مدل کسبوکار سازمان شما در پنج یا ده ساله آینده چگونه خواهد بود؟ آیا شما با رقبایی مواجه خواهید شد که مدلهای کسبوکار قدرتمندتر و جدیدتری نسبت به شما دارند؟ کتاب «خلق مدل کسبوکار» (Business Model Generation) اثر الکساندر استروالدر (Alexander Osterwalder) مشاور کسبوکار و ایو پیگنیور (Yves Pigneur) استاد دانشگاه لوزان است و اولینبار در سال ۲۰۱۰ منتشر شد.
نویسندگان در این کتاب بینش عمیقی دربارهٔ ماهیت مدلهای کسبوکار در ذهن شما ایجاد میکند و به توصیف مدلهای قدیمی و جدید و پویاییهای آنها میپردازد و به تکنیکهای نوآوری، چگونگی جایگاهیابی مدل در فضای رقابتی شدید و چگونگی هدایت فعالیتهای مربوط به طراحی مجدد مدل کسبوکار نیز پرداخته است.
اگر سازمان شما نیاز به سازگاری با واقعیتهای جدید و سخت دارد، اما هنوز استراتژیای ندارید که شما را از رقبایتان متمایز کند، به «خلق مدل کسبوکار» نیاز دارید.
دربارهٔ کتاب
کتاب «خلق مدل کسبوکار» یکی از منابع شناختهشده در زمینه طراحی و نوآوری مدلهای کسبوکار است. نویسندگان در این کتاب توضیح میدهند که چگونه میتوان شیوه خلق ارزش، ارائه ارزش به مشتری و کسب درآمد از آن را بهصورت منسجم طراحی و بازآفرینی کرد. محور اصلی کتاب، بوم مدل کسبوکار (Business Model Canvas) است؛ ابزاری بصری که مدل کسبوکار را در ۹ بخش کلیدی مانند بخشهای مشتریان، ارزش پیشنهادی، کانالها، ارتباط با مشتری، جریانهای درآمدی، منابع کلیدی و فعالیتهای کلیدی ترسیم میکند. «خلق مدل کسبوکار» با استفاده از نمونههای واقعی، تصویرسازی و تمرینهای کاربردی، به کارآفرینان و مدیران کمک میکند مدلهای کسبوکار جدیدی طراحی کنند، نقاط ضعف مدل فعلی را شناسایی کنند و برای ایجاد نوآوری و مزیت رقابتی، مدل کسبوکار خود را تغییر دهند.
این کتاب به کمک ۴۷۹ متخصص از ۴۵ کشور جهان تهیه شده و یک طراحی زیبا و چشمانداز در ۴ رنگ دارد که ایدهها و ابزارهای استراتژیک قدرتمندی را در برمیگیرد و پیادهسازی آنها را در سازمان شما آسان کرده و رایجترین الگوهای مدل کسبوکار را بر اساس مفاهیم متفکران برجسته کسبوکار توضیح میدهد و به شما کمک میکند تا آنها را برای زمینهٔ کاری خود تنظیم کنید. شما یاد خواهید گرفت که چگونه به طور سیستماتیک یک مدل کسبوکار متحولکننده را درک، طراحی و پیادهسازی کنید - یا یک مدل قدیمی را تجزیه و تحلیل و نوسازی کنید. در طول مسیر، مشتریان، کانالهای توزیع، شرکا، جریانهای درآمد، هزینهها و گزاره ارزش اصلی خود را در سطح بسیار عمیقتری خواهید شناخت.
کتاب «خلق مدل کسبوکار» تکنیکهای نوآوری کاربردی را که امروزه توسط مشاوران و شرکتهای پیشرو در سراسر جهان، از جمله ۳M، اریکسون، کپجمینی، دیلویت و دیگران استفاده میشود، ارائه میدهد. این کتاب که برای افراد اهل عمل طراحی شده است، برای کسانی است که آمادهاند تفکر منسوخ را کنار بگذارند و مدلهای جدید خلق ارزش را بپذیرند. برای مدیران، مشاوران، کارآفرینان و رهبران همهٔ سازمانهایی که آمادهٔ ایجاد تغییری اساسی هستند.
