بیرون در تاریکی

کتاب «بیرون در تاریکی» (Outer Dark) رمانی از کورمک مک کارتی (Cormac McCarthy) نویسندهٔ آمریکایی و نویسندهٔ برندهٔ جایزهٔ پولیتزر است که در سال ۱۹۶۸ منتشر شد. این اثر دومین رمان نویسنده است که زمان و مکانش بسیار مبهم توصیف شده، اما احتمالاً در حوالی‌ آغاز قرن بیستم جایی در آپالاچیا، اتفاق می‌افتد. مک‌کارتی از زبانی پراکنده و سبک روایی ساده برای خلق جهانی استفاده می‌کند که در آن قانون، اجتماع و نظم الهی غایب به نظر می‌رسند و ظلم انسانی به عنوان چیزی ابتدایی و نه استثنایی ظاهر می‌شود. آزاردهنده‌ترین چهره‌های رمان، تجسم‌ نمادین هرج و مرج و قضاوت‌اند و لحن تمثیلی کتاب را تقویت می‌کنند. در این کتاب رستگاری گریزان و رنج اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد و مقدمه‌ای بسیار قدرتمند بر دیگر آثار مک‌کارتی به حساب می‌آید.

«بیرون در تاریکی» دربارهٔ کولا هولم است که به همراه خواهرش ریتنی در جنگل‌های دورافتادهٔ آپالاچی در انزوا زندگی می‌کند؛ جایی که مرتکب زنا با محارم می‌شود و وقتی نوزادی از این رابطه به دنیا می‌آید، او کودک را در جنگل رها می‌کند تا بمیرد، اما به خواهرش به دروغ می‌گوید که نوزاد مُرده است. او نوزاد را در جنگل رها می‌کند به این امید که شواهد گناهِ زشت خود را پاک کند. بعداً یک تعمیرکار کودک را پیدا می‌کند و او را با خود می‌برد، به این امید که کسی را پیدا کند تا از کودک مراقبت کند. وقتی رینتی حقیقت را متوجه می‌شود، به تنهایی برای یافتن نوزادش راهی می‌شود، در حالی که کولا نیز خانه را ترک می‌کند و در تلاش برای فرار از مسئولیت و گناه، از مکانی به مکان دیگر می‌رود. 

همانطور که سفرهای آنها به طور جداگانه پیش می‌رود، هردویشان با دنیایی بی‌تفاوت، وحشی و خشونت‌آمیز روبه‌رو می‌شوند. کولا بارها با خصومت، استثمار و زوال اخلاقی روبرو می‌شود، در حالی که جستجوی رینتی با آسیب‌پذیری، پشتکار و استقامت آرامش همراه است. حضور سه مرد مرموز و بی‌نام و نشان بر هر دو روایت سایه افکنده است که در حومه شهر پرسه می‌زنند و مرتکب اعمال بی‌رحمانه‌ای می‌شوند و به عنوان نیرویی تاریک و پیشگویانه که جنایت اصلی کولا را منعکس می‌کند، عمل می‌کنند. 

مسیر همه این شخصیت‌ها به سمت یک همگرایی اجتناب‌ناپذیر پیش می‌رود و رمان با حس غم‌انگیزی، حسابرسی اخلاقی را نشان می‌دهد، جایی که مجازات نه از طریق عدالت یا رستگاری، بلکه از طریق جهانی بی‌رحم که بازتاب‌دهنده عواقب اعمال نادرست انسان است، از راه می‌رسد.

