کتاب «نقدی فلسفی به یالوم» (A Philosophical Analysis and Critique of Dr. Irvin Yalom’s Writings Concerning Philosophical Counseling) مقالهای علمی اثر شلومیت شوستر (Shlomit C. Schuster) مشاور فلسفی است که عمیقاً بررسی میکند که یالوم چگونه در آثارش مشاوره فلسفی را به تصویر کشیده و فرضیات فلسفی زیربنایی دیدگاههای او را برجسته میکند. شوستر استدلال میکند که درک یالوم از مشاوره فلسفی به طور قابل توجهی تحت تأثیر پیشینه او در رواندرمانی وجودی و گروهدرمانی است، که او را به تصویر کشیدن مشاوره فلسفی از طریق یک لنز درمانی به جای یک عمل غیربالینی متمایز سوق میدهد. او در داستانهای مشهور یالوم کاوش میکند تا نشان بدهد چگونه کشمکشهای شخصی با فلسفه، دین و مرزهای حرفهای بر بازنماییهای او تأثیر میگذارد.
دربارهٔ اروین یالوم
اروین یالوم (Irvin Yalom) روانپزشک و رواندرمانگر وجودی بسیار مشهور، در رمانهای شناختهشدهاش «وقتی نیچه گریست» (When Nietzsche Wept) و «درمان شوپنهاور» (The Schopenhauer Cure) ایدههای خاصی در رابطه با مشاورهٔ فلسفی دارد. در «وقتی نیچه گریست» نیچه یک مشاور فلسفی است در کتاب بعدی فیلیپ اسلیت، فیلسوفی که دفتر مشاوره دارد، با گذراندن شش ماه درمان نزد درمانگر گروهی، به یک مشاور فلسفی مجوزدار تبدیل میشود. یالوم شش کتاب غیرداستانی و ۸ رمان دیگر در زمینهٔ رواندرمانی نیز منتشر کرده است.
در ژانر داستانی، «وقتی نیچه گریست» و «درمان شوپنهاور»، یالوم به صراحت فلسفه را به عنوان نوعی درمان بررسی میکند. صرف نظر از نیت یالوم در مورد مشاوره فلسفی، این رمانها میتوانند کلیشهای منفی و نادرست در مورد زندگی فیلسوف و مشاور فلسفی ایجاد یا آنها را تقویت کنند. اروین یالوم برای رمان روانشناسی «وقتی نیچه گریست» جایزۀ طلای کلوپ کامانولث را دریافت کرد. او همچنین در سال 2002 جایزۀ انجمن روانپزشکی آمریکا را گرفت. شورای جهانی روان درمانی در سال 2009 جایزۀ بینالمللی زیگموند فروید را برای روان درمانی در شهر وین، اتریش به وی اهدا کرد.
دربارهٔ کتاب
در کتاب «نقدی فلسفی به یالوم»، شوستر به دقت بررسی میکند که چگونه نوشتههای اروین یالوم در مورد مشاوره فلسفی عمیقاً تحت تأثیر پیشینه او در رواندرمانی وجودی و گروهدرمانی قرار گرفتهاند. او استدلال میکند که یالوم به مشاوره فلسفی به عنوان یک عمل صرفاً فلسفی متمایز از درمان نمینگرد؛ در عوض، برداشت او به شدت تحت تأثیر فرضیات بالینی و چارچوبهای درمانی است. شوستر به نمونههایی از روایتهای یالوم مانند «وقتی نیچه گریست» و «درمان شوپنهاور» اشاره میکند تا نشان دهد که چگونه رشد شخصی، کشمکش با مضامین فلسفی و مذهبی، مرز بین عمل فلسفی و رواندرمانی را برای یالوم محو میکند.