آموزههای کتاب خلق مدل کسبوکار
«خلق مدل کسبوکار» کتابی کاربردی و خلاقانه برای شناخت، طراحی و نوآوری در مدلهای کسبوکار است که به یکی از منابع مهم حوزه کارآفرینی، مدیریت و توسعه کسبوکار تبدیل شده است. ویژگی برجسته این کتاب، استفاده از بوم مدل کسبوکار است. زبان نسبتاً ساده، مثالهای واقعی، نمودارها و تمرینهای کاربردی باعث شده است این کتاب راهنمایی عملی برای طراحی مدل کسبوکار، نوآوری در کسبوکار، شناسایی فرصتهای جدید و بازطراحی مدلهای موجود باشد. با خواندن این کتاب با مفاهیم و مهارتهای زیر آشنا خواهید شد:
- شناخت اجزای مدل کسبوکار: یاد میگیرید یک کسبوکار چگونه ارزش خلق میکند، آن را به مشتری میرساند و از این فرایند درآمد به دست میآورد.
- کار با بوم مدل کسبوکار: خواهید آموخت که چگونه ایده یا کسبوکار موجود را در قالب ۹ بخش اصلی بوم مدل کسبوکار ترسیم و تحلیل کنیم.
- طراحی ارزش پیشنهادی: یاد میگیرید ارزش واقعی محصول یا خدمت برای مشتری چیست و چگونه میتوان پیشنهادی متناسب با نیازها و مسائل مشتری طراحی کرد.
- شناسایی فرصتهای نوآوری: این کتاب به شما کمک میکند نقاط ضعف و ظرفیتهای پنهان یک مدل کسبوکار را پیدا کنید و برای ایجاد مدلهای تازه و متفاوت ایدهپردازی کنید.
- تحلیل و بازطراحی مدلهای کسبوکار: میآموزید مدلهای موجود را بررسی کنید، روابط میان اجزای آنها را بشناسید و در صورت نیاز آنها را تغییر دهید یا بهبود ببخشید.
- تبدیل ایده به یک مدل قابل بررسی: یاد میگیرید یک ایدهٔ جذاب را از جنبه مشتری، ارزش پیشنهادی، منابع، فعالیتها، هزینهها و درآمدها بررسی کنید تا تصویری واقعبینانهتر از امکان اجرای آن داشته باشید.
بازخوردها به کتاب خلق مدل کسبوکار
- «خلق مدل کسبوکار»، اساسیترین گام در فرآیند اندیشیدن به بقای سازمان است. مایکل پورتر
- .. خلاصهای جامع و چشمگیر از بسیاری از جدیدترین ایدههای مربوط به ساختار و توسعه کسبوکارها. Anglohigher.com
- ... این کتابچه راهنما احتمالاً کمک بسیار خوبی برای ارزیابی مدلهای کسبوکار خواهد بود. Anatello.com
این کتاب مناسب چه کسانی است؟
این کتاب مناسب افراد بلندپرواز، تغییردهندگان قاعدهٔ بازی و چالشگرانی است که به مقابله با مدلهای کسبوکار از کارافتاده برخاسته و به طراحی سازمانهای فردا میپردازند. این کتاب همچنین برای کارآفرینان، صاحبان کسبوکار، مدیران و فعالان حوزههای مدیریت، بازاریابی و نوآوری، و همچنین افرادی که قصد راهاندازی یک کسبوکار یا توسعه و بازطراحی یک مدل کسبوکار موجود را دارند، انتخابی بسیار مناسب است. دانشجویان و علاقهمندان به کارآفرینی و کسبوکار نیز میتوانند از بوم مدل کسبوکار و رویکرد بصری و کاربردی کتاب بهره زیادی ببرند. این کتاب بهویژه برای کسانی جذاب خواهد بود که دوست دارند با مثالها، نمودارها و ابزارهای عملی، ایدههای کسبوکار را بررسی و به مدلهای قابل اجرا تبدیل کنند. بنابراین اگر به کارآفرینی، طراحی مدل کسبوکار، نوآوری، توسعه کسبوکار و یافتن راههای تازه برای خلق ارزش و درآمد علاقه دارید، مطالعهٔ «خلق مدل کسبوکار» میتواند برایتان هم آموزنده و هم لذتبخش باشد.
