حواس پرتی مرگ بار (جیبی)

این دو جستار دنیای روزنامه‌نگاری را متحول کردند. جین وینگارتن، روزنامه‌نگار برجسته واشنگتن پست و برنده دو جایزه پولیتزر، در این مجموعه دو جستار ماندگار را گرد هم آورده است که هر کدام به تنهایی گنجینه‌ای از روایت‌گری حرفه‌ای به شمار می‌روند. این نوشته‌ها نه تنها برای دوستداران ادبیات غیرداستانی جذاب است، بلکه مطالعهٔ آن برای هر کسی که به روان‌شناسی انسان، جامعه‌شناسی شهری و قدرت روایت علاقه دارد، اثری ضروری محسوب می‌شود.

«حواس‌پرتی مرگ ‌بار» مجموعه‌ای از ۲ جستار است که هر دو برندهٔ جایزهٔ پولیتزر شده‌اند. جستار نخست با عنوان «مرواریدهایی قبل از صبحانه» روایتی جذاب و ماندگار از یک آزمایش اجتماعی هوشمندانه است. جاشوا بل، یکی از بزرگ‌ترین ویولن‌نوازان دنیا، با ویولنی به ارزش چند میلیون دلار در ورودی یک ایستگاه متروی شلوغ در واشنگتن دی‌سی می‌ایستد و قطعاتی از باخ را با استادی تمام اجرا می‌کند. در مدت حدود ۴۳ دقیقه، بیش از هزار نفر از کنار او عبور می‌کنند، اما تنها تعداد انگشت‌شماری توقف می‌کنند و حتی یک نفر هم متوجه نمی‌شود که شاهد اجرایی بی‌نظیر و گران‌بهاست. این جستار پرسشی نافذ را مطرح می‌کند: آیا زیبایی و هنر تنها زمانی ارزشمند است که ما بدانیم با چه چیزی روبه‌رو هستیم؟

جستار دوم با عنوان «حواس‌پرتی مرگبار» کشمکشی تلخ و تکان‌دهنده درباره مرگ کودکانی است که به دلیل فراموشی والدین، در ماشین‌های داغ رها می‌شوند. وینگارتن در این نوشته با ظرافت و همدلی، به سراغ والدینی می‌رود که این فاجعه را تجربه کرده‌اند و نشان می‌دهد که این رویدادها نتیجه بی‌احتیاطی یا بی‌مهری نیست، بلکه زاده شکست حافظهٔ انسان در شرایط زندگی پرشتاب مدرن است. او با بررسی علمی و روایت‌های انسانی، نشان می‌دهد که این اتفاق چگونه می‌تواند برای هر خانواده‌ای رخ دهد و دیوارهای پیش‌داوری را در این زمینه فرو می‌ریزد.

وینگارتن با این دو جُستار به بررسی ارزش‌گذاری هنر، نقش توجه و مسئولیت‌پذیری در جامعه پرداخته است و پُلی میان دو جستار متفاوت برقرار کرده تا نشان بدهد هر دوی مطالب در واقع دربارهٔ یک چیز سخن می‌گویند. او قصد دارد در این مطالب نشان بدهد که انسان امروزه درواقع به چه چیز توجه می‌کند و چه چیزهایی را ناخواسته از دست می‌‌دهد.

«حواس‌پرتی مرگ بار» از معدود آثار غیرداستانی است که توانسته روایت‌گری ادبی را با گزارش‌گری ژورنالیستی چنان درهم بیامیزد که خواننده در هر صفحه غرق در داستان شود. وینگارتن با دقت خبری، نثری سرشار از تصویرسازی‌های ادبی و لحظه‌های تأمل‌برانگیز نوشته و همین ترکیب است که این اثر را از یک مقالهٔ ساده به اثری ماندگار در ادبیات روزنامه‌نگاری ارتقا داده است. ویژگی‌های برجستهٔ این کتاب عبارت‌اند از:

از زمان انتشار جستارهای «حواس‌پرتی مرگ بار» این اثر با استقبال چشمگیری از سوی خوانندگان و منتقدان مواجه شده است. برخی از افتخارات و جوایز آن عبارت‌اند از:

وینگارتن سال‌ها بعد، یعنی در ۲۰۱۰، یک جایزه پولیتزر دیگر هم گرفت (این بار برای مقاله‌ای با عنوان «حواس‌پرتی مرگ‌بار» درباره تقصیر والدین در مرگ کودکان رهاشده در ماشین) — که به همین خاطر او یکی از معدود افرادی است که دو بار این جایزه را برده است.

