هنر عشق ورزیدن

کتاب «هنر عشق ورزیدن» (The Art of Loving) اثری غیرداستانی از اریک فروم (Erich Fromm) روانکاو و فیلسوف اجتماعی است که در سال ۱۹۵۶ برای اولین‌بار منتشر شد. این کتاب پرفروش‌ترین اثر فروم است که میلیون‌ها نسخه از آن به فروش رسید.

این کتاب ابتدا به عنوان بخشی از مجموعهٔ «دیدگاه جهانی» منتشر شد. در این اثر فروم دیدگاه خود را در مورد طبیعت انسان از آثار اولیه‌اش، گریز از آزادی و انسان برای خویشتن بسط می‌دهد؛ اصولی که او در بسیاری از آثار مهم دیگر خود دوباره به آنها می‌پردازد. او مفهوم رایج عشق را مورد انتقاد قرار می‌دهد و ادعا می‌کند که عشق تنها شرط لازم برای یک وجود انسانی سالم و رضایت‌بخش است.

کتاب «هنر عشق ورزیدن» کاوشی مهم در باب عشق است که به پیچیدگی‌های عشق می‌پردازند. اریک فروم کتاب را با یک پرسش اساسی آغاز می‌کند: آیا عشق یک هنر است؟ اگر عشق هنر باشد، آیا برای آموختن آن به دانش، تلاش و تمرین نیاز داریم؟ فروم معتقد است بیشتر مردم مسئله عشق را اشتباه تعریف می‌کنند. آن‌ها معمولاً تصور می‌کنند مشکل اصلی این است که چگونه فردی دوست‌داشتنی پیدا کنند یا چگونه کاری کنند که دیگران عاشقشان شوند؛ در حالی که مسئله مهم‌تر، توانایی عشق ورزیدن است. از نگاه او، عشق نیز مانند هر هنر دیگری به شناخت، تمرین و پرورش نیاز دارد و نمی‌توان تنها با پیدا کردن فردی مناسب انتظار داشت یک رابطه عاشقانه موفق شکل بگیرد.

فروم سپس به موانعی می‌پردازد که در جامعه مدرن بر سر راه عشق سالم قرار دارند. او معتقد است انسان امروزی اغلب تحت تأثیر نیاز به موفقیت، جایگاه اجتماعی، جذابیت ظاهری و تأیید دیگران قرار دارد و حتی روابط عاطفی نیز گاهی به نوعی معامله تبدیل می‌شوند. در چنین شرایطی، فرد ممکن است بیشتر نگران این باشد که چه کسی برای من مناسب است تا اینکه از خود بپرسد آیا من توانایی دوست داشتن دارم؟ فروم در این کتاب عشق را در نقطه مقابل وابستگی، تملک، خودشیفتگی و نیاز افراطی به تأیید قرار می‌دهد و بر اهمیت استقلال و بلوغ عاطفی تأکید می‌کند.

بخش مهمی از کتاب به عناصر عشق بالغ اختصاص دارد. از نظر فروم، عشق واقعی با مراقبت، مسئولیت، احترام و شناخت همراه است. فروم همچنین عشق به خود را با خودخواهی یکی نمی‌داند و توضیح می‌دهد که کسی که قادر نیست خودش را محترم بشمارد و نیازهای واقعی خود را بشناسد، در برقراری رابطه‌ای سالم با دیگران نیز با مشکل روبه‌رو خواهد شد. در نهایت، نویسنده عشق را نوعی نگرش و شیوه زندگی معرفی کرده که می‌تواند روابط ما با دیگران و حتی نگاه ما به جهان را دگرگون کند.

