فرزندت را فالو کن

فرزندت را فالو کن کتابی از سلمان هاشمیان مدرس و پژوهشگر سواد رسانه است. این کتاب در مورد مهارت‌های تربیت فرزند در عصر رسانه نوشته شده است. نویسنده در این کتاب نکات کاربردی برای حفظ فرزندان از آسیب‌های فضای مجازی و رسانه‌های اجتماعی را توضیح داده است. او این کتاب را بر اساس پژوهش و تحقیقات کارشناسی، منابع، کتاب‌ها، مقاله‌ها و محتواهای مرتبط با استفادۀ رسانه‌ها نوشته است. یکی از ویژگی‌های شاخص این کتاب، موردمحوری بودن آن است. نمونه‌های کتاب طی ده سال تدریس سلمان هاشیمان در جلسات والدین جمع‌آوری شده‌اند.

کتاب فرزندت را فالو کن با محوریت پاسخ به پرسش‌های رایج رسانه‌ای والدین نوشته شده است. مطالب کتاب بسیار کاربردی است و مخاطب می‌تواند به راحتی با کتاب ارتباط برقرار کند. ادبیات انتخابی کتاب نیز علمی و منطبق با اصول سواد رسانه‌ای در دنیا است. نمونه‌های پرکاربرد مشاوره‌ای به صورت روایت داستانی سلیس در متن آورده شده‌اند تا هم به جذابیت کتاب افزوده شود و هم والدین بتوانند با آن بهتر ارتباط برقرار کنند.

«تصویر شمارۀ ۱ را به والدین نشان دادم و شروع کردم به توضیح‌دادن: «زمانی عصر حجر بود. زمانی عصر کشاورزی و فرهنگ شفاهی، زمانی عصر صنعت و جامعۀ مدرن و زمانی هم عصر کتاب و روزنامه بود. اما بچه‌های ما متعلق به چه نسلی هستند؟» یکی از پدرهای دهه‌شصتی از وسط جمعیت فریاد زد: «نسل سوخته! و پدرهامون هم لابد پدرسوخته!» همۀ جمعیت زیر خنده زدند. گفتم: «در دنیای رسانه‌ای، به بچه‌های دیروز نسل ویندوز می‌گفتند؛ چون بیشترین مصرف رسانه‌شان، استفاده از رایانۀ شخصی و لپ‌تاپ‌شان بود. اما نسل امروز، نسل اندروید و مک هستند. آن‌ها صبح تا شب در موبایل و تبلت خود غرق‌اند. تصویر معروف هست مربوط به سونامی ژاپن (تصویر شمارۀ ۲). می‌گویند قبل از اینکه این موج سهمگین فرود بیاید، فردی این عکس را گرفته است. راست و دروغ آن با رسانه باشد. اما شما می‌دانید سونامی چیست؟ زلزله‌ای در دریا رخ می‌دهد و دریا به خروش می‌افتد و این موج‌های سهمگین و دهشتناک را خلق می‌کند. با دقت نگاه کنید. طول موج‌ها از یک ساختمان چند طبقه هم بلندتر است. واقعاً ترسناک و دلهره‌آور است. ما امروز با سونامی رسانه روبه‌رو هستیم؛ سونامی رسانه‌های نوپدید که در یک لحظه پدیدار می‌شوند و قبل از اینکه ما به خودمان بیاییم، تر و خشک را با هم می‌سوزانند و ما وقتی متوجه می‌شویم که کار از کار گذشته است.»

«دختر می‌گوید:‌ «می‌شود برای من موبایل بخرید؟» مادر مخالف است؛ اما پدر می‌خواهد به اصطلاح برای دخترش سنگ تمام بگذارد و محبت را در حقش تمام کند تا مبادا او احساس کمبود کند. پسر پایش را در یک کفش می‌کند که من تبلت می‌خواهم. ما هم که حوصلۀ غرولندهای او را نداریم، شرط می‌گذاریم: «اگر معدلت بالای هجده شد، برایت می‌خرم.» یا «اگر کنکور قبول شدی، بهترش را می‌خرم.» اینجا دیگر استفادۀ فرزندان از رسانه خلاف خواست ما نیست. من که مسئول تربیت فرزندم هستم، برای او هدیۀ رسانه‌ای تهیه می‌کنم و طبیعتاً با مشکلات آن هم روبه‌رو خواهم شد. فکر می‌کنیم با خریدن موبایل مسئله حل می‌شود؛ در صورتی که اینجا آغاز ماجراست، آغاز درگیری و چالش والدین است. هر روز مشکل جدیدی در راه است. فرزند ما صبح تا شب غرق دنیای رسانه‌ای است، آن‌قدر که از فعالیت‌های ضروری و بااهمیت زندگی در دوران طلایی رشد و تربیتش غافل می‌شود. این داستان تکراری والدین نسل امروز ماست. مشکلات را می‌دانیم؛ راهکار نداریم! وقتی به این قسمت از قصۀ فرزندپروری در دنیای رسانه‌ای می‌رسیم، بانگ برمی‌آوریم که «می‌دانیم آسیب‌ها چه هستند و آن‌ها را با پوست و گوشتمان لمس کرده‌ایم؛ اما برای رفعشان راهکار نداریم.» البته خیلی اوقات توهم دانستن داریم. مسئله را خیلی دم‌دستی و سرسری گرفته‌ایم.»