«بیرون در تاریکی» رمانی تلخ اما جذاب است که فضای گوتیک جنوبی را با تمثیل‌های کتاب مقدس در هم آمیخته تا گناه، تبعید، فقدان و اخلاق را به نمایش بگذارد. کورمک مک‌کارتی از طریق نثر صریح، شخصیت‌های نمادین و چشم‌انداز بی‌رحمانه و تاریک خود از آمریکای روستایی، جهانی را خلق می‌کند که در آن شر شخصی به نظر می‌رسد و انسان‌ها بدون وعده رستگاری در رنج سرگردانند. قدرت این رمان نه در پیچش‌های داستانی مرسوم، بلکه در حال و هوا، وزن اخلاقی و طنین اسطوره‌ای آن نهفته است و آن را به نمونه‌ای برجسته از صدای ادبی متمایز مک‌کارتی تبدیل می‌کند. ویژگی‌های برجستهٔ این کتاب عبارت‌اند از:

• ساختار کتاب مقدسی و تمثیلی: این رمان به شدت از زبان و الگوهای روایی کتاب مقدس، به ویژه الگوهای مربوط به تبعید، قضاوت و سرگردانی، بهره می‌برد. 

• نثر مینیمالیستی اما شاعرانه: نثر مک‌کارتی در «بیرون در تاریکی» پراکنده، کنترل‌شده و کمی قدیمی است. در عین حال، نثر این نویسنده، به‌ویژه در توصیفاتش از مناظر طبیعی، غنایی خام را به همراه دارد.

• استفاده از شرورهای نمادین: سه سرگردان بی‌نام، بیش از آنکه به عنوان آنتاگونیست عمل کنند، تجسمی از هرج و مرج، خشونت و فساد اخلاقی هستند.

• بینش اخلاقی تاریک: یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های رمان، امتناع آن از ارائه رستگاری، آرامش یا عدالت آشکار است. شخصیت‌ها نشان می‌دهد که شکست اخلاقی عواقبی شدید خواهد داشت.

• بیان اولیه مضامین اصلی مک‌کارتی: «بیرون در تاریکی» بسیاری از دغدغه‌هایی را که آثار بعدی مک‌کارتی را تعریف می‌کنند، از جمله تداوم خشونت، شکنندگی تمدن و تنش بین سرنوشت و انتخاب، از پیش نشان می‌دهد. 

• او چیزی کمتر از بزرگترین نویسنده‌ زنده‌ ما نیست. هوستون کرونیکل (Houston Chronicle)

• توماس لاسک (Thomas Lask) نقد مثبتی بر این رمان نوشت و از توانایی مک‌کارتی در ترکیب اسطوره و واقعیت در یک اثر تخیلی بی‌نقص تمجید کرد.

• والتر سالیوان (Walter Sullivan)، یکی از سخت‌گیرترین منتقدان مک‌کارتی، به قدرت، مهارت ادبی و جهان‌شمولی شخصیت‌های او اشاره کرد. او همچنین بر توانایی مک‌کارتی در یافتن تمهیدها و شخصیت‌هایی که ما را در غرابت خود درگیر می‌کنند و ما را مجبور به دست و پنجه نرم کردن با واقعیت پیرامونمان می‌کنند، تأکید می‌کند.

این کتاب مناسب خوانندگانی است که به ادبیات تاریک و چالش‌برانگیز علاقه دارند. طرفداران آثار مک‌کارتی به‌خصوص آن‌هایی که کتاب‌های «جاده» را خوانده‌اند، از مطالعهٔ این کتاب نیز بسیار لذت خواهند بُرد. همچنین خوانندگانی که به داستان‌های گوتیک جنوبی علاقه دارند یا افرادی که از مطالعهٔ آثار نویسندگانی چون ویلیام فاکنر یا فلانری اوکانر لذت می‌برند، از مطالعهٔ این کتاب نیز بسیار لذت خواهند بُرد و جذب آن خواهند شد.

• یک تجربه عمیق اخلاقی و فلسفی: «بیرون در تاریکی» فراتر از داستان‌سرایی می‌رود و به عنوان یک تحقیق اخلاقی در مورد مسئولیت، گناه و پیامد عمل می‌کند. تلاش کولا برای پاک کردن خطای خود با رها کردن فرزندش، کل روایت را به حرکت در می‌آورد و نشان می‌دهد که شکست اخلاقی را نمی‌توان به سادگی پنهان یا جبران کرد. این رمان سوالات دشواری در مورد اینکه آیا مجازات جامعه، از نیروهای الهی یا از خود جهان ناشی می‌شود، مطرح می‌کند. خواندن آن به تجربه‌ای از رویارویی اخلاقی تبدیل می‌شود، جایی که فقدان عدالت روشن شما را مجبور می‌کند تا در مورد چگونگی شکل‌گیری خطا توسط افراد و جوامع تأمل کنید. 