چرا کتاب «خلق مدل کسبوکار» را بخوانیم؟
- برای یادگیری شیوه طراحی یک مدل کسبوکار منسجم: یکی از مهمترین دلایل مطالعه این کتاب، آشنایی با ساختار و منطق یک مدل کسبوکار است. بسیاری از ایدههای تجاری در نگاه اول جذاب به نظر میرسند، اما مشخص نیست مشتری دقیقاً چه ارزشی دریافت میکند، کسبوکار چگونه به مشتری دسترسی پیدا میکند و از چه مسیری درآمد به دست میآورد. این کتاب با استفاده از بوم مدل کسبوکار کمک میکند این عناصر را کنار یکدیگر قرار دهیم و ارتباط میان آنها را ببینیم. به این ترتیب، بهجای اینکه فقط روی یک محصول یا ایده تمرکز کنیم، کل سازوکار کسبوکار را بررسی خواهیم کرد.
- برای تبدیل ایدههای خام به فرصت: داشتن یک ایده خوب بهتنهایی به معنای داشتن یک کسبوکار موفق نیست. بدین ترتیب کتاب «خلق مدل کسبوکار» به شما کمک میکند یک ایده را از جنبههای مختلف بررسی کرده و ببینیم آیا برای آن مشتری مشخصی وجود دارد، چه ارزشی ایجاد میکند، چه منابعی برای اجرای آن لازم است و چگونه میتواند درآمد ایجاد کند. این رویکرد باعث میشود پیش از صرف زمان و سرمایه قابل توجه، نقاط قوت و ضعف یک ایده را بهتر بشناسیم و درباره امکان اجرای آن تصمیم آگاهانهتری بگیریم.
- برای پیدا کردن راههای تازه جهت نوآوری در کسبوکار: نوآوری همیشه به معنای ساختن یک محصول کاملاً جدید نیست؛ گاهی میتوان با تغییر شیوه ارائه محصول، روش درآمدزایی، نوع ارتباط با مشتری یا حتی شرکای تجاری، یک مدل کسبوکار متفاوت ایجاد کرد. این کتاب به شما یاد میدهد که به اجزای یک کسبوکار به چشم بخشهایی قابل تغییر نگاه کنید. این دیدگاه برای صاحبان کسبوکار و مدیرانی که میخواهند فرصتهای جدیدی برای رشد و ایجاد مزیت رقابتی پیدا کنند، اهمیت زیادی دارد.
- برای شناخت بهتر مشتری و ارزش پیشنهادی: یکی از نکات مهمی که در این کتاب عنوان شده این است که مدل کسبوکار را از مشتری جدا نمیکند. نویسندگان در این کتاب نشان میدهند یک کسبوکار زمانی میتواند ارزش ایجاد کند که مسئله، نیاز یا خواسته مشتری را بهدرستی بشناسد. مطالعه کتاب کمک میکند درباره این پرسش اساسی دقیقتر فکر کنید و از خود بپرسید که چرا مشتری باید محصول یا خدمت ما را انتخاب کند و در نتیجه، میتوانید ارزش پیشنهادی خود را شفافتر کنید، مشتریان هدف را بهتر بشناسید و ارتباط میان نیاز مشتری و محصول یا خدمت را دقیقتر بررسی کنید.
کتاب «خلق مدل کسبوکار» را باید خواند چون یکی از کتابهای مهم و کاربردی در زمینه کارآفرینی، طراحی مدل کسبوکار و نوآوری است و خواندن آن به ما کمک میکند نگاه دقیقتری به نحوه فعالیت و درآمدزایی یک کسبوکار داشته باشیم. این کتاب با معرفی بوم مدل کسبوکار و استفاده از مثالهای واقعی و ابزارهای بصری، مفاهیم نسبتاً پیچیده مدیریت و کسبوکار را به شکلی سادهتر و عملیتر توضیح میدهد. اگر میخواهید یک ایده تجاری را ارزیابی کنید، کسبوکار جدیدی راه بیندازید، مدل درآمدی یک شرکت را بهتر بشناسید یا برای توسعه یک کسبوکار موجود ایدههای تازه پیدا کنید، این کتاب میتواند چارچوبی کاربردی برای تحلیل و تصمیمگیری در اختیارتان قرار دهد.