این کتاب برای طیف گسترده‌ای از خوانندگان جذاب و ارزشمند است، اما مطالعهٔ آن برای گروه‌های خاصی تقریباً ضروری به شمار می‌رود. علاقه‌مندان به ادبیات غیرداستانی و جستارنویسی از خواندن این اثر لذت فراوانی خواهند برد، زیرا با یکی از بهترین نمونه‌های روزنامه‌نگاری ادبی در دوران معاصر روبه‌رو می‌شوند. دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های ارتباطات، روزنامه‌نگاری و رسانه نیز این کتاب را الگویی بی‌نظیر برای روایت‌گری حرفه‌ای و داستان‌گویی ژورنالیستی خواهند یافت. علاوه بر این، دوستداران روان‌شناسی و جامعه‌شناسی شهری از نگاه تیزبینانه وینگارتن به رفتارهای جمعی و سازوکارهای ذهن انسان بهرهٔ زیادی خواهند برد. حتی خوانندگانی که اهل مطالعهٔ رمان و داستان هستند و به دنبال تجربه‌ای تازه در خواندن می‌گردند، با کشف این کتاب متوجه خواهند شد که روایت واقعی می‌تواند به‌اندازهٔ خیال‌پردازی هیجان‌انگیز و تأثیرگذار باشد. 

کتاب «حواس‌پرتی مرگ بار» را باید خواند چون تجربه‌ای احساسی است که دید شما را به دنیای اطراف تغییر می‌دهد. این کتاب با دو جستار درخشان، ذهن شما را به چالش می‌کشد و نگاهی تازه به مقوله‌هایی مانند توجه، غفلت، ارزش هنر و شکنندگی زندگی انسانی می‌اندازد که هر روز با آنها درگیر هستیم. وینگارتن با قلمی که میان روزنامه‌نگاری و ادبیات در نوسان است، اثری خلق کرده که پس از پایان‌یافتن، مدتی طولانی در ذهن شما باقی می‌ماند و شما را به بازاندیشی در رفتارها و پیش‌فرض‌هایتان وا می‌دارد. اگر به دنبال کتابی هستید که هم اطلاعات، هم احساسات و هم اندیشه را همزمان برانگیزد، این اثر یکی از بهترین انتخاب‌های ممکن است. 

جین واینگارتن یا ژان وینگارتن در سال ۱۹۵۱ در شهر نیویورک به دنیا آمد. او روزنامه‌نگار و ستون‌نویس آمریکایی بود که پیش‌تر برای واشنگتن پست مطلب می‌نوشت. او در جنوب غربی برانکس بزرگ شد؛ پدرش حسابدار بود و به عنوان نماینده اداره مالیات داخلی کار می‌کرد و مادرش معلم مدرسه بود. در سال 1968، واینگارتن از دبیرستان علوم برانکس فارغ‌التحصیل شد و در دانشگاه نیویورک تحصیل کرد، جایی که او به عنوان دانشجوی پیش‌پزشکی شروع به تحصیل کرد اما در نهایت در رشته روانشناسی فارغ‌التحصیل شد. او سردبیر روزنامه دانشجویی روزانه دانشگاه نیویورک، The Heights Daily News بود. واینگارتن دانشگاه را سه واحد مانده به اخذ مدرک تحصیلی ترک کرد.او تنها کسی است که ۲ بار برندهٔ جایزهٔ پولیتزر برای نویسندگی شده است. واینگارتن هم به‌خاطر آثار جدی و هم آثار طنزش شناخته می‌شود. 

اگر از مطالعهٔ «حواس‌پرتی مرگبار» لذت برده‌اید و به دنبال آثار مشابه می‌گردید، بهتر است به دنبال کتاب‌هایی باشید که به موضوع تمرکز، بهره‌وری، مدیریت توجه و غلبه بر حواس‌پرتی می‌پردازند. نویسندگانی مانند کال نیوپورت (Cal Newport) با آثاری چون «کار عمیق» و یا کتاب‌های آلن دوباتن (Alain de Botton) که به فلسفهٔ زندگی روزمره و بهبود کیفیت آن می‌پردازند، می‌توانند گزینه‌های خوبی باشند. همچنین، کتاب‌هایی که بر جنبه‌های روانشناختی عادت‌ها و ذهن انسان تمرکز دارند، مانند آثار چارلز داهیگ می‌توانند رضایت شما را جلب کنند. در ادامه کتاب‌هایی مشابه به شما معرفی کرده‌ایم. 