علاوه بر این، شوستر در این کتاب ناسازگاری در برخورد یالوم با مشاورهٔ فلسفی را نقد کرده است. او معتقد است یالوم به جای اینکه آن را به عنوان یک فرآیند فلسفی دروننگر و گفتگومحور که دقیقاً مبتنی بر پژوهش فلسفی است، در نظر بگیرد، اغلب به زبان و دغدغههای درمانی بازمیگردد، که به گفته شوستر، امکان عمل فلسفی غیربالینی را تضعیف میکند. شوستر با ردیابی این مضامین در آثار یالوم، اظهار میکند که رویکرد او را نمیتوان به طور کامل از هویت او به عنوان یک درمانگر جدا کرد و بنابراین روایت او از مشاوره فلسفی، تمایز روشنی بین گفتگوی فلسفی و مداخله درمانی قائل نمیشود.
ویژگیهای برجستهٔ کتاب
کتاب «نقدی فلسفی به یالوم» بررسی انتقادی و علمی از چگونگی مفهومسازی مشاور فلسفی اروین یالوم، چهرهای برجسته در رواندرمانی وجودی است و نشان میدهد رویکرد او عمیقاً به پیشینهٔ بالینی او بستگی دارد. شوستر نشان میدهد که چگونه روایتها و مثالها و از جمله رمانهای یالوم، منعکسکننده دغدغههای درمانی شخصی و فرضیات بالینی هستند و این امر مرز بین درمان و مشاوره فلسفی را محو میکند و ادعاهای یالوم مبنی بر ارائه یک عمل فلسفی متمایز را به چالش میکشد. ویژگیهای برجستهٔ این کتاب عبارتاند از:
- نقد فلسفی متمرکز: شوستر صرفاً مواضع یالوم را خلاصه نمیکند، بلکه مبانی مفهومی روایت او از مشاوره فلسفی را به طور انتقادی تحلیل میکند و نشان میدهد که چگونه پیشینه بالینیاش، ادعاهای او را شکل میدهد.
- تمایز آشکار بین رشتهها: یکی از دستاوردهای اصلی کتاب، تلاش آن برای تمایز قائل شدن بین مشاوره فلسفی به عنوان یک عمل فلسفی و رواندرمانی است، که فرضیات موجود در آثار یالوم مبنی بر اینکه این دو را میتوان به طور کامل از هم جدا کرد، به چالش میکشد.
- تعامل با آثار یالوم: این تحلیل با استفاده از مثالهایی از نوشتههای خود یالوم، نشان میدهد که چگونه مضامین درمانی شخصی در بحث فلسفی او نفوذ میکنند.
- طرح مسائل روششناختی: شوستر با نشان دادن فرضیات بالینی ضمنی در روایتهای یالوم، خواننده را به تأمل بیشتر در مورد چگونگی تعریف مشاوره فلسفی و استانداردهای روششناختی دعوت میکند.
- متن علمی اما قابل فهم: حتی با وجود نقد مفصل، این کتاب همچنان برای محققان فلسفه کاربردی و مطالعات مشاوره قابل فهم است و به بحثهای جاری در مورد ماهیت و دامنه مشاوره فلسفی کمک میکند.
این کتاب مناسب چه کسانی است؟
این کتاب مناسب محققان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی شاغل در مشاوره فلسفی و فلسفه کاربردی، مشاوران فلسفی شاغل که میخواهند مرزهای مفهومی رشته خود را روشن کنند، و رواندرمانگران تحت تأثیر اروین یالوم که به چگونگی تلاقی کارشان با فلسفه علاقهمند هستند، خوانده شود. همچنین برای فیلسوفان دانشگاهی که به روششناسی عمل فلسفی علاقهمند هستند، محققانی که رابطه بین رواندرمانی وجودی و گفتگوی فلسفی را بررسی میکنند، و خوانندگان پیشرفته آثار بالینی و ادبی یالوم که میخواهند دیدگاهی انتقادی و مبتنی بر نظریه در مورد تفسیر او از مشاوره فلسفی داشته باشند، ارزشمند است.