«هنر عشق ورزیدن» اثری روان‌شناختی و فلسفی است که عشق را مهارتی قابل یادگیری و یکی از مهم‌ترین توانایی‌های زندگی می‌داند. اریک فروم در این اثر با نگاهی انتقادی به برداشت‌های رایج از عشق، درباره عواملی مانند بلوغ عاطفی، استقلال، مسئولیت‌پذیری، احترام، شناخت و توانایی برقراری ارتباط سخن می‌گوید. ویژگی مهم کتاب این است که موضوع عشق را مفهومی گسترده می‌داند که رابطه فرد با خودش، خانواده، دوستان، جامعه و جهان پیرامونش را نیز دربرمی‌گیرد. سایر ویژگی‌های برجستهٔ این کتاب عبارت‌اند از:

این کتاب در دهه 1960 در دانشگاه‌ها بسیار محبوب بود و دکتر فروم در آن زمان به نوعی به یک چهره فرقه‌ای در میان تعداد زیادی از دانشجویان تبدیل شد. همچنین این کتاب، درک فروم را به عنوان یک نویسنده محبوب، نویسنده‌ای که آثار خود را برای جذب مخاطبان گسترده‌تر ساده می‌کند، افزایش داد. واشنگتن پست (The Washington Post)

کتاب هنر عشق ورزیدن برای افرادی مناسب است که به روان‌شناسی، فلسفه، خودشناسی و بهبود روابط عاطفی و اجتماعی علاقه دارند. اگر می‌خواهید درباره تفاوت میان عشق سالم و وابستگی، اهمیت استقلال در رابطه، نقش احترام و مسئولیت در عشق و چگونگی ایجاد ارتباطی عمیق‌تر با دیگران بیشتر بدانید، این کتاب می‌تواند انتخاب مناسبی باشد. همچنین خوانندگانی که از مطالعهٔ آثار روان‌شناختی و فلسفی اریک فروم، کتاب‌های مربوط به رشد فردی و آثاری درباره روابط عاطفی لذت می‌برند، احتمالاً با دیدگاه‌های این اثر ارتباط برقرار خواهند کرد؛ البته بهتر است کتاب را به‌عنوان یک راهنمای کاربردی رابطه نخوانید، زیرا بخش مهمی از جذابیت آن به تحلیل‌های فلسفی و اجتماعی فروم درباره زندگی مدرن بازمی‌گردد.

کتاب «هنر عشق ورزیدن» را باید خواند، زیرا دیدگاهی متفاوت و عمیق‌تر درباره عشق دارد و خواننده را تشویق می‌کند به جای تمرکز بر پیدا کردن فرد مناسب، به توانایی خودش برای دوست داشتن، برقراری ارتباط و ساختن یک رابطه سالم فکر کند. این اثر به شما کمک می‌کند مفاهیمی مانند عشق، استقلال، مسئولیت، احترام و مراقبت را از زاویه‌ای تازه ببینید و متوجه شوید که رابطه موفق تنها به احساسات اولیه وابسته نیست؛ بلکه به رشد فردی و توانایی ایجاد یک ارتباط بالغ نیز نیاز دارد.

اریک فروم روانشناس اجتماعی، روانکاو، جامعه‌شناس، فیلسوف انسان‌گرا و سوسیالیست دموکرات آلمانی-آمریکایی در ۱۹۰۰ به دنیا آمد و در ۱۹۸۰ درگذشت. او یک یهودی آلمانی بود که از رژیم نازی گریخت و در ایالات متحده اقامت گزید. فروم در رشتهٔ جامعه‌شناسی تحصیل کرد و بعدها یکی از بنیانگذاران مؤسسه روانپزشکی، روانکاوی و روانشناسی ویلیام آلانسون وایت در شهر نیویورک شد و با مکتب فرانکفورت در نظریه انتقادی مرتبط بود. او پس از مهاجرت از آلمان به آمریکا و سپس مکزیک، در دانشگاه‌ها و مراکز روان‌کاوی مختلف تدریس و فعالیت کرد و آثار متعددی درباره روان‌شناسی، جامعه و انسان منتشر کرد.