• فضاسازی به شدت قدرتمند و فراموش‌نشدنی: تصویر مک‌کارتی از چشم‌انداز آپالاچی توصیفی ساده نیست، بلکه سرشار از احساس است و جهانی را خلق می‌کند که باستانی، خصمانه و بی‌تفاوت نسبت به رنج انسان به نظر می‌رسد. نثر پراکنده و صحنه‌های تاریک با هم کار می‌کنند تا حس اضطراب مداومی را ایجاد کنند، گویی خشونت و زوال همیشه در زیر سطح هستند. این فضا شما را کاملاً در تاریکی رمان غرق می‌کند و تجربه خواندن را احشایی و دلهره‌آور می‌کند.

• ریشه‌های صدای ادبی مک‌کارتی را آشکار می‌کند: خواندن «بیرون در تاریکی» بینشی در مورد شکل‌گیری اولیه مضامین و انتخاب‌های سبکی که شاهکارهای بعدی مک‌کارتی را تعریف می‌کنند، ارائه می‌دهد. عناصری مانند دیالوگ‌های مینیمالیستی، ریتم کتاب مقدس و تصویرسازی بی‌چون و چرای خشونت، در اینجا کاملاً وجود دارند. برای خوانندگانی که می‌خواهند بفهمند مک‌کارتی چگونه دیدگاه منحصر به فرد خود را توسعه داده است، این رمان به عنوان یک سنگ بنای اساسی در مجموعه آثار او عمل می‌کند.

کتاب «بیرون در تاریکی» را بخوانید چون تصویری خام و سازش‌ناپذیر از گناه انسانی و فروپاشی اخلاقی کشیده است؛ تصویری که از طریق روایتی دلهره‌آور به پیش می‌رود که مدت‌ها پس از صفحه آخر کتاب نیز در ذهن خواننده ادامه خواهد داشت. این رمان شما را به چالش می‌کشد تا با ناراحتی و ابهام بنشینید و با استفاده از فضای خشن و چهره‌های نمادین خود، چگونگی سرایت گناهان خصوصی به دنیایی شکسته را بررسی کنید. این رمان به عنوان یکی از آثار اولیه کورمک مک‌کارتی، نقطه ورود قدرتمندی به یکی از متمایزترین صداهای ادبی داستان مدرن آمریکایی نیز هست.

کورمک مک کارتی با نام اصلی چارلز جوزف مک کارتی جونیور (Charles Joseph McCarthy Jr) در ۱۹۳۳ به دنیا آمد و در ۲۰۲۳ درگذشت. او نویسندهٔ آمریکایی بود که دوازده رمان، دو نمایشنامه، پنج فیلمنامه و سه داستان کوتاه نوشت که ژانرهای وسترن، پساآخرالزمانی و گوتیک جنوبی را در برمی‌گرفتند. او در آثارش اغلب خشونت را به تصویر می‌کشید و او را یکی از بزرگ‌ترین رمان‌‌نویسان آمریکایی می‌دانند. مک کارتی در رود آیلند به دنیا آمد و در سال ۱۹۵۱ در دانشگاه تنسی ثبت نام کرد اما دانشگاه را برای پیوستن به نیروی هوایی ایالات متحده ترک کرد.