امروزه ما در میان خانواده‌ها مهمانی ناخوانده داریم. سلمان هاشمیان معتقد است که در جامعۀ امروزی با نوعی سونامی از جنس رسانه مواجه هستیم. در حال‌حاضر رسانه‌ها بخشی از زندگی ما نیستند بلکه ما در واقع جزئی از سپهر رسانه‌ها شده‌ایم. ما با چشمانی نگران به فرزند رسانه‌ای خود می‌نگریم. مشکلات فرزندان در مواجهه با رسانه‌ها را می‌بینیم اما نمی‌دانیم دقیقاً چطور می‌تونیم مشکلات را حل کنیم. چطور می‌توان رسانه را با آن همه جذابیت محسورکننده‌اش مدیریت کرد؟ رسانه‌ها چه تأثیری بر کودک و نوجوان ما می‌‌گذارند؟ در مقابل چالش‌ها و دعواهای رسانه‌ای باید چه برخوردی با فرزندان داشت؟ چطور می‌توان بچه‌ها را در مقابل پیام‌های رسانه‌ای واکسینه و مقاوم کرد؟ راهکارهای جایگزین برای کاهش وابستگی بچه‌ها به رسانه‌ها و فضای مجازی چیست؟ سلمان هاشیمان سعی کرده است در کتاب فرزندت را فالو کن به این سؤالات و بسیاری از دغدغه‌های والدین در این زمینه پاسخ بگوید.

در فصل نخست کتاب فرزندت را فالو کن با اقتضائات زندگی در دنیای رسانه‌ای و با پازل و نظام جامعی از تربیت رسانه‌ای آشنا می‌‌شوید. در فصل دوم با معمای زاویۀ دید مواجه خواهید شد؛ این‌که رسانه‌ها، از تلویزیون گرفته تا شبکه‌های اجتماعی و بازی‌های رایانه‌ای چه تأثیری بر فرزندان ما می‌گذارند و یاد می‌گیرید برای مدیریت این فضا باید چه قوانینی وضع کنید. شاه‌کلید مباحث این فصل راهبردهای حل تعارض در دنیای رسانه‌ای است. فصل سوم به دلیل کاربردی بودن برای والدین بسیار جذاب است. در این فصل با اصول و آداب رژیم صحیح مصرف‌ رسانه‌ای آشنا می‌شوید و موشکافانه و جزءبه‌جزء یاد‌ می‌گیرید که چطور رسانه‌ها را مدیریت کنید. در فصل چهارم به سطوح بالای هرم سواد رسانه‌ای می‌رسید. با راهنمایی‌های این فصل می‌توانید فرزندان‌تان را به سپر دفاعی تفکر انتقادی مجهز کنید و به جای ماهی‌دادن به آن‌ها ماهیگیری یاد بدهید. در این فصل درواقع مهارت تیزفکری و نقد دنیای رسانه‌ای را نیز یاد می‌گیرید. در فصل پنجم نویسنده به شما نشان می‌دهد چطور نگاهی متفاوت به ترییت رسانه‌ای داشته باشید.

• سخن‌آغازین
• مقدمه
• فصل اول: تربیت رسانه‌ای (زندگی در دنیای رسانه)
• فصل دوم: اصول مدیریت رسانه در خانواده (راهبردهای حل تعارض)
• فصل سوم: رژیم مصرف رسانه‌ای (آداب و اصول استفاده از رسانه‌ها)
• فصل چهارم: واکسیناسیون رسانه‌ای (مهارت تفکر انتقادی در مواجهه با رسانه)
• فصل پنجم: به زندگی برگردیم‌ (راهکارهای جایگزین رسانه‌ها)
• کتابنامه

• کودکان و نوجوانان نسل هزاره اثر رز ام کندانیز است. این کتاب در جهت آشنایی والدین با رسانه‌های جمعی نوشته شده است و نویسنده در آن به والدین یاد می‌دهد چطور از فرزندان‌شان در برابر محتوای آسیب‌زای رسانه‌ها، آثار خشونت تلویزیونی، اعتیاد به اینترنت و بازی‌های رایانه‌ای و تبلیغات و اخبار بد محافظت کنند.

• کودک، خانواده، انسان اثر آدل فابر و ایلین مزلیش است. این کتاب روش تربیت کودک بر اساس نظرات دکتر هایم جینات، روان‌شناس مشهور کودک نوشته شده است. این دو نویسنده در این کتاب نشان می‌دهند چطور می‌توانید بر اساس نظریات دکتر هایم جینات، روابط درستی با فرزندان‌تان داشته باشید.

• کتابی که آرزو می‌کنید والدینتان خوانده بودند (و فرزندانتان از این‌که آن را خوانده‌اید، خوشحال خواهند شد) اثر فلیپا پری است. او در این کتاب مسائلی را که در فرزندپروری مطرح‌اند با والدین به اشتراک می‌گذارد و نشان می‌دهد چطور با احساسات خود و فرزندان‌تان کنار بیایید و آن‌ها را بهتر درک کنید.