کتاب «تجربه‌های کوچک رهایی‌بخش» (Tiny Experiments: How to Live Freely in a Goal-Obsessed World) از آن لورو کانف، اثری بسیار مناسب برای دنیای پرتلاطم امروز است و راهنمایی ارزشمند برای بازگشت به خویشتن و یافتن آزادی در مقیاس‌های کوچک و قابل دسترس است. این کتاب با رویکردی عملی، به ما می‌آموزد که چگونه با آزمون و خطاهای کوچک و هدفمند، مسیر زندگی خود را تغییر داده و از فشار وسواس‌گونه دستیابی به اهداف بزرگ رها شویم.  این کتاب نیز در مسیری مشابه با کتاب «حواس‌پرتی مرگ‌بار» حرکت می‌کند و مطلبی دربارهٔ لحظات به‌ظاهر بی‌اهمیت و ریزه‌کاری‌هایی‌ست که اگر با حضور و آگاهی نگريسته شوند، می‌توانند درون ما رهایی و روشنی بیافرینند. هر دو نویسنده از ریزمشاهده، مکث در لحظه، و توجه به جزئیات نادیده‌گرفته‌شده به‌عنوان ابزاری برای رسیدن به عمق و معنای انسانی بهره می‌برند.

از مطالعهٔ این کتاب نیز به اندازهٔ کتاب «حواس پرتی مرگبار» لذت خواهید بُرد، چون هر دو به شما این هدیهٔ نادر را می‌دهند که بایستید، نفس بکشید و در دل هیاهوی روزمره، زیبایی‌ها و معناهایی را ببینید که همیشه جلوی چشمتان بوده اما هرگز نمی‌دیدید؛ و همین دیدنِ تازه، همان تجربهٔ رهایی‌بخشی است که هر خواننده‌ای پس از بستن کتاب در دلش به جا می‌ماند.

کتاب «ملاقات با سایه» (Meeting the Shadow) اثر کانی زوایگ و جرمی آبرامز، کاوشی عمیق در روانشناسی یونگی و مفهوم سایه است. این اثر به خوانندگان کمک می‌کند تا با جنبه‌های پنهان، نادیده گرفته شده و گاه تاریک وجود خود روبرو شوند و از این مواجهه برای رشد فردی و دستیابی به تعادل بهره ببرند. ملاقات با سایه و گزیده‌گفتارهایش دربارهٔ سایه» یونگی یعنی آن جنبه‌های سرکوب‌شده، ناخواسته و پنهانِ روان که ناخودآگاه رفتارهای ما را شکل می‌دهند است و مانند کتاب «حواس پرتی مرگ بار» از مواجهه با تاریکی‌های درونی و غفلت زدایی از خود، به‌عنوان راهی برای رسیدن به شناخت، رشد و رهایی سخن می‌گویند و خواننده را به رویارویی‌ای صادقانه با آنچه معمولاً نادیده می‌گیریم دعوت می‌کنند.

از مطالعهٔ این کتاب نیز به اندازهٔ کتاب «حواس پرتی مرگبار» لذت خواهید بُرد، چون هر دو شما را به سفری صادقانه به درون خودتان می‌برند و این فرصت نادر را می‌دهند که با بخش‌هایی از وجودتان که سال‌ها پنهان کرده‌اید روبه‌رو شوید؛ و در همین مواجههٔ ترسناک اما رهایی‌بخش است که شناخت عمیق‌تری از خود می‌یابید و پس از بستن کتاب، با آرامشی تازه و درکی روشن‌تر از انسان بودن، به زندگی بازمی‌گردید.

«کتاب حواس‌پرتی مرگ بار» نوشته جین وینگارتن، با دو جستار قدرتمند، نگاهی تیزبینانه به گوشه‌هایی از زندگی مدرن می‌اندازد که معمولاً از دید ما پنهان می‌مانند. این کتاب در واقع دو روی سکهٔ بی‌توجهی انسان معاصر است؛ یک‌بار جایی که استعداد خارق‌العاده در میان شلوغی صبحگاهی نادیده گرفته می‌شود و بار دیگر جایی که غفلتی کوچک به فاجعه‌ای تلخ بدل می‌گردد. در این کتاب، روزنامه‌نگار واشنگتن پست، با روایت چند داستان واقعی و تأثیرگذار این پرسش بنیادین را پیش می‌کشد که چرا چشم‌های ما در میان شلوغی روزمره به جمال حیات اطرافمان کور می‌ماند.