اریک فروم در آثار مهمی مانند «گریز از آزادی»، «انسان برای خویشتن» و «هنر عشق ورزیدن» دیدگاه‌های روان‌شناختی، فلسفی و اجتماعی خود را درباره آزادی، اخلاق، عشق و ماهیت انسان مطرح کرد. او عشق را صرفاً یک احساس نمی‌دانست، بلکه آن را توانایی‌ای خلاقانه و آموختنی می‌دانست که بر پایه مراقبت، مسئولیت، احترام و شناخت شکل می‌گیرد؛ همچنین معتقد بود انسان برای گریز از آزادی ممکن است به همنوایی، اقتدارگرایی یا ویرانگری پناه ببرد و راه رسیدن به زندگی سالم‌تر را در عشق، عقل، آزادی و رشد توانایی‌های انسانی می‌دید.

اگر از مطالعهٔ «هنر عشق ورزیدن» لذت برده‌اید و به دنبال آثار مشابه می‌گردید، بهتر است ابتدا مشخص کنید کدام بخش کتاب برایتان جذاب‌تر بوده است. اگر به تحلیل عشق و روابط علاقه دارید، سراغ آثار روان‌شناختی درباره رابطه، دلبستگی و ارتباط عاطفی بروید؛ اگر دیدگاه فلسفی فروم برایتان جذاب‌تر بوده است، کتاب‌هایی را انتخاب کنید که درباره معنای عشق، آزادی، تنهایی و زندگی مدرن بحث می‌کنند. آثاری از خود اریک فروم مانند «گریز از آزادی» و «انسان برای خویشتن» نیز انتخاب‌های مناسبی هستند. در ادامه چند کتاب با حال‌وهوای مشابه به شما معرفی کرده‌ایم.

کتاب «همه‌چیز درباره عشق» (All About Love: New Visions ) از بل هوکس اثری تأمل‌برانگیز درباره مفهوم عشق، روابط عاطفی، مراقبت، احترام و مسئولیت‌پذیری است که تلاش می‌کند برداشت‌های رایج و گاه سطحی از عشق را به چالش بکشد. بل هوکس مانند اریک فروم در «هنر عشق ورزیدن» عشق را یک احساس یا تجربه زودگذر نمی‌داند، بلکه آن را مجموعه‌ای از انتخاب‌ها و رفتارهایی می‌داند که به آگاهی، مسئولیت، احترام و توجه به دیگری نیاز دارند. هر دو کتاب بر اهمیت شناخت خود، غلبه بر الگوهای ناسالم و ساختن روابطی مبتنی بر مراقبت و صداقت تأکید می‌کنند.

از مطالعهٔ این کتاب نیز به اندازهٔ «هنر عشق ورزیدن» لذت خواهید بُرد، چون با زبانی متفاوت اما با نگاهی نزدیک به فروم، شما را به بازنگری در تعریف عشق و شیوه برقراری ارتباط با دیگران دعوت می‌کند و می‌تواند نگاهتان را به روابط عاطفی و زندگی شخصی عمیق‌تر کند.

کتاب «دلبسته» (Attached: The New Science of Adult Attachment and How It Can Help You Find—and Keep—Love) از امیر لوین و ریچل هلر اثری روان‌شناختی درباره نظریه دلبستگی و تأثیر سبک‌های دلبستگی بر روابط عاطفی است. نویسندگان با بررسی سه سبک اصلی دلبستگی، یعنی ایمن، اضطرابی و اجتنابی، به خواننده کمک می‌کنند الگوهای رفتاری خود و شریک عاطفی‌اش را بهتر بشناسد. این کتاب با «هنر عشق ورزیدن» در توجه به کیفیت روابط، شناخت خود، شکل‌گیری ارتباط سالم و اهمیت آگاهی در عشق شباهت دارد؛ هرچند «دلبسته» بیشتر بر پژوهش‌های روان‌شناسی دلبستگی و کاربرد آن‌ها در روابط تمرکز می‌کند.

از مطالعهٔ این کتاب نیز به اندازهٔ «هنر عشق ورزیدن» لذت خواهید بُرد، چون با رویکردی علمی و کاربردی به شما کمک می‌کند رفتارهای خود در روابط عاطفی را بهتر بشناسید و برای ساختن ارتباطی سالم‌تر و رضایت‌بخش‌تر آگاهانه‌تر عمل کنید.

عشق برای بسیاری از ما احساسی است که تصور می‌کنیم باید روزی به‌طور اتفاقی آن را پیدا کنیم؛ گویی کافی است فرد مناسبی وارد زندگی‌مان شود تا همه‌چیز خودبه‌خود درست پیش برود. اما اریک فروم، روان‌کاو و فیلسوف اجتماعی برجسته، در کتاب «هنر عشق ورزیدن» با همین تصور رایج مخالفت می‌کند. از نگاه او، عشق چیزی فراتر از عاشق شدن یا تجربه یک احساس شدید و زودگذر است؛ عشق مهارتی است که برای پرورش آن باید آموخت، تمرین کرد و رشد یافت. فروم در این اثر تلاش می‌کند نشان دهد چرا دوست داشتن دیگران به اندازه دوست داشته شدن اهمیت دارد و برای داشتن یک رابطه سالم، چه ویژگی‌هایی باید در خودمان ایجاد کنیم.

فروم در این کتاب نشان می‌دهد که عشق توانایی‌ای‌ست که برای رشد و پرورش آن باید تلاش کرد. او با تأکید بر مراقبت، مسئولیت، احترام و شناخت، تصویری از عشق بالغ ترسیم می‌کند که در آن فرد ضمن برقراری ارتباط عمیق با دیگری، استقلال و هویت خود را نیز حفظ می‌کند. همین نگاه، اثر را از بسیاری از کتاب‌های عامه‌پسند درباره روابط عاطفی متمایز کرده است. یکی از مهم‌ترین فواید مطالعه کتاب «هنر عشق ورزیدن» این است که به خواننده کمک می‌کند نگاهی متفاوت به عشق و رابطه داشته باشد. 

خواننده در طول کتاب با این پرسش روبه‌رو می‌شود که آیا بیشتر به دنبال دوست داشته شدن است یا واقعاً توانایی دوست داشتن را در خود پرورش داده است. این پرسش ساده می‌تواند دریچه‌ای برای خودشناسی بیشتر و بررسی شیوه ارتباط فرد با شریک عاطفی، خانواده، دوستان و حتی خودش باشد. اگر به دنبال کتابی هستید که در کنار پرداختن به عشق و روابط، شما را با مفاهیمی مانند آزادی، استقلال، مسئولیت، احترام و رشد فردی درگیر کند، این اثر را بخوانید. ماندگاری دیدگاه‌های اریک فروم نشان می‌دهد که پرسش‌های مطرح‌شده در این کتاب همچنان برای خواننده امروزی اهمیت دارند؛ به همین دلیل، مطالعه آن می‌تواند نگاه شما را برای همیشه به عشق و رابطه تغییر دهد.

 

آیا عشق هنر است؟ اگر هنر باشد آیا به دانش و کوشش نیازمند است؟ آیا عشق احساسی مطبوع است که درک آن بستگی به بخت آدمی دارد، یعنی چیزی است که اگر بخت یاری کند، آدمی بدان «گرفتار» می‌شود؟ مباحث این کتاب کوچک مبتنی بر پرسش اول است، در صورتی که امروز بدون شک اکثر مردم به تعبیر دوم بیشتر معتقدند.

این بدان معنی نیست که مردم عشق را مهم نمی‌انگارند؛ مردم تشنه‌ی عشق‌اند، فیلم‌هایی که مردم درباره‌ی داستان‌های عاشقانه‌ی شاد یا غم‌انگیز می‌بینند بی‌شمار است، مردم به صدها آواز مبتذل عاشقانه گوش می‌دهند؛ با وجود این، به‌ندرت کسی این اندیشه را به دل راه می‌دهد که در عشق نیاز به آموختن نکته‌ها و چیزها دارد.

اساس این رویه‌ی عجیب مقدماتی چند دارد که هریک، به‌تنهایی یا همه‌ی مشترکاً، آن را تأیید می‌کنند. مشکل بسیاری از مردم در وهله‌ی نخست این است که دوستشان بدارند، نه اینکه خود دوست بدارند یا استعداد مهر ورزیدن داشته باشند.