دربارهٔ نویسندگان
الکساندر استروالدر سخنران، تسهیلگر و برگزارکنندهٔ کارگاههای کسبوکار و مشاور استراتژی برای سازمانها در ۲۰ کشور در تمام قارهها است. دکتر استروالدر علاوه بر سخنرانیهایش، بر آموزش مدیران در حوزه توسعه و نوآوری مدل کسبوکار تمرکز دارد. او یک وبلاگ محبوب در مورد نوآوری مدل کسبوکار به آدرس www.businessmodelalchemist.com مینویسد. سازمانهایی که از استراتژی کسبوکار شرح داده شده در کتاب «خلق مدل کسبوکار» استفاده میکنند عبارتند از ۳M، اریکسون، IBM، Telenor، Capgemini، Deloitte و بسیاری دیگر.
ایو پیگنیور از سال ۱۹۸۴ استاد دانشگاه لوزان است و به عنوان استاد مدعو در دانشگاه ایالتی جورجیا، دانشگاه بریتیش کلمبیا، دانشگاه ملی سنگاپور و HEC مونترال فعالیت داشته است. او به همراه الکس استروالدر، بوم مدل کسب و کار را ابداع کرد و کتابهای پرفروش بینالمللی «خلق مدل کسب و کار» و «طراحی ارزش پیشنهادی» را به طور مشترک با او نوشت. ایو و الکس در رتبه چهارم «تأثیرگذارترین متفکران مدیریت Thinkers50» در جهان قرار دارند و جایزه استراتژی Thinkers50 را از آن خود کردهاند.
معرفی کتابهای مشابه
اگر از مطالعهٔ «خلق مدل کسبوکار» لذت بردهاید و به دنبال آثار مشابه میگردید، بهتر است هنگام انتخاب کتاب بعدی به موضوع و رویکرد آن توجه کنید و سراغ آثاری بروید که در حوزههایی مانند کارآفرینی، نوآوری، مدیریت، طراحی مدل کسبوکار و توسعه کسبوکار نوشته شدهاند. کتابهایی که از مثالهای واقعی، ابزارهای کاربردی، چارچوبهای بصری و تمرینهای عملی استفاده میکنند، احتمالاً تجربهای نزدیک به «خلق مدل کسبوکار» برایتان ایجاد خواهند کرد. همچنین میتوانید کتابهایی را انتخاب کنید که موضوعاتی مانند ارزش پیشنهادی، شناخت مشتری، استراتژی کسبوکار، روشهای درآمدزایی و نوآوری در مدلهای کسبوکار را بررسی میکنند. توجه به آثار نویسندگانی که در زمینه مدیریت و کارآفرینی رویکردی کاربردی و مسئلهمحور دارند نیز میتواند به شما کمک کند کتابهایی متناسب با علایق خود پیدا کنید و مطالعه درباره طراحی و توسعه کسبوکار را ادامه دهید. در صورت علاقه مطالعهٔ کتابهای زیر را نیز به شما پیشنهاد میکنیم.
- صفر تا یک اثر پیتر تیل و بلیک مسترز
کتاب «صفر تا یک» (Zero to One) از پیتر تیل و بلیک مسترز، اثری در حوزه کارآفرینی، نوآوری و ساخت کسبوکارهای جدید است که درباره چگونگی خلق ارزش و حرکت از «صفر به یک»؛ یعنی ایجاد چیزی تازه بهجای تکرار آنچه از قبل وجود دارد، صحبت میکند. این کتاب از جهاتی با «خلق مدل کسبوکار» شباهت دارد؛ هر دو کتاب به خواننده کمک میکنند درباره نحوه شکلگیری و توسعه یک کسبوکار، ارزشآفرینی، مشتری، مزیت رقابتی و ایجاد مدلهای متفاوت کسبوکار نگاه دقیقتری داشته باشد. بااینحال، «صفر تا یک» بیشتر بر تفکر نوآورانه، خلق انحصارهای ارزشمند و ساخت آیندهای متفاوت تمرکز دارد، در حالی که «خلق مدل کسبوکار» چارچوبی بصری و عملی برای طراحی و تحلیل مدل کسبوکار در اختیار خواننده میگذارد.