اولین رمانش با نام «نگهبان باغ» (The Orchard Keeper) در ۱۹۶۵ منتشر شد و او با دریافت کمک هزینه‌های ادبی توانست به جنوب اروپا سفر کند؛ جایی که دومین رمانش را با عنوان «تاریکی بیرونی» (Outer Dark) نوشت که در سال ۱۹۶۸ منتشر شد. او برای رمان‌هایش عموماً نقدهای مثبتی دریافت می‌کرد اما هیچ‌کدام از لحاظ فروش موفق نبودند. بورسیه‌ای دیگر به او امکان داد تا به جنوب غربی آمریکا سفر کند، جایی که پنجمین رمانش با عنوان «نصف‌النهار خون» (Blood Meridian)  را نوشت که در ۱۹۸۵ منتشر شد. این رمان در ابتدا با استقبال گرم منتقدان و مخاطبان مواجه شد و برخی آن را شاهکار مک کارتی و بزرگ‌ترین رمان بزرگ آمریکایی نامیدند.

مک کارتی اولین موفقیت گسترده‌اش را با انتشار رمان «همهٔ اسب‌های زیبا» (All the Pretty Horses) در سال ۱۹۹۲ به دست آورد که برای آن برندهٔ جایزهٔ ملی کتاب و جایزهٔ ملی حلقهٔ منتقدان کتاب شد. معروف‌ترین اثرش «جایی برای پیرمردها نیست» (No Country for Old Men) در ۲۰۰۵ با نقدهای متفاوتی روبرو شد و رمان «جاده»‌اش (The Road) جایزهٔ پولیتزر (Pulitzer Prize)  را در سال ۲۰۰۶ برای او به ارمغان آورد.

«بیرون در تاریکی» خواننده را با این حس نگران‌کننده رها می‌کند که شر، نه یک نفوذ به زندگی انسان، بلکه چیزی است که بی‌سروصدا در آن تنیده شده و منتظر است تا وقتی مرزهای اخلاقی فرو می‌ریزند، خود را نشان دهد. مک‌کارتی گناه را یک اشتباه لحظه‌ای نشان نمی‌دهد یا قبول ندارد که بار گناه را می‌توان به تنهایی حمل کرد؛ در عوض، آن را به عنوان نیرویی نشان می‌دهد که به بیرون گسترش می‌یابد و مناظر، برخوردها و سرنوشت‌ها را شکل می‌دهد. سکوت رمان «بیرون در تاریکی» به قدرتمندترین بیانیه آن تبدیل می‌شود و خواننده را مجبور می‌کند با جهانی روبرو شود که در آن گناه بی‌پایان است و بخشش هرگز به طور ناگهانی از راه نمی‌رسد.

آنچه باعث ماندگاری رمان می‌شود، وضوح سرد آن است. مک‌کارتی احساسات‌گرایی را کنار می‌گذارد و بشریت را در آسیب‌پذیرترین حالت خود قرار می‌دهد، جایی که بقا اغلب جایگزین شفقت می‌شود و معصومیت هیچ محافظتی برای افراد به همراه ندارد. سفرهای موازی کولا و رینتی دو پاسخ به گناه و فقدان را آشکار می‌کند؛ یکی ریشه در طفره رفتن و انکار و دیگری در استقامت و امید شکننده دارد. با این‌حال، حتی این تضاد نیز نوید رستگاری نمی‌دهد و نشان می‌دهد که مرز بین پایداری اخلاقی و حذف اخلاقی در جهانی که هیچ راهنمایی برای افراد ندارد، چقدر باریک است.

«بیرون در تاریکی» مانند یک اسطوره عامیانه تاریک است که نه برای تسلی، بلکه برای هشدار دادن نوشته شده است. مک‌کارتی در این رمان به ما نشان می‌دهد که برخی داستان‌ها برای ایجاد آشفتگی ساخته شده‌اند، برای برهم زدن این توهم که نظم و عدالت در نهایت به دست خواهد آمد. مک‌کارتی با بستن رمان بدون رحم و توضیح، خواننده را با سنگینی آنچه شاهد بوده است تنها می‌گذارد؛ انتخابی که کتاب را از یک تجربه روایی به یک محاسبه اخلاقی تبدیل می‌کند، محاسبه‌ای که مدت‌ها پس از محو شدن جمله آخر در سکوت ادامه می‌یابد.