت‌های جوان و بی‌عدالتی اجتماعی: هر دو کتاب نوجوانانی را نشان می‌دهند که با بی‌عدالتی‌های اجتماعی قدرتمندی روبرو می‌شوند. اگرچه مشکلات بیرونی متفاوت هستند، هر دو رمان برجسته می‌کنند که چگونه نوجوانان اغلب در چهارراه بزرگترین نابرابری‌های جامعه قرار می‌گیرند. 
• تضاد بین امتیاز و فقر: هر داستان تضاد بین امتیاز و حاشیه‌نشینی را بررسی می‌کند. هر دو شخصیت شاهد محیط‌های تقسیم شده هستند و این محیط‌های تقسیم‌شده، نابرابری‌ها را بیشتر نمایان می‌کنند و به نویسندگان اجازه می‌دهند نشان دهند که چگونه فرصت، امنیت و عزت به شدت به خاستگاه یک فرد بستگی دارد.
• شجاعت، کنشگری و قدرت یک صدا: در هر دو کتاب، تصمیمات قهرمانان برای بیان حقیقت، اعمال شجاعانه‌ای است که دیگران را الهام می‌بخشد. داستان‌ها این ایده را ستایش می‌کنند که حتی جوانان نیز می‌توانند با امتناع از پذیرش بی‌عدالتی، جرقه تغییر را بزنند و هر دو رمان را به متونی توانمند برای نوجوانان و بزرگسالان تبدیل می‌کنند.

سخن پایانی 
.

داستان «تشنگی» به همهٔ نوجوانان و خوانندگانش نشان می‌دهد که قدرتمندترین صداها متعلق به داستان‌هایی است که به شخصیت‌های خاص صدا می‌بخشد؛ شخصیت‌هایی که اغلب دیده و شنیده نمی‌شوند. سفر مینی نشان می‌دهد که چگونه شجاعت می‌تواند از غیرمنتظره‌ترین مکان‌ها، حتی از کودکی که در جهانی ساخته شده بر پایه عدم تعادل، قدم برمی‌دارد. شجاعت آرام او به دریچه‌ای تبدیل می‌شود که خوانندگان می‌توانند از طریق آن، مبارزات نامرئی موجود در جوامع سراسر جهان را تشخیص دهند. با دنبال کردن داستان او، ما نه تنها به مشاهده بی‌عدالتی، بلکه به لمس آن دعوت می‌شویم؛ به اندازه‌ای عمیق که فرضیات خود را در مورد امتیاز و نیاز زیر سوال ببریم.

آنچه پس از ورق زدن صفحه آخر برای خوانندهٔ این کتاب باقی می‌ماند، تضاد بین کمبود و فراوانی، امید و سختی، سکوت و شجاعت است. باجاج نشان می‌دهد که تغییر معنادار اغلب با آگاهی، همدلی و انتخاب‌های کوچکی که قطب‌نمای اخلاقی ما را شکل می‌دهند، آغاز می‌شود. اعمال مینی به همان اندازه که در اعتقاد ریشه دارد، در ترس نیز ریشه دارند و به ما یادآوری می‌کند که شجاعت به معنای فقدان ترس نیست، بلکه تمایل به پیشروی با وجود آن است. این باعث می‌شود داستان او قابل درک‌تر و انسانی‌تر باشد. 

رمان «تشنگی» ما را به چالش می‌کشد تا دسترسی خود به آب، آموزش و ایمنی را نه به عنوان امتیازات منفعلانه، بلکه به عنوان فرصت‌هایی برای عمل با شفقت بیشتر ببینیم. چه خوانندگان جوانی باشیم که برای اولین بار این ایده‌ها را کشف می‌کنند و چه بزرگسالانی که تازه متوجهٔ این امتیازات می‌شوند، این رمان ما را تشویق می‌کند که فراتر از خودمان نگاه کنیم و تصور کنیم که چگونه حتی یک عمل می‌تواند تغییری بسیار بزرگ ایجاد کند. رمان «تشنگی» نشان می‌دهد که چطور باید در مقابل جامعه و وضعیت خودمان هوشیار و همدل بمانیم.