شباهتها با کتاب خلق مدل کسبوکار:
- تمرکز بر کارآفرینی و ساخت کسبوکارهای جدید
- تأکید بر نوآوری و خلق ارزش
- توجه به مزیت رقابتی و تمایز
- بررسی شیوه توسعه و رشد کسبوکار
- کمک به تغییر نگاه به مدلهای سنتی کسبوکار
- ارائه رویکردی کاربردی و قابل استفاده برای کارآفرینان
از مطالعهٔ این کتاب نیز به اندازهٔ «خلق مدل کسبوکار» لذت خواهید برد، چون با زبانی نسبتاً روان و نگاهی متفاوت به کارآفرینی، شما را به چالش میکشد تا درباره نوآوری، رقابت و ساختن یک کسبوکار واقعاً متفاوت دوباره فکر کنید.
- چطور به استارتاپتان گند میزنید اثر کیم ویدکر
کتاب «چطور به استارتاپتان گند میزنید» (How to Screw Up Your Startup) اثر کیم ویدکر، کتابی در زمینه کارآفرینی و مدیریت استارتاپ است که به اشتباهات رایج و عواملی میپردازد که میتوانند یک کسبوکار نوپا را از مسیر موفقیت خارج کنند. این کتاب از نظر موضوعی با «خلق مدل کسبوکار» شباهت دارد؛ هر دو اثر به کارآفرینان کمک میکنند درباره ساختار کسبوکار، مشتریان، ارزش پیشنهادی، تصمیمهای مدیریتی و مسیر توسعه یک کسبوکار با دقت بیشتری فکر کنند. بااینحال، «چطور به استارتاپتان گند میزنید» بیشتر از زاویه شناسایی خطاها و دامهای رایج به سراغ راهاندازی و اداره استارتاپ میرود.
شباهتها با کتاب خلق مدل کسبوکار:
- تمرکز بر کارآفرینی و راهاندازی کسبوکار
- توجه به ساختار و اجزای کسبوکار
- تأکید بر شناخت مشتری و ارزش پیشنهادی
- بررسی چالشهای رشد و توسعه کسبوکار
- ارائه رویکردی کاربردی و قابل استفاده برای کارآفرینان
- کمک به تصمیمگیری بهتر در مسیر راهاندازی و مدیریت کسبوکار
از مطالعهٔ این کتاب نیز به اندازهٔ «خلق مدل کسبوکار» لذت خواهید برد، چون با نگاهی صریح و کاربردی به مشکلات واقعی استارتاپها میپردازد و به شما کمک میکند هنگام راهاندازی یا توسعه یک کسبوکار، اشتباهات رایج را زودتر تشخیص دهید و تصمیمهای سنجیدهتری بگیرید.
سخن پایانی
امروزه تعداد بیشماری از مدلهای کسبوکار نوآورانه در حال ظهور هستند. صنایع کاملاً جدیدی در حال شکلگیری و همزمان صنایع قدیمی در حال فروپاشیاند. شرکتهای تازهوارد، رقبای پرسابقه را که برای بقا به شدت در حال بازآفرینی خود هستند، به چالش میکشند. کتاب «خلق مدل کسبوکار» اثر الکساندر استروالدر و ایو پیگنیور در این میان، اثری کاربردی و ارزشمند برای کسانی است که میخواهند با اصول طراحی، تحلیل و نوآوری در مدلهای کسبوکار آشنا شوند. مهمترین ویژگی این اثر، رویکرد بصری و ساختارمند آن است که مفاهیم مربوط به مدل کسبوکار را با استفاده از بوم مدل کسبوکار، نمودارها، مثالهای واقعی و تمرینهای کاربردی قابل فهمتر میکند.