چرا کتاب «نقدی فلسفی به یالوم» را بخوانیم؟
- چون مرز بین فلسفه و رواندرمانی را روشن میکند: یکی از قانعکنندهترین دلایل برای خواندن این کتاب، تلاش مداوم شوستر برای تمایز مشاوره فلسفی از رواندرمانی وجودی است. او استدلال میکند که چارچوب یالوم، علیرغم استناد به فیلسوفان و مضامین فلسفی، همچنان مبتنی بر فرضیات درمانی و اهداف بالینی است. او با باز کردن این همپوشانی، خواننده را وادار میکند تا با دقت در مورد هویت رشتهای، تفاوتهای روششناختی و انسجام مفهومی فکر کند. این توضیح مستقیماً بر نحوه تعریف متخصصان از کار خود، نحوه درک مراجعین از این فرآیند و نحوه توجیه این رشته در دانشگاه و عمل حرفهای تأثیر میگذارد.
- چون نقدی دقیق بر آثار یکی از برجستهترین روانشناسان وجودی است: اروین یالوم به دلیل ادغام فلسفه در رواندرمانی، بهویژه از طریق آثاری مانند «وقتی نیچه گریست» و «درمان شوپنهاور»، مورد تحسین گسترده قرار گرفته است. نقد شوستر دقیقاً به این دلیل قابل توجه است که بر تحلیل دقیق فلسفی متکی است. شوستر فرضیات، زبان و استراتژیهای روایی او را با دقت بررسی میکند و نشان میدهد که تنشهای مفهومی از کجا ناشی میشوند. خواندن این کتاب تفکر انتقادی شما را تیزتر میکند و نشان میدهد که چگونه با احترام و در عین حال محکم با متفکران تأثیرگذار تعامل کنید.
- چون درک شما از مشاورهٔ فلسفی را تغییر میدهد: شوستر به طور ضمنی مدل واضحتری از مشاوره فلسفی را ارائه میدهد که مبتنی بر گفتگوی فلسفی است. او با تحلیل آنچه مشاوره فلسفی نباید باشد، به تعریف آنچه میتواند و شاید باید باشد کمک میکند. این امر به ویژه اگر در تلاش برای درک مشروعیت، استقلال و مبانی نظری عمل فلسفی هستید، ارزشمند است. این کتاب، این رشته را به سمت خودآگاهی روششناختی بیشتر و انضباط فکری سوق میدهد.
- چون تعامل با مضامین وجودی را عمیقتر میکند: دغدغههای وجودی مانند مرگ، آزادی، انزوا، معنا، اغلب از طریق واژگان درمانی فیلتر میشوند. شوستر خوانندگان را دعوت میکند تا این مضامین را از دیدگاهی کاملاً فلسفی بررسی کنند و آنها را از چارچوبهای تشخیصی یا بالینی جدا کنند. این تغییر، با بازیابی ابعاد استدلالی و مفهومی آنها، مطالعه شما از ادبیات وجودی و متون فلسفی را غنیتر میکند. نتیجه، مواجههای فلسفیتر با تفکر وجودی است.
کتاب «نقدی فلسفی به یالوم» را بخوانید، چون یک بررسی دقیق و مفهومی از چگونگی تعریف، اجرا و سوءتفاهمها در زمینهٔ مشاورهٔ فلسفی به حساب میآید. شوستر به جای پذیرش ادعاهای تأثیرگذار در این زمینه، با دقت مبانی نظری پشت آنها - به ویژه ادعاهای مطرح شده توسط اروین یالوم - را بررسی میکند و خواننده را مجبور میکند تا با یک سوال اساسی روبرو شود: فلسفه دقیقاً کجا پایان مییابد و رواندرمانی آغاز میشود؟ اگر به دنبال متنی واضح، دقت و تعامل جدی فلسفی با عمل کاربردی هستید، این کتاب دقیقاً همین کار را کرده است.