این کتاب همچنین اثری ارزشمند در حوزهٔ خودیاری و توسعهٔ فردی است که به شیوه‌ای علمی و مستند، ریشه‌ها و پیامدهای حواس‌پرتی در عصر حاضر را واکاوی می‌کند و با زبانی شیوا و قلمی روان، خواننده را به سفری در دنیای ذهن دعوت می‌کند و راهکارهایی عملی برای بازیابی توجه و افزایش بهره‌وری برای خواننده دارد. ویژگی برجستهٔ این اثر، تلفیق تحقیقات علمی روز با مثال‌های ملموس و تجربیات شخصی است که آن را از سایر آثار مشابه متمایز می‌سازد. مطالعهٔ این اثر به علاقه‌مندان کمک می‌کند تا با شناخت بهتر موانع تمرکز، گامی مؤثر در جهت دستیابی به اهدافشان بردارند و زندگی متعادل‌تری را تجربه کنند.

این کتاب با تأکید بر اهمیت توجه به عنوان ارزشمندترین دارایی فردی در دنیای مدرن، به مخاطبان نشان می‌دهد که چگونه می‌توانند با مدیریت صحیح منابع توجه خود، از غرق شدن در سیل اطلاعات و محرک‌های بی‌پایان نجات یابند. واینگارتن با ظرافت، نشان می‌دهد که حواس‌پرتی پدیده‌ای اجتماعی و فرهنگی است که بر روابط، کار و سلامت روان تأثیر می‌گذارد. ویژگی مثبت دیگر این کتاب، نگاهی جامع هم به جنبه‌های روانشناختی و هم به پیامدهای اجتماعی و شغلی حواس‌پرتی است. در نهایت، «حواس‌پرتی مرگ بار» را می‌توان اثری ضروری برای هر فردی دانست که در پی افزایش تمرکز، بهبود کیفیت زندگی و دستیابی به موفقیت پایدار است. 

وارد ایستگاه متروی لانفان پلازا شد و کنار دیواری نزدیکِ یک سطل زباله ایستاد. از بسيارى جهات خيلی عادی بود: مردی جوان و سفيدپوست كه شلوار جين و بلوز آستین‌بلندی به تن داشت و کلاه بیسبالِ تیم واشنگتن نشنالز سرش بود. از جعبەای کوچک یک ويولن درآورد. درحالی که جعبۀ باز را جلوى پایش جابه‌جا میكرد، با چالاکی، چند دلار و مقداری پول خرد به‌عنوان دشت اول داخل جعبه انداخت و آن را طوری چرخاند تا رو به عابران پیاده قرار بگیرد، بعد هم شروع به نواختن کرد. ساعت ٧:۵١ صبح جمعه ١٢ زانویه بود، در بحبوحهٔ ساعت شلوغى صبح. طی ٣ دقيقهٔ بعدى كه نوازندۀ ما شش قطعه كلاسيک را اجرا كرد، ١٠٩٧ نفر از آنجا رد شدند. تقریباً همۀ آن‌ها در حال رفتن به محل کار خود بودند، و این یعنی تقریباً همهٔ آن‌ها شغل دولتی داشتند. ایستگاه لانفان پلازا در مرکز واشنگتن فدرال واقع شده است و بیشتر این رهگذران از کارمندان ردۀ میانی با عناوین نامشخص و متنوع بودند: تحلیلگر سیاسی، مدیر پروژه، مامور بودجه، متخصص، تسهیلگر، مشاور.هر رهگذر مجبور بود سریعاً دست به انتخاب بزند، کاری آشنا برای مسافران روزانه در مناطق شهری‌ای که در آن‌ها حضور گاه‌وبیگاه نوازنده‌های خیابانی بخشی از منظرهٔ شهری شده است. آیا می‌ایستید و گوش می‌دهید؟ آیا با آمیزه‌ای از حس گناه و آزردگی رد می‌شوید؟ آیا صرفاً به رسم ادب یک دلار می‌اندازید؟ آیا اگر کار نوازنده واقعاً بد باشد، تصمیمتان عوض می‌شود؟ اگر واقعاً خوب باشد چه؟ آيا برای زيبایى وقت داريد؟ نبايد وقت داشته باشيد؟ دراين لحظه محاسبات اخلاقى چه میگوید؟