یکی از مهمترین فواید مطالعه «خلق مدل کسبوکار»، کمک به درک بهتر رابطه میان مشتری، ارزش پیشنهادی، منابع، فعالیتها، هزینهها و جریانهای درآمدی است. با مطالعه این کتاب یاد میگیرید چگونه یک ایده خام را به یک مدل کسبوکار منسجم تبدیل کنید، نقاط ضعف یک مدل موجود را شناسایی کنید و برای ایجاد تغییر و نوآوری در آن راهکارهای تازه پیدا کنید. همچنین استفاده از بوم مدل کسبوکار باعث میشود بررسی یک کسبوکار به فرایندی ملموستر و قابل مشاهده تبدیل شود و مدیران و کارآفرینان بتوانند پیش از اجرای تصمیمهای مهم، گزینههای مختلف را بهتر مقایسه و ارزیابی کنند.
در نهایت، «خلق مدل کسبوکار» انتخابی مناسب برای کارآفرینان، صاحبان کسبوکار، مدیران، دانشجویان و علاقهمندان به مدیریت و نوآوری است؛ بهخصوص برای کسانی که به دنبال یک منبع کاربردی برای طراحی یا بازطراحی مدل کسبوکار خود هستند میتواند اثری بسیار کاربردی باشد. زبان روان، ساختار منظم، مثالهای متنوع و ابزارهای بصری، مطالعه این کتاب را نسبت به بسیاری از منابع تخصصی کسبوکار جذابتر میکند. اگر هدف شما فقط آشنایی با مفهوم مدل کسبوکار نیست و میخواهید یاد بگیرید چگونه یک مدل را طراحی، تحلیل، اصلاح و برای نوآوری آماده کنید، مطالعه این کتاب میتواند دانش و چارچوب فکری مفیدی در اختیارتان قرار دهد.
در بخشی از کتاب میخوانیم:
نقطه شروع هر بحث، گفتگو، جلسه یا کارگاه آموزشی خوب و مناسب در زمینه نوآوری در مدل کسبوکار باید درکی مشترک از چیستی مدل کسبوکار باشد. ما نیاز به مفهومی از مدل کسبوکار داریم که هر کسی آن را درک کند و توصیف و بحث را تسهیل نماید. ما باید در مورد نقطه شروع و موضوع بحث به یک توافق دست یابیم. این مفهوم باید ساده، مناسب و بهطور ذاتی قابل فهم بوده و در عین حال نباید پیچیدگیهای نحوه عملکرد شرکتها را بیش از حد ساده نماید. این موضوع مهمترین چالشی است که بر سر راه ما قرار دارد.
در صفحات آتی مفهومی را پیشنهاد میدهیم که شما را قادر میسازد تا درباره مدل کسبوکار سازمان خود، رقبا یا هر شرکت دیگری به تفکر پرداخته و ویژگیهای آن را تشریح نمایید. این مفهوم در سراسر جهان بکار رفته و در عمل آزموده شده است و در حال حاضر در سازمانهایی از قبیل آی.بی.ام، اریکسون، دیلویت، پروژههای بخش عمومی و خدمات دولتی کشور کانادا و بسیاری دیگر مورد استفاده قرار میگیرد.
این مفهوم میتواند تبدیل به زبان مشترکی برای توصیف و بهبود آسان مدلهای کسبوکار شده و در خلق گزینههای استراتژیک جدید به شما یاری رساند. بدون وجود چنین زبان مشترکی، به چالش کشیدن مفروضات مدل کسبوکار یک شرکت و دستیابی به نوآوری نظاممند با مشکل مواجه میشود.
باور ما این است که مدل کسبوکار را میتوان به بهترین شکل ممکن از طریق نه جزء سازنده اساسی تشریح نمود. این نه جزء، منطق چگونگی کسب درآمد یک شرکت را نشان میدهند. این اجزا، چهار حیطه اصلی یک کسبوکار را پوشش میدهند: مشتریان، ارزش پیشنهادی، زیرساخت و پایداری مالی. مدل کسبوکار، شبیه به طرحی کلی برای استراتژی عمل میکند تا استراتژی از طریق ساختارها، فرآیندها و سیستمهای سازمانی پیادهسازی شود.