دربارهٔ نویسنده
شلومیت شوستر مشاور فلسفی و یکی از پیشگامان در این حوزه است که در ۱۹۵۱ به دنیا آمد و در ۲۰۱۶ درگذشت. او مدرک دکترای خود را در رشتهٔ فلسفه از دانشگاه عبری اورشلیم دریافت کرد و از سال ۱۹۸۹ در جلسات خصوصی و گروهی به فلسفه میپردازد. فلسفه برای او یک گفتگوی آزاد و جایگزینی برای رواندرمانی است و او همچنین در جلسات خصوصی به فیلسوفان آموزش میدهد که چگونه به یک مشاور فلسفی حرفهای تبدیل شوند.
سخن پایانی
کتاب «نقدی فلسفی به یالوم» تقابلی بین دو تبار فکری را به تصویر میکشد: فلسفه به عنوان یک پژوهش منظم و رواندرمانی به عنوان یک عمل شفابخش. شوستر با قرار دادن اروین یالوم و مطرحترین آثارش، تحت بررسی تحلیلی، نشان میدهد که این سنتها چقدر آسان با هم در میآمیزند و حفظ یک مرز مفهومی مشخص بین آنها چقدر دشوار است. آثار او به ما یادآوری میکند که وقتی فلسفه وارد اتاق مشاوره میشود، میتواند به چیزی ترکیبی، پربار و معنادار تبدیل شود؛ اما از نظر تئوری نیز ناپایدار است.
شوستر نه ارزش درمان وجودی را انکار میکند و نه دستاوردهای ادبی و بالینی یالوم را رد میکند. در عوض، او سؤال دشوارتری میپرسد: وقتی گفتگوی فلسفی در چارچوبهای درمانی جذب میشود، چه اتفاقی میافتد؟ او با طرح این سؤال، خواننده را دعوت میکند تا مشاوره فلسفی را مورد بازنگری قرار دهد. آیا این شاخهای از درمان است که توسط فیلسوفان غنی شده است، یا یک عمل مستقل با اهداف، استانداردها و روشهای خاص خود است؟ او با این تنش آشکار، به چگونگی درک ما از خرد، رنج و نقش تفکر در زندگی انسان میپردازد.
این کتاب خوانندگان را به چالش میکشد تا به دنبال استدلالهای آسان نباشند و حتی هنگام برخورد با چهرههای محترمی مانند یالوم، بر دقت مفهومی اصرار ورزند. بدین ترتیب شوستر در کتاب «نقدی فلسفی بر یالوم» فلسفه را نوعی فعالیت دقیق با نظم و الزمات خاص خود تعریف میکند و از آن دفاع میکند و در نهایت باعث شفافسازی کاملاً منحصربهفردی شده و نشان میدهد که اگر فلسفه قرار است نقشی در مشاوره داشته باشد، ابتدا باید بدون شک فلسفی باقی بماند.
در بخشی از کتاب میخوانیم:
عنوان یک کتاب باید به خواننده کمک کند تا اصلِ حرفِ آن کتاب را از دست ندهد. نیچه دو بار گریه میکند. این دو نقطه نقطههای اوج روایتِ کمکِ فیلسوف و درمانگر به یکدیگرند. اشکهای نیچه به معنای پیروزیِ درمانی برویر است. نیچه ابایی ندارد که بگوید دوستی برویر چه تأثیری بر فلسفهی زیستهی او گذاشته است. به برویر میگوید: «تا پیش از این، فقط نیمی از معنای “سرنوشت را دوست بدار” را دریافته بودم: خودم را طوری تربیت کرده بودم که سرنوشتم را دوست داشته باشم. بهتر بگویم: رضایت داده بودم که سرنوشتم را دوست بدارم. اما حالا به لطف تو به لطف قلب گشودهی تو، میفهمم که میتوانم انتخاب کنم... سرنوشت را انتخاب کن، سرنوشتت را دوست بدار». اما برویر معتقد است نیچه مشکلات آسیبزایی دارد که در جاهایی بسیار عمیقتر از ساحت آگاهیاش خانه کردهاند و به کودکی او برمیگردند و، به علت همین مشکلات، نمیتواند به او کمک کند تا تغییری اساسی در خودش ایجاد کند.