زمینه های اجتماعی انقلاب ایران

انتشارات نگاه معاصر منتشر کرد:
حسین بشیریه، استاد دانشگاه سیراکیوز نیویورک، کتابی تحت عنوان «دولت و انقلاب در ایران» با انتشارات سن‌مارتین منتشر کرد که تز دکترای او بود.
به گزارش پایگاه تحلیلی ـ خبری ایران بالکان (ایربا) به نقل از شرق، او در این کتاب، که یکی از مهم‌ترین تحلیل‌های موجود دربارهٔ انقلاب ۵۷ است، به بررسی نقش دولت در تاریخ معاصر ایران و علل و زمینه‌های سیاسی و اجتماعی انقلاب پرداخته است. حال، با گذشت بیش از ۳۰ سال از چاپ اول این کتاب به انگلیسی، ترجمهٔ فارسی آن تحت عنوان «زمینه‌های اجتماعی انقلاب ایران» از سوی انتشارات نگاه معاصر منتشر شده است.
این کتاب با رویکرد جامعه‌شناسی سیاسی می‌کوشد، ورای علایق فکری و روشنفکری، تبیینی عینی و علمی از امر انقلاب ارائه دهد. از این رو، بشیریه در تحلیل خود، نخست با رویکردی تاریخی تا دورهٔ قاجار به عقب برمی‌گردد و نشان می‌دهد در دورهٔ قاجار، ساختارهای دولت سنتی به‌تدریج از هم فروپاشیدند و این امر باعث شد ساختار اجتماعی پس از مشروطه را طبقاتی مثل اشراف زمین‌دار، علمای بلندپایه و بورژوازی فرادست نوظهور، خرده‌بورژوازی ملی بازار، خرده‌بورژوازی حقوق‌بگیر، طبقهٔ کارگر و دهقانان تشکیل دهند. اما در نظر بشیریه، دورهٔ پس از سقوط رضاشاه با فعال‌سازی سیاسی سریع مردم در اثر بسیج حزب توده و گسترش بورژوازی تجاری ملی، به‌عنوان بخش اصلی بلوک قدرت، مشخص می‌شود.
به‌دنبال سقوط مصدق، بلوک قدرت از سوی طبقهٔ بالا اشغال می‌شود و قدرت شاه به حمایت از نخبگان نظامی و طبقهٔ زمین‌دار وابسته می‌شود. بر این اساس، به باور بشیریه، ظهور رژیمی تمامیت‌خواه و اقتدارگرا در دورهٔ پهلوی دوم، خشم منتقدان زمین‌دار، تاجر و روحانی را برانگیخت و در عمل به منازعه‌ای آشکار میان ارتش و اپوزیسیون بدل شد. بشیریه در این کتاب، علاوه‌بر پرداخت تاریخی انقلاب ایران، با استفاده از آرای متفکرانی چون پولانزاس، آنتونیو گرامشی و کرین برینتون، تحلیلی چندسویه از انقلاب ارائه می‌دهد و می‌کوشد با مفاهیمی مثل بلوک قدرت، نیروی هژمونیک، دولت پاتریمونیال و دورهٔ ترمیدور، سلاحی کارآمد برای بررسی انقلاب پیچیده‌ای همچون انقلاب ایران فراهم کند. در واقع، پروژهٔ بشیریه در این کتاب، تاریخ و جامعه‌شناسی سیاسی را هم‌زمان پیش می‌برد. از این رو، در تمام فصول کتاب، بشیریه در تلاش است نشان دهد انقلاب ۵۷ چگونه به وقوع پیوست و ماهیت منافع گروه‌های دخیل در انقلاب چه بود. همچنین می‌کوشد تحلیلی از ویژگی‌ها و مشخصات دولت برآمده از منازعات داخلی ارائه دهد و از این طریق، رابطهٔ دولت با طبقات و گروه‌های مختلف اجتماعی را نشان دهد و این‌که آیا منازعات سیاسی درونی تأثیری بر ساخت دولت داشته است یا نه.
از فصل‌های این کتاب می‌توان به «تحول ساختار دولت»، «رژیم قدیم: حکومت پادشاهی»، «خیزش ایدئولوژی انقلاب: احیای ناسیونالیسم اسلامی»، «بحران اقتصادی و بحران دیکتاتوری» و «به‌سوی بازسازی دولت» اشاره کرد.
فروشگاه اينترنتی